Pod moim podłym odzieniem tkwi jadowity wąż, posłuszny mojej duszy. Gdyby przemówił, opowiedziałby o mym nieszczęściu. Nie mieszka on na przełęczy ani na szczycie, ani w szczelinie. Nie dostrzeżesz go zimą, ni latem, nie pełzł ani po murawach, ani po skałach. Ukrywa dla mojego szacownego pana i szajcha – niech Bóg umocni kolumny mądrości w jego życiu – to, czego nie ukrywa matka dla dziecka. Nieważne, czy to matka, która ma w sobie jad, czy też nigdy go nie miała. Wąż ten nie przypomina tego, o którym pisze poeta wierszem radżazowym.
***
Nadchodząca publikacja w serii Bibliotheca Orientalis to przełomowy moment – do jej kanonu dołącza przekład klasycznego dzieła arabskiego. Dzięki inicjatywie prof. Marka M. Dziekana, ukaże się po raz pierwszy w języku polskim pełny przekład dzieła Risalat al-ghufran (Posłanie o przebaczeniu) autorstwa Abu al-Ali al-Ma’arrego – jednego z najwybitniejszych średniowiecznych pisarzy i myślicieli arabskich.
Al-Ma’arri (973–1057), niewidomy od dzieciństwa, całe życie spędził w syryjskim Ma’arrat an-Nu’man. Pozostawił po sobie imponującą spuściznę literacką, obejmującą poezję, teologię i filozofię. Posłanie o przebaczeniu, jego najważniejsze i najsłynniejsze dzieło, to niezwykła, wielowarstwowa opowieść o podróży po zaświatach – niebie i piekle – pełna spotkań z postaciami ze świata arabskiej kultury, które stają się pretekstem do refleksji nad literaturą, religią i filozofią. Wielu badaczy upatruje w tym utworze źródła inspiracji dla Boskiej komedii Dantego.
Polska edycja, przygotowana przez prof. Marka M. Dziekana, zawiera nie tylko sam tekst Posłania…, ale również poprzedzający go list damasceńskiego literata Ibn al-Kariha, na który Al-Ma’arri odpowiada w dwóch częściach. Pierwsza z nich ma formę alegorycznej wędrówki po zaświatach, druga natomiast to intelektualna dyskusja nad kwestiami herezji i ortodoksji w islamie. Przekład opatrzono obszernym wstępem i komentarzami tłumacza, które sytuują dzieło w kontekście zarówno kultury arabskiej, jak i światowej. Jak podkreśla prof. Dziekan, Al-Ma’arri to „enfant terrible klasycznej literatury arabskiej”, a jego twórczość – pełna ironii, erudycji i śmiałych tez – fascynuje po dziś dzień.
Data premiery: 14.05.2025
Autor: Abu al-AlA al-Ma’arrI
Seria: Bibliotheca Orientalis
Tłumacz: Marek M. Dziekan
Projekt okładki: Ewa Majewska
fot. PIW
absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku oraz Studia Wokalno-Aktorskiego Danuty Baduszkowej przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Współpracował z wieloma teatrami w Polsce, m.in. Teatrem Polskim w Bydgoszczy. Ma na swoim koncie ponad 60 ról teatralnych. Od roku 2001 zajmuje się krytyką teatralną.
