Rok Wiercińskich. Nowa idea teatru

Strona poświęcona jest pamięci i dziedzictwu Marii i Edmunda Wiercińskich, jednej z najważniejszych par w historii polskiego teatru. To przestrzeń gromadząca aktualne informacje o wydarzeniach, publikacjach, czytaniach i wystawach odbywających się w ramach obchodów Roku Wiercińskich, a także miejsce, w którym można obejrzeć unikalne fotografie i materiały archiwalne. Wśród nich znalazły się również fotosy z wystawy „Wiercińscy – album nieteatralne”, prezentowanej w siedzibie Instytutu Sztuki PAN przy ul. Długiej 28 w Warszawie.

Rok Wiercińskich, ogłoszony z okazji 70. rocznicy śmierci Edmunda Wiercińskiego (1899–1955) i 50. rocznicy śmierci Marii Wiercińskiej (1903–1976), jest inicjatywą zainaugurowaną przez Instytut Sztuki PAN we współpracy z Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego oraz Muzeum Teatralnym w Warszawie. Obchody trwające od września 2025 do końca 2026 roku obejmują liczne wydarzenia artystyczne, naukowe i edukacyjne, które przypominają o ich duchowym dziedzictwie i znaczeniu dla współczesnej refleksji nad ideą teatru.

Jednym z centralnych punktów programu będzie czytanie performatywne „Nocy listopadowej” Stanisława Wyspiańskiego, które odbędzie się 22 listopada o godz. 16:30 w Pałacu na Wyspie w Muzeum Łazienki Królewskie. Spektakl w reżyserii Agnieszki Glińskiej zostanie przygotowany na podstawie egzemplarza reżyserskiego opracowanego przez Edmunda Wiercińskiego. Wystąpią: Anna Moskal, Agnieszka Wosińska, Maciej Miszczak, Michał Pawlik i Wojciech Żołądkowicz. Współpracę dramaturgiczną podjęła prof. Jagoda Hernik Spalińska, a nad stroną merytoryczną wydarzenia czuwa Joanna Szumańska.

Dramat Wyspiańskiego, zainspirowany jego wizytą w Łazienkach w 1898 roku, łączy narodową pamięć z mitologicznym wymiarem losu. Z dziesięciu scen aż siedem rozgrywa się w królewskiej rezydencji, dlatego powrót tego tekstu do przestrzeni Pałacu na Wyspie ma symboliczny i historyczny wymiar.

Wiercińscy – para artystów i pedagogów – należą do grona twórców, którzy kształtowali polski teatr XX wieku nie tylko poprzez wybitne osiągnięcia sceniczne, lecz także poprzez myślenie o etyce zawodu, duchowości aktora i społecznej misji sztuki.

Maria Wiercińska była aktorką, reżyserką, tancerką i wykładowczynią Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej, a po wojnie – profesorką warszawskiej PWST. Należała do zespołu Reduty Juliusza Osterwy, współtworzyła Estradę Poetycką Teatru Wojska Polskiego w Łodzi, reżyserowała w teatrach dramatycznych Wrocławia i współpracowała z Polskim Radiem. W czasie okupacji organizowała tajne spotkania poetyckie, dając świadectwo, że słowo może być formą oporu. Jako pedagog była autorytetem dla kilku pokoleń aktorów – uczyła, że technika sceniczna nie ma sensu bez duchowej dyscypliny i uczciwości wobec widza.

Edmund Wierciński, aktor, reżyser i inscenizator, współtwórca Reduty, współpracował z Leonem Schillerem i Bohdanem Korzeniewskim. Należał do grona artystów, którzy po wojnie próbowali odbudować teatr jako przestrzeń wspólnoty i moralnej refleksji. Jego spektakl „Elektra” Jeana Giraudoux (Teatr Wojska Polskiego, 1946) przeszedł do historii jako jedno z najważniejszych powojennych przedstawień – odważne, tragiczne i głęboko symboliczne. Wierciński pozostawał wierny idei teatru, który nie unika pytań o odpowiedzialność artysty i sens wolności.

Rok Wiercińskich jest nie tylko formą upamiętnienia, lecz także próbą ponownego odczytania ich myśli – w czasach, gdy teatr znów szuka własnego języka i wartości.

Więcej informacji, archiwalne fotografie i bieżące relacje z wydarzeń można znaleźć na stronie projektu:
 Rok Wiercińskich – Nowa idea teatru