„Repertuar” Wojtka Ziemilskiego – teatr zbudowany z pamięci sceny

Wojtek Ziemilski w prapremierowym „Repertuarze” w Teatrze Polskim we Wrocławiu podejmuje to ryzyko świadomie – i czyni z niego główny temat przedstawienia.

Punktem wyjścia jest imponująca liczba: 632 tytuły, które od 1945 roku znalazły się w repertuarze Teatru Polskiego. Ziemilski nie układa z nich linearnej opowieści o instytucji ani nie porządkuje historii według estetyk, dyrekcji czy epok. Zamiast tego tworzy sceniczny kolaż z fragmentów dramatów, dialogów i kwestii, które kiedyś wybrzmiewały na tej scenie. W nowym zestawieniu dawne słowa zaczynają działać na nowo: czasem bawią, czasem drażnią, czasem uderzają zaskakującą aktualnością.

„Repertuar” jest spektaklem o języku teatru jako systemie pamięci – zbiorze obsesji, motywów, klisz i marzeń, które przez dziesięciolecia powracały w różnych formach. Ziemilski nie komentuje ich wprost, raczej pozwala im wybrzmieć w zmienionym kontekście, testując, co dziś znaczą i jak rezonują ze współczesnym doświadczeniem widza.

Istotnym, choć nienarzucającym się wątkiem jest osobista historia reżysera. Ziemilski wraca do teatru, w którym przez pierwsze powojenne sezony pracowała jego babcia, Halina Dzieduszycka – aktorka i reżyserka, jedna z ważnych postaci powojennego zespołu. Pamięć instytucji splata się tu z pamięcią rodzinną, a archiwum przestaje być abstrakcyjnym zbiorem dokumentów – staje się nośnikiem realnych biografii.

Znaczenie ma także miejsce i moment realizacji spektaklu. „Repertuar” grany jest na Dużej Scenie im. Jerzego Grzegorzewskiego, mimo trwającego remontu. Odsłonięta konstrukcja sceny, jej warstwy i materia stają się wizualnym odpowiednikiem pracy, jaką spektakl wykonuje na historii teatru: nic nie zostaje wygładzone ani zamknięte w muzealnej gablocie. Przeszłość zostaje pokazana „od środka”, wraz z pęknięciami, nadmiarami i sprzecznościami.

Ziemilski konsekwentnie rozwija tu strategie znane z jego wcześniejszych prac: precyzyjną grę z dokumentem, uważność na słowo i jego performatywną moc, a także zamiłowanie do formy, która łączy intelektualną dyscyplinę z wyraźnym elementem zabawy. Aktorzy Teatru Polskiego z brawurą i wyczuciem poruszają się po gęstej materii cytatów, uruchamiając pamięć sceny nie jako martwe dziedzictwo, lecz jako żywy organizm.

„Repertuar” nie jest spektaklem jubileuszowym w tradycyjnym sensie. To raczej eksperyment na żywej tkance teatru, pytanie o to, czym dziś jest repertuar – jako zbiór tekstów, gestów i tonów – i jak bardzo determinuje nasze myślenie o scenie, historii i wspólnym doświadczeniu. Widz otrzymuje nie tyle lekcję historii, ile intensywne, zmysłowe doświadczenie spotkania z teatrem, który mówi wieloma głosami naraz.

Wojtek Ziemilski

Wojtek Ziemilski – reżyser teatralny i artysta wizualny, jeden z najważniejszych twórców polskiego teatru autorskiego ostatnich kilkunastu lat. Jego prace sytuują się na pograniczu teatru, performansu i sztuk wizualnych, a ich znakiem rozpoznawczym jest precyzyjna praca z językiem, dokumentem oraz autobiograficznym materiałem.

Wykształcony i pracujący w międzynarodowym obiegu artystycznym, w Polsce związany m.in. ze środowiskiem Komuny//Warszawa, Ziemilski konsekwentnie rozwija teatr oparty na analizie mechanizmów komunikacji: tego, jak słowa konstruują tożsamość, relacje władzy i pamięć. W jego spektaklach dokument nie pełni funkcji ilustracyjnej, lecz staje się narzędziem performatywnym – uruchamianym w precyzyjnie zaprojektowanych sytuacjach scenicznych.

Szerokie uznanie przyniosła mu „Mała narracja” (2010) – wykład-performans, w którym reżyser sięgnął po własną historię rodzinną i archiwalne materiały, konfrontując je z pytaniami o tożsamość, dziedziczenie i konstrukcję pamięci. Spektakl ten stał się jednym z ważnych punktów odniesienia dla polskiego teatru dokumentalnego nowej generacji.

Kolejnym istotnym etapem w jego twórczości był „Jeden gest” (2016, Nowy Teatr w Warszawie) – projekt poświęcony językowi migowemu i doświadczeniu osób niesłyszących. Praca ta, nagradzana na międzynarodowych festiwalach (m.in. Zürcher Theater Spektakel, FAST FORWARD Prize w Dreźnie), pokazała charakterystyczną dla Ziemilskiego umiejętność łączenia rygoru formalnego z empatycznym spojrzeniem na społeczne i komunikacyjne wykluczenia.

Ważnym aspektem jego praktyki jest także zabawa jako metoda poznawcza – widoczna m.in. w spektaklu „Dzikie harce” (2023, Teatr Guliwer), realizowanym wspólnie z synem, gdzie gra staje się sposobem myślenia o teatrze i relacji z widownią.

Realizowany w Teatrze Polskim we Wrocławiu „Repertuar” rozwija wcześniejsze strategie Ziemilskiego na poziomie instytucjonalnym: archiwum teatru zostaje potraktowane jako żywy system mówienia, a pamięć sceny – jako pole negocjacji między przeszłością a teraźniejszością. Twórczość Ziemilskiego wyróżnia konsekwencja, intelektualna klarowność i zdolność do zamieniania skomplikowanych problemów kulturowych w komunikatywne, intensywne doświadczenia sceniczne.

Spektakl powstaje metodą Scrum

„Repertuar” realizowany jest z wykorzystaniem metody Scrum – modelu pracy zaczerpniętego z praktyk zwinnych, który w teatrze oznacza przesunięcie akcentów z hierarchii na współodpowiedzialność zespołu. Scrum promuje autonomię twórców, elastyczność procesu oraz większą kontrolę artystów nad kształtem powstającego spektaklu.

W tym innowacyjnym podejściu tradycyjnie rozumiana rola reżysera ulega przedefiniowaniu: kluczowe decyzje wypracowywane są zespołowo przez aktorów i dramaturgów, pracujących w krótkich, intensywnych cyklach (tzw. sprintach). Jasno określone cele poszczególnych etapów sprzyjają większemu zaangażowaniu, poczuciu odpowiedzialności i twórczej inicjatywie wszystkich uczestników procesu.

Realizatorzy

• Reżyseria: Wojtek Ziemilski

• Współpraca dramaturgiczna: Sodja Zupanc-Lotker

• Muzyka: Paweł Lewicki

• Reżyseria światła: Aleksandr Prowaliński

• Archiwum i dokumentacja: Joanna Degler, Justyna Kowal, Elżbieta Małecka, Jarosław Minałto

• Asystent reżysera: Grzegorz Kumorkiewicz

OBSADA
• Dariusz Bereski 
• Marek Feliksiak 
• Katarzyna Janekowicz 
Marta Kulas (gościnnie)
• Igor Kowalik  / Grzegorz Kumorkiewicz (gościnnie)
• Agata Obłąkowska-Mazurkiewicz 
• Edwin Petrykat 
• Jolanta Zalewska 

Zespół scrumowy:

• Product owner: Michał Zadara

• Scrum master: Anastazja Charitonowa

• Zespół: Dariusz Bartołd, Jacek Cimicki, Joanna Degler, Karolina Gonera, Anna Kryzar, Grzegorz Kumorkiewicz, Elżbieta Małecka, Jarosław Minałto, Bartosz Nyczak, Marek Zaborski

Data prapremiery

10 stycznia 2026, godz. 19:00 na Dużej Scenie im. Jerzego Grzegorzewskiego.

https://www.teatrpolski.wroc.pl/pl