Przed nami 39. Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych ULICA

Teatr bez kurtyny, bez czwartej ściany i bez wyznaczonych granic. Teatr, który wychodzi do ludzi i spotyka ich tam, gdzie toczy się codzienne życie – na ulicach, placach i miejskich skwerach. Już po raz 39. Kraków stanie się gospodarzem jednego z najważniejszych wydarzeń teatru plenerowego w Europie Środkowo-Wschodniej. Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych ULICA odbędzie się w dniach 3–5 lipca oraz 10–12 lipca 2026 roku.

Od blisko czterech dekad organizowany przez Teatr KTO festiwal przyciąga do Krakowa artystów z całego świata i dziesiątki tysięcy widzów. To wydarzenie, które na trwałe wpisało się nie tylko w pejzaż kulturalny miasta, ale również w historię polskiego teatru ulicznego. ULICA od lat pozostaje przestrzenią spotkania różnych kultur, języków i estetyk, a jednocześnie miejscem dialogu między artystą a widzem.

W przeciwieństwie do tradycyjnego teatru ulica nie zna podziałów. Nie ma tu wygodnego dystansu widowni oddzielonej od sceny. Widz znajduje się w samym środku wydarzeń, może obserwować aktorów z bliska, reagować na ich działania i współtworzyć atmosferę przedstawienia. To właśnie bezpośredni kontakt z publicznością od zawsze stanowił największą siłę teatru ulicznego.

Organizowany przez Teatr KTO festiwal przez lata stał się jednym z najważniejszych ambasadorów tej formy sztuki w Polsce. Za jego sukcesem stoi Jerzy Zoń – reżyser, aktor, dyrektor Teatru KTO i twórca wydarzenia, który od początku konsekwentnie rozwija ideę teatru obecnego w przestrzeni publicznej.

Każdego roku ULICA gromadzi niemal dwustu artystów reprezentujących różnorodne tradycje teatru ulicznego, teatru ruchu, teatru fizycznego, cyrku współczesnego, performansu oraz widowisk plenerowych. Spektakle prezentowane są przede wszystkim w Krakowie, ale festiwal regularnie wychodzi poza granice miasta, docierając do kolejnych miejscowości i nowych odbiorców.

„La Strada” – motyw przewodni tegorocznej edycji

Hasłem 39. edycji festiwalu jest „La Strada”.

Tegorocznej odsłonie festiwalu towarzyszy hasło „La Strada”, nawiązujące do korzeni teatru ulicznego i tradycji objazdowego cyrku. Organizatorzy odwołują się do świata wędrownych artystów, dla których droga była nie tylko miejscem pracy, ale także sposobem życia.

Hasło przywołuje również słynny film Federico Felliniego, w którym motyw wędrownych artystów staje się opowieścią o relacjach międzyludzkich, wolności, samotności i poszukiwaniu własnego miejsca w świecie. W tym kontekście „La Strada” staje się metaforą współczesnego teatru ulicznego – sztuki pozostającej w nieustannym ruchu, otwartej na spotkanie z drugim człowiekiem i budującej wspólnotę ponad granicami języka, wieku czy doświadczeń.

Motyw drogi nie jest dla festiwalu przypadkowy. Przez lata ULICA wielokrotnie podejmowała tematy związane z kondycją współczesnego świata, kulturą, społecznymi podziałami i wspólnotowością. W poprzednich latach organizatorzy zapraszali publiczność do refleksji m.in. nad rolą tańca w przestrzeni publicznej („Tańcz… Tańcz… Tańcz…”), relacjami między cyrkiem a teatrem („Ale cyrk!”), wolnością słowa („Fahrenheit 451°”) czy kulturą Azji („Wiatr od wschodu”).

Prawie czterdzieści lat historii

Historia festiwalu ULICA to historia nieustannego rozwoju polskiego teatru ulicznego.

Przez lata na krakowskich placach i ulicach prezentowano setki spektakli z całego świata. Widzowie oglądali monumentalne widowiska plenerowe, parady, spektakle wertykalne rozgrywane na ścianach budynków, przedstawienia wykorzystujące sztukę klaunady, nowego cyrku, teatru tańca czy performansu.

ULICA wielokrotnie udowadniała, że teatr może funkcjonować poza murami instytucji, stając się częścią miejskiego krajobrazu i codzienności mieszkańców.

To właśnie dlatego festiwal pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń wakacyjnych w Polsce, przyciągając zarówno stałych bywalców, jak i osoby, które z teatrem spotykają się po raz pierwszy.

Manifest Jerzego Zonia

Wyjeżdżamy, czyli melodia, która zostaje do końca życia

Pamiętam pierwszy raz, kiedy stanęliśmy wraz z zespołem na bruku i poczuliśmy go pod stopami. Żeby stać się ulicznymi artystami, musieliśmy nauczyć się zawodu. Naprawdę go opanować. Cierpliwie, godzina po godzinie, gag po gagu, sztuka po sztuce. Do dziś to robimy, wciąż zastanawiając się, jak zatrzymać przechodniów na sekundę dłużej niż ci mieli w zamiarze? Żadna sala prób nie nauczyła nas tyle, co pierwsza cisza tłumu tuż przed tym, gdy ktoś się roześmiał, wzruszył albo zaczął oklaskiwać.

Szybko zrozumieliśmy, że sztuka uliczna to najsurowsza i najuczciwsza forma teatru. Wszystko zaczyna się dokładnie wtedy, gdy wychodzimy na ulicę. Gdy pojmujemy, w jak różny sposób śmieje się Chalon-sur-Saône i Edynburg, jak inna jest cisza w Londynie, a inna w Krakowie.

Przebieraliśmy się w garderobach, które były zaułkami. Jedliśmy po spektaklach z ludźmi, których imion nie znaliśmy. Zasypialiśmy w miastach, których nazw już nie pamiętamy. Śpiewaliśmy i tańczyliśmy dla ludzi, którzy następnego dnia nie pamiętali już nas.

Droga to nasz dom i nasze więzienie. Zawsze wśród ludzi i zawsze sami. Wybieramy ruch, bo tylko w ruchu nasza sztuka oddycha pełną piersią. Ulica daje coś, czego nie daje żadne inne miejsce. Nagle zostajemy zauważeni przez kogoś, kto stoi pół metra dalej i gra dla nas melodię, której nigdy wcześniej nie słyszeliśmy, a która zostanie z nami do końca życia.

To właśnie robimy. My wszyscy, którzy wybraliśmy drogę, la strada, zamiast dachu nad głową. To wyjątkowe miejsce, gdzie opowieść czeka na swojego słuchacza.

Przyjmijcie ciepło każdą historię, z którą artyści z całego świata przybyli na naszą ULICĘ.

Jerzy Zoń
Dyrektor artystyczny festiwalu

39. Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych ULICA odbędzie się w dniach 3–5 lipca oraz 10–12 lipca 2026 roku.

Festiwal organizowany jest przez Teatr KTO.

Festival dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Zadanie publiczne jest finansowane ze środków Miasta Krakowa.