18 października w gdańskiej Stacji Orunia odbędzie się premiera spektaklu choreograficznego „Rezerwuary” w koncepcji i choreografii Katarzyny Chmielewskiej.
infografika: Gdański Archipelag Kultury
Artystka, przez wiele lat związana z Teatrem Dada von Bzdülöw, zaprosiła do współpracy pięcioro wykonawców. Inspiracją dla przedstawienia stały się historyczne gdańskie zbiorniki wodne, ich architektura oraz mechanizmy zatrzymywania i przepływu wody. Produkcja powstała w ramach programu Przestrzenie Sztuki – Taniec.
Gdańskie rezerwuary wodne, ich podziemne konstrukcje, ściany, korytarze i zamknięte przestrzenie stały się inspiracją dla najnowszej pracy choreograficznej Katarzyny Chmielewskiej. Artystka od kilku lat rozwija zainteresowanie relacjami między ludzkim ciałem a architekturą miasta. W spektaklu „Rezerwuary” przygląda się temu, w jaki sposób przestrzeń oddziałuje na ruch, wpływa na fizyczne doświadczenia człowieka i może stać się materiałem do budowania choreografii.
Twórcy przedstawienia poszukiwali śladów dawnych zbiorników wodnych w przestrzeni Gdańska. Interesowały ich zachowane fragmenty architektury, konstrukcje podziemne, układ ścian i przejść oraz rozwiązania służące gromadzeniu i przemieszczaniu wody. Obserwacje te zostały następnie przełożone na język ruchu.
W autorskiej koncepcji Chmielewskiej rezerwuar staje się również metaforą ludzkiego ciała, które przechowuje doświadczenia, emocje i wspomnienia. Podobnie jak zbiornik wodny, ciało podlega procesom gromadzenia, zatrzymywania i uwalniania energii.
Na scenie wystąpi pięcioro tancerzy: Tatiana Dziewanowska, Patryk Jarczok, Marika Kornacka, Daniel Michna i Yelyzaveta Tereshonok. Wspólnie z Chmielewską odpowiadają za opracowanie choreografii.
Konstrukcja przedstawienia opiera się na przechodzeniu przez osiem kolejnych poziomów, oznaczonych numerami od zera do siedmiu. Każdy z nich przynosi zmianę przestrzeni, energii oraz relacji między wykonawcami. Ruch jest przekazywany, przejmowany i przekształcany przez poszczególne osoby, tworząc zmienne układy i struktury.
Istotnym elementem spektaklu będzie również warstwa wizualna. Za scenografię i wideo odpowiada Antek Jancelewicz. Materiały filmowe mają przywoływać atmosferę miejsc, które zainspirowały twórców, ich faktury, kształty i charakter. Muzykę przygotował Krzysztof Topolski, a reżyserią światła zajmuje się Michał Kołodziej.
Katarzyna Chmielewska należy do artystek od lat związanych z gdańskim środowiskiem tańca współczesnego. Studiowała taniec w Gdańsku i Brukseli. Przez wiele lat współtworzyła Teatr Dada von Bzdülöw, uczestnicząc w realizacji ponad pięćdziesięciu spektakli prezentowanych na scenach europejskich, azjatyckich i amerykańskich.
Jej doświadczenie obejmuje pracę sceniczną, choreograficzną i pedagogiczną. W ostatnich latach szczególne miejsce w działalności artystki zajmują projekty realizowane w przestrzeni miejskiej oraz poszukiwania związane z oddziaływaniem architektury na ciało.
W latach 2022–2024 Chmielewska mieszkała w Barcelonie, gdzie prowadziła zajęcia choreograficzne i kursy mistrzowskie, współpracowała z miejscowymi artystami oraz uczestniczyła w projektach improwizowanych i działaniach site-specific, przygotowywanych z myślą o konkretnych przestrzeniach.
Po powrocie do Gdańska kontynuowała badania nad możliwościami wykorzystania miejskiej architektury w praktyce choreograficznej.
Od 2025 roku jest rezydentką Grid Arthub na terenie gdańskiej 100czni. Rozwija tam autorski projekt „Skóra Miasta. Taniec w relacji z architekturą”, poświęcony badaniu wzajemnych zależności między ruchem, ciałem i otoczeniem.
W 2026 roku otrzymała stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W ramach cyklu „Praktyki widzialne” kontynuuje swoje poszukiwania, udostępniając publiczności kolejne etapy procesu twórczego. Jednym z rezultatów tych działań była premiera performansu site-specific „Zanim przestrzeń odpowie”.
„Rezerwuary” rozwijają zainteresowania obecne w jej wcześniejszych przedsięwzięciach. Tym razem doświadczenia związane z architekturą miasta zostają wykorzystane w pełnowymiarowej produkcji scenicznej, przygotowanej z udziałem pięcioosobowego zespołu wykonawczego.
Realizacja „Rezerwuarów” jest rezultatem konkursu na autorską koncepcję choreograficzną spektaklu dużego formatu, przeprowadzonego w ramach programu Przestrzenie Sztuki – Taniec.
Do naboru zgłoszono siedem projektów. Wszystkie spełniły wymagania formalne. Komisja konkursowa, która obradowała 6 sierpnia 2026 roku, zdecydowała o wyborze koncepcji Katarzyny Chmielewskiej-Jankowskiej.
Zgodnie z założeniami konkursu wybrana osoba miała przygotować autorską koncepcję przedstawienia, a następnie zrealizować ją przy wsparciu organizacyjnym i produkcyjnym operatorów programu.
Kolejnym etapem były warsztaty połączone z audycją dla osób posiadających doświadczenie sceniczne. Organizatorzy poszukiwali pięciorga wykonawców gotowych uczestniczyć w intensywnym procesie choreograficznym.
Próby zaplanowano od 28 września do 17 października 2026 roku. Proces produkcyjny obejmuje szesnaście dni prób w Stacji Orunia, zakończonych dwoma pokazami przedstawienia.
Pierwszy, premierowy, odbędzie się 18 października o godzinie 18.00. Drugi zaplanowano na 19 października o godzinie 12.00, z myślą o zorganizowanych grupach szkolnych.
W materiałach dotyczących przygotowań do spektaklu Chmielewska stawia pytanie o możliwość potraktowania architektury jako partnera w procesie choreograficznym.
Założenie to wiąże się z obserwacją fizycznych właściwości przestrzeni: jej geometrii, ciężaru, rytmu, oporu oraz możliwości przemieszczania się.
W praktyce oznacza to poszukiwanie ruchu poprzez kontakt z otoczeniem. Ściana może wyznaczać kierunek działania, ograniczać swobodę ciała lub wymuszać zmianę jego położenia. Przejście pomiędzy dwiema konstrukcjami narzuca określony sposób poruszania się, a różnice poziomów wpływają na rozłożenie ciężaru i organizację ruchu.
W „Rezerwuarach” doświadczenia te zostają przeniesione do przestrzeni scenicznej.
Istotna wydaje się również sama konstrukcja dramaturgiczna przedstawienia. Osiem poziomów, przez które przechodzą wykonawcy, pozwala budować choreografię opartą na zmianach napięcia, intensywności i wzajemnych relacji.
Z zapowiedzi wynika, że szczególne znaczenie będzie miała praca zespołowa. Pięć ciał tworzy zmieniające się struktury, a poszczególne gesty i sekwencje ruchowe są przekazywane między wykonawcami.
Można przypuszczać, że właśnie w tych relacjach ujawni się zasadniczy temat spektaklu: zależność między indywidualnym doświadczeniem ciała a mechanizmami funkcjonowania większej zbiorowości. Ostateczny kształt tej koncepcji będzie można ocenić po premierze.
Premiera została przygotowana w ramach programu Przestrzenie Sztuki – Taniec, finansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
W Gdańsku operatorami programu na lata 2026–2028 są Gdański Archipelag Kultury oraz Instytut Kultury Miejskiej.
Tegoroczna edycja rozpoczyna nowy etap funkcjonowania programu, który po raz pierwszy realizowany jest w trzyletnim cyklu. Rozwiązanie to ma zapewnić operatorom większą stabilność organizacyjną i umożliwić długofalowe planowanie działań wspierających środowisko tańca.
W konkursie na operatorów wybrano sześć ośrodków. Obok Gdańska program realizowany jest w Białymstoku, Bytomiu, Kielcach, Krakowie i Wrocławiu.
Całkowity budżet programu na lata 2026–2028 wynosi 7,5 mln zł. Każdy z operatorów otrzyma dofinansowanie w wysokości 1,44 mln zł na trzy lata, czyli po 480 tys. zł rocznie. Organizatorzy są również zobowiązani do zapewnienia wkładu własnego na poziomie co najmniej 20 proc. otrzymanych środków.
Środki przeznaczone są na realizację różnych działań wspierających taniec, dlatego wskazane kwoty dotyczą całego programu, a nie budżetu spektaklu „Rezerwuary”.
Gdańska premiera jest jednym z przedsięwzięć realizowanych w ramach tegorocznej edycji. Program obejmuje także działania edukacyjne, warsztatowe i produkcyjne, służące rozwijaniu lokalnego środowiska choreograficznego.
Spektakl „Rezerwuary” zostanie zaprezentowany 18 października 2026 roku o godzinie 18.00 w Stacji Orunia GAK przy ulicy Dworcowej 9 w Gdańsku.
Bilety kosztują 25 zł i są dostępne w sprzedaży internetowej.
Twórcy spektaklu:
W trakcie przygotowań do przedstawienia twórcy korzystali również z przestrzeni WL4 Mleczny Piotr, udostępnionej na potrzeby nagrań.
Organizatorami przedsięwzięcia są Gdański Archipelag Kultury i Instytut Kultury Miejskiej, operatorzy programu Przestrzenie Sztuki – Taniec w Gdańsku.
Bilety: „Rezerwuary” – sprzedaż biletów
Informacje o premierze: Gdański Archipelag Kultury
