Ruszyły próby do „Bliskości”. Teatr Potem-o-tem przygotowuje spektakl dokumentalny

Teatr Potem-o-tem rozpoczął próby do „Bliskości” – nowego spektaklu dokumentalnego w reżyserii Marcina Zbyszyńskiego. Przedstawienie powstaje z rozmów z osobami z niepełnosprawnościami oraz ich bliskimi i dotyka tematów relacji, samotności, zależności, seksualności i potrzeby bycia zauważonym. Premiera odbędzie się 13 listopada.

Prace nad „Bliskością” rozpoczęły się jeszcze przed wejściem aktorów na scenę. 28 i 29 września zespół uczestniczył w dwudniowych warsztatach prowadzonych przez Przemysława Łukasiewicza, psychologa współpracującego z Centrum Terapii Dialog, które jest partnerem premiery. Łukasiewicz pozostanie z zespołem podczas dalszej pracy jako opiekun psychologiczny procesu, dbając o bezpieczeństwo emocjonalne aktorów oraz osób, których historie zostaną wykorzystane w przedstawieniu.

Do udziału w projekcie zgłosiły się dziesiątki osób. Ostatecznie wybrano pięcioro bohaterów, których doświadczenia zostaną przeniesione na scenę przez aktorów Teatru Potem-o-tem. Sam proces dokumentalny był jednak znacznie szerszy. W rozmowach i warsztatach uczestniczyło blisko dwadzieścia osób – zarówno osób z niepełnosprawnościami, jak i tych, które nie mają takich doświadczeń.

Twórcy chcą przyglądać się przede wszystkim temu, ile naprawdę wiemy o życiu drugiego człowieka i jak wiele naszych wyobrażeń powstaje bez bezpośredniego kontaktu z jego doświadczeniem. Istotną częścią pracy stały się więc same pytania: te zadawane bohaterom przez aktorów, ale również pytania kierowane przez uczestników dokumentalnego procesu do zespołu teatralnego.

Wśród rozmówców znalazła się m.in. matka opiekująca się dzieckiem z niepełnosprawnością, a także osoby, które same żyją z niepełnosprawnościami – jako córki, synowie czy partnerzy. Rozmowy dotyczyły samotności, zależności od drugiego człowieka, potrzeby bliskości oraz prawa do samodzielności. Pojawiła się również kwestia reprezentacji osób z niepełnosprawnościami i tego, kto oraz na jakich zasadach może opowiadać o ich doświadczeniach. Zespół podejmuje również tematy znacznie rzadziej obecne w publicznej rozmowie, w tym seksualność osób z niepełnosprawnościami i asystencję seksualną.

Osobisty powód podjęcia tego tematu przez Marcina Zbyszyńskiego wiąże się z doświadczeniem sprzed kilku lat. Autor scenariusza i reżyser „Bliskości” opowiada:

„Kilka lat temu usłyszeliśmy z żoną od lekarza, że nasze dziecko urodzi się z bardzo poważną niepełnosprawnością, że istnieje ryzyko wady genetycznej, że może nie przeżyć. Przez kilka tygodni żyliśmy z tą wizją. Później okazało się, że diagnoza była błędna – nasz syn urodził się zdrowy. Ale tamte tygodnie były prawdziwe. Prawdziwy był strach i nagła konieczność zadawania sobie pytań o świat, o którym wcześniej prawie nie myślałem. Zostało ze mną jedno z nich: co właściwie wiem o życiu ludzi z niepełnosprawnościami, dopóki ich życie nie znajdzie się bardzo blisko mojego? Dlatego »Bliskość« nie mogła powstać przy biurku. Bardzo mi zależało, żeby spektakl urodził się z prawdziwych rozmów, a nie z wyobrażeń o cudzym doświadczeniu – i żeby to, co usłyszeliśmy od bohaterów, naprawdę wybrzmiało na scenie, a nie zostało opowiedziane za nich”.

W przedstawieniu wystąpią aktorzy związani z Potem-o-tem oraz Adrianna Mrowiec, wyłoniona w castingu aktorka, tancerka i performerka, absolwentka Wydziału Teatru Tańca AST w Bytomiu. W obsadzie znaleźli się także Małgorzata Mikołajczak, Eliza Rycembel lub Paulina Pytlak, Filip Grycmacher i Maciej Kokot.

Za scenariusz i reżyserię odpowiada Marcin Zbyszyński. Scenografię i kostiumy przygotowuje Kornelia Dzikowska-Demirska, choreografię Natalia Kielan-Zbyszyńska, muzykę Filip Grycmacher, a reżyserię światła Filip Żygałło. Za dźwięk odpowiada Mikołaj Kustra, za projekcje wideo i materiały promocyjne Darek Redos, a za projekt wideo Maciej Polubiec. Producentką spektaklu jest Katarzyna Ciemniewska.

Projekt został współfinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Kultura Dostępna”. Jest również realizowany we współpracy z Dzielnicą Śródmieście m.st. Warszawy. Dzięki tej współpracy zaplanowano sześć bezpłatnych pokazów dla mieszkańców stolicy.

Premiera „Bliskości” odbędzie się 13 listopada 2026 roku w Teatrze Potem-o-tem przy ul. Nowolipki 2/2a w Warszawie. Pierwszy blok prezentacji obejmie 11 przedstawień. Kolejne spektakle zaplanowano na grudzień i styczeń. Przed premierą odbędzie się także próba medialna, której termin teatr poda osobno. Bilety na listopadowe przedstawienia są już w sprzedaży.

Teatr Potem-o-tem działa w Warszawie od 2016 roku, a od 2023 roku ma własną siedzibę przy ul. Nowolipki. Zespół tworzy obecnie ponad 60 osób. Według danych teatru w 2025 roku zorganizował on ponad 200 wydarzeń. Potem-o-tem buduje repertuar przede wszystkim na autorskich tekstach i przedstawieniach wykorzystujących bliski kontakt aktorów z publicznością.

Teatr Potem – o – tem