Roztopieni

Kolejna, najdłuższa część, którą sami tancerze nazywają „Spekulacjami”, jest pokazem taneczno-ruchowych umiejętności. Nie jest to tylko zbiór solówek. Wytworzoną energię kolejni artyści zabierają i destylują w swoje własne historie. Taniec jest sposobem przetwarzania doświadczeń i próbą znalezienia dla ich wyrażenia innej niż przyjęta formy.

Następujący po tej wyczerpującej części odpoczynek, wspólne leżenie w swobodnych pozach i mówienie o doznanych emocjach podczas występów kolegów, jest werbalnym badaniem cielesnych relacji. Wyzwala empatię i wdzięczność m.in. słowami: „Dziękuję ci za bioderka”, „Podobało mi się”, i pozwala zmierzyć się z tym, co dotąd w świecie stereotypowej męskości było nieznane czy niemożliwe.

Ostatnia część „Obiekt” jest bardziej teatralna niż choreograficzna, stanowi jednak ciekawe podsumowanie. W kilku grupach tancerze łączą przyniesione na początku pokazu i ułożone w rogach sceny fragmenty lejącej się, pasiastej, lekko błyszczącej – znów niemęskiej – tkaniny. Montują na jednym/jednej z tancerzy kostium. Nie jest to jednak strój, który ktoś mógłby założyć; jest olbrzymi, to pałuba, rodzaj stracha na wróble, straszaka na męskie niestereotypowe zachowania osób postrzeganych jako mężczyźni, a może zwłaszcza osób nieheteronormatywnych. Forma powoli zaczyna przybierać kształt bluzy i spodni wielkiego dresu z pasami adidasa i numerami zawodników. 32 na plecach i 9 na rękawie przywołują konkretne ikony świata sportu, koszykówki i futbolu, idoli masowej wyobraźni. 

Dwie grupy łączą górę i dół, kładąc strój na podłodze. Podnoszą szmacianego kibola, szukając miejsca, w którym mogliby go złożyć. W ofierze testosteronowi? Być może. Czy to działanie ma wymiar oswajania kultury kibolstwa i red necków przez przyswojenie jej elementów, czy raczej zaprzeczania, zmiękczania – roztapiania jej schematów? Czy oznacza to, że skoro ona jest, istnieje, nie można pominąć tego aspektu bycia mężczyzną przy ustanawianiu nowej męskości? Dużo tu niedopowiedzeń i niejasności interpretacyjnych, a „pozostawanie w procesie” nie do końca to usprawiedliwia, przynajmniej z perspektywy widowni. Obiekt przywołując siłę fizyczną i wytrzymałość – które przecież cechują również tancerzy – jednak świetnie pokazuje, jak działają stereotypy. Jak łatwo pewne działania, pozy, gesty, kostiumy zaszufladkować jako męskie bądź niemęskie.

Na zakończenie wątpliwość, którą muszę wyrazić, nawet jeśli zostanie uznana za dziaderską czy niepoprawną politycznie, bo wymaga tego uczciwość. Organizatorzy zaprosili do tego eksperymentu taneczno-scenicznego osoby, „które identyfikują się jako mężczyźni”. Widz ma prawo oczekiwać zatem, że będzie śledził ściśle wewnątrzmęskie relacje. Trudno nie przyznać, że zupełnie inaczej mogą one wyglądać, gdy wśród tancerzy jest kobieta albo gdy tak to z perspektywy widowni wygląda. Jak wszystko na scenie, również płeć jest teatralnym znakiem. Absolutnie nie jest ta wątpliwość skierowana przeciw osobom, które być może są niebinarne lub w procesie tranzycji, ani też przeciw kobietom. Chodzi jedynie o transparentność przekazu, którego według mnie zabrakło.

Teatr Tańca Rozbark