Czy instytucja kultury może być przestrzenią wolną od przemocy? Jak zapewnić bezpieczeństwo psychiczne i fizyczne osobom pracującym twórczo – aktorom, reżyserkom, edukatorom, osobom technicznym? Czy scena intymna w teatrze może być realizowana bez wstydu i strachu?
Na te pytania odpowiada nowy, pionierski projekt Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie – Akademia Bezpiecznej Kultury. 4 sierpnia 2025 roku rusza rekrutacja na pierwsze w Polsce studia podyplomowe z zakresu bezpieczeństwa procesu twórczego.
To odpowiedź na wyraźny sygnał płynący ze środowiska teatralnego i filmowego – sygnał, że przemoc, manipulacja i brak przejrzystych zasad wciąż zbyt często towarzyszą pracy artystycznej. Akademia Teatralna, która jako jedna z pierwszych uczelni w kraju przeprowadziła audyt swojej struktury pod kątem przemocy i dyskryminacji proponuje konkretne, systemowe rozwiązania.
Studia podyplomowe Akademii Bezpiecznej Kultury to dwa wyjątkowe, autorskie programy:
- Bezpieczeństwo. Komunikacja. Dobrostan – skierowany do osób zarządzających instytucjami, pracowników edukacji i administracji, twórczyń i twórców, którzy chcą zdobyć narzędzia do budowania otwartego i wspierającego środowiska pracy.
- Koordynacja scen intymnych w teatrze i filmie – specjalistyczna ścieżka przygotowująca profesjonalne koordynatorki i koordynatorów scen wrażliwych, oparta na modelach stosowanych na całym świecie.
Program integruje najnowsze praktyki z zakresu przeciwdziałania przemocy, psychologii, coachingu, facylitacji i edukacji artystycznej. Uczestnicy i uczestniczki nauczą się m.in. tworzyć i wdrażać polityki antyprzemocowe, zarządzać konfliktami w zespole, udzielać pierwszej pomocy psychologicznej, stosować zasady świadomej zgody (tzw. konsentu) czy przeciwdziałać wypaleniu zawodowemu.
– To nie są studia o tym, jak być miłym. To studia o tym, jak tworzyć środowisko pracy, które jest etyczne, bezpieczne i transparentne – bez względu na pozycję w hierarchii instytucji – podkreślają organizatorzy programu.
Akademia Bezpiecznej Kultury adresowana jest do szerokiego grona osób związanych z kulturą i edukacją: osób kierujących instytucjami, artystek i artystów, kuratorek, edukatorów, osób pracujących w produkcji i administracji.
To propozycja dla tych, którzy chcą nie tylko reagować na przemoc i nadużycia, ale aktywnie im zapobiegać, promując kulturę zgody, wrażliwości i dobrostanu – w oparciu o konkretne, sprawdzone narzędzia i metody.
Studia powstały na bazie wieloletnich doświadczeń Akademii Teatralnej w zakresie transformacji instytucjonalnej. Od 2019 roku uczelnia realizuje kompleksowy program przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji. Efektem tych działań był m.in. raport „(Nie)zgoda na przekraczanie granic” – dokument analizujący realne doświadczenia przemocy w środowisku uczelnianym. To jeden z pierwszych tego typu materiałów w Polsce, który otworzył debatę o przemocy systemowej w edukacji artystycznej.
W ramach programu „Bezpieczna przestrzeń” powstały także unikalne warsztaty i szkolenia dla środowiska teatralnego – zarówno dla teatrów instytucjonalnych, jak i sceny niezależnej. Akademia prowadzi również projekt CHANGE NOW!, realizowany wspólnie z międzynarodowymi partnerami z Paryża, Amsterdamu, Glasgow i Giessen – w ramach którego testowane są nowe modele edukacji artystycznej oparte na bezpieczeństwie i współpracy.
Organizacja i zasady
Studia podyplomowe trwają dwa semestry. Zajęcia realizowane są w formule hybrydowej – częściowo online, częściowo stacjonarnie w Warszawie – w trybie weekendowym, maksymalnie dwa razy w miesiącu.
Ścieżka „Bezpieczeństwo. Komunikacja. Dobrostan” obejmuje 190 godzin dydaktycznych, a specjalizacja z koordynacji scen intymnych – 234 godziny. Warunkiem ukończenia studiów jest zaliczenie wszystkich przedmiotów, aktywne uczestnictwo oraz zdanie egzaminu problemowego.
Ukończenie studiów skutkuje otrzymaniem świadectwa Akademii Teatralnej. Wybrane moduły można również zaliczać jako samodzielne kursy certyfikowane.
Opracowanie i wdrożenie programu Akademii Bezpiecznej Kultury zostało zrealizowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To oznacza, że zaawansowany program, przygotowany przez interdyscyplinarny zespół ekspercki, został w całości sfinansowany ze środków publicznych.
Koszty ponoszone przez uczestników studiów podyplomowych to:
🔸 Opłata rekrutacyjna: 85 zł
🔸 Czesne – opcja jednorazowa: 11 960 zł (płatne do 5 listopada 2025)
🔸 Czesne – opcja ratalna: 12 600 zł
Za program merytoryczny odpowiadają twórczynie projektu „Bezpieczna przestrzeń”, który od kilku lat zmienia kulturę pracy w Akademii Teatralnej: dr Katarzyna Waligóra, dr Izabela Zawadzka, dr hab. Agata Adamiecka-Sitek (kierowniczka projektu), dr Małgorzata Jabłońska i Beata Szczucińska. To osoby, które łączą działalność akademicką z praktycznym wdrażaniem procedur antyprzemocowych.
Zajęcia prowadzą uznane ekspertki i eksperci związani z teatrem, filmem, psychologią, socjologią, etyką i edukacją – w tym m.in. dr Ula Kijak, Marta A. Zygadło, Kaja Wesołek-Podziemska, dr Marta Bakker, Robert Boch, dr Agata Gójska, dr Agata Siwiak, dr Aleksandra Winiarska, Ewelina Ziółek.
Zajęcia prowadzą uznane ekspertki i eksperci – osoby od lat pracujące w instytucjach kultury, edukacji i terapii, związane z teatrem, filmem, psychologią, socjologią i etyką.
🔗 Szczegóły, sylabusy i rekrutacja: https://abk.at.edu.pl
fot. AT WARSZAWA
absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku oraz Studia Wokalno-Aktorskiego Danuty Baduszkowej przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Współpracował z wieloma teatrami w Polsce, m.in. Teatrem Polskim w Bydgoszczy. Ma na swoim koncie ponad 60 ról teatralnych. Od roku 2001 zajmuje się krytyką teatralną.
