Od 21 do 24 października odbędzie się finał 19. Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej.
plakat: Teatr Miejski w Gdyni
Teatr_GDYNIA_SM_RAPORT
Gdyńska Nagroda Dramaturgiczna po raz dziewiętnasty wskaże jeden z najważniejszych nowych polskich tekstów dla teatru. Tegoroczny finał potrwa od 21 do 24 października 2026 roku. Do ostatniego etapu konkursu zakwalifikowało się pięć sztuk: „Ślepa plamka” Maliny Prześlugi, „Zamknij oczy Nel” Piotra Domalewskiego, „Dom niespokojnej starości” Michała Buszewicza, „Kofman. Podwójne wiązanie” Janusza Margańskiego i Moniki Muskały oraz „Tutaj kiedyś stał dom” Marii Gustowskiej.
Finałowe teksty zabrzmią podczas czytań przygotowanych przez młodych reżyserów i reżyserki. W tym roku wydarzenia odbędą się w Domu Marynarza przy al. Marszałka Piłsudskiego 1 w Gdyni. Po prezentacjach zaplanowano spotkania z autorami i twórcami czytań, prowadzone przez Łukasza Drewniaka. Wstęp na wydarzenia jest wolny.
Pierwszy dzień finału, 21 października, rozpocznie o godz. 16.30 „Ślepa plamka” Maliny Prześlugi w reżyserii Jana Grucy. W czytaniu wystąpią Agnieszka Bała, Krzysztof Berendt, Martyna Matoliniec, Weronika Nawieśniak, Maciej Wizner, Grzegorz Wolf i Beata Buczek-Żarnecka.
Kapituła określa „Ślepą plamkę” jako „brawurowo skonstruowany utwór o tym, jak nasza indywidualna perspektywa i percepcja rzeczywistości potrafią zdeformować obiektywną sytuację”. To opowieść o trudnościach w dostrzeżeniu drugiego człowieka, szczególnie wtedy, gdy sami prowadzimy wewnętrzną walkę ze sobą i rzeczywistością. Pozornie zwyczajne wydarzenia układają się tu w makabryczną komedię.
Malina Prześluga jest dramatopisarką, pisarką i kulturoznawczynią, kierowniczką literacką i dramaturżką Teatru Animacji w Poznaniu. Dwukrotnie zdobyła już Gdyńską Nagrodę Dramaturgiczną, jest także laureatką licznych nagród dramaturgicznych.
– Lubię wielogłos w teatrze. W życiu nie mam do niego dostępu. W życiu mam percepcję, opinie, sądy, lęki, potrzeby. Wewnętrzny świat i jedną perspektywę. Bez względu na to, czy mówię, czy słucham, optyka ta sama – moja własna. A w czasach silnej terapeutyzacji i niepewnego jutra, gdzie każdy chce być zrozumiany, wysłuchany i zauważony, rośnie lęk społeczny i trudno jest zrozumieć, wysłuchać i zobaczyć innych. „Ślepa plamka” jest jedną z wielu literackich prób połączenia kilku perspektyw i „oswojenia” obcego – mówi Malina Prześluga.
Tego samego dnia o godz. 17.30 zaprezentowane zostanie „Zamknij oczy Nel” Piotra Domalewskiego w reżyserii Jadwigi Klaty. W obsadzie znaleźli się Olga Barbara Długońska, Marta Kadłub, Rafał Kowal, Piotr Michalski, Elżbieta Mrozińska i Szymon Sędrowski.
„Zamknij oczy Nel” to według Kapituły przejmujące studium żałoby, która zaczyna się jeszcze przed śmiercią. Sztuka opowiada o pamięci i trudnej sztuce dorastania, kiedy jest się już dorosłym. Elementy realistyczne łączą się z surrealistycznymi, a historię poszerzają konteksty historyczne i literackie.
Piotr Domalewski jest reżyserem, scenarzystą, aktorem i dramatopisarzem, dwukrotnym laureatem Złotych Lwów na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, laureatem Paszportu „Polityki” oraz Orłów.
Po obu czytaniach, o godz. 18.30, odbędzie się spotkanie autorskie.
Kolejne dwa finałowe teksty zabrzmią 23 października. O godz. 16.30 rozpocznie się czytanie „Domu niespokojnej starości” Michała Buszewicza w reżyserii Julii Fidelus. Wystąpią Monika Babicka, Agnieszka Bała, Jacek Bała, Marta Kadłub, Dorota Lulka, Piotr Michalski, Bogdan Smagacki, Beata Buczek-Żarnecka i Mariusz Żarnecki.
Kapituła opisuje sztukę jako czułą i zabawną opowieść o starości i odchodzeniu, pozostawiającą zarazem przestrzeń na nadzieję. „Dom niespokojnej starości” staje w obronie ludzi starszych. Buszewicz stworzył tekst bezpretensjonalny, pełen przewrotnego humoru, w którym – jak zaznaczają jurorzy – wszyscy bohaterowie umierają.
Michał Buszewicz jest reżyserem, dramatopisarzem i dramaturgiem, nominowanym do Paszportów „Polityki”. Od 2025 roku pełni funkcję dyrektora artystycznego Teatru Współczesnego w Szczecinie. Dwukrotnie znalazł się w finale Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej.
– Ten tekst jest dla mnie czymś między odpowiedzią na pojawiający się we mnie lęk przed przyszłością, a zauważeniem problemu, który za chwilę zacznie być dojmujący. Wierzę też w to, że zanim się odejdzie, to można zrobić wszystko, żeby maksymalnie pożyć. I tego życząc bohaterom ich napisałem – mówi Michał Buszewicz.
O godz. 17.30 rozpocznie się czytanie „Kofman. Podwójne wiązanie” Janusza Margańskiego i Moniki Muskały w reżyserii Dominika Rubaja. Wystąpią Olga Barbara Długońska, Martyna Matoliniec, Elżbieta Mrozińska, Magdalena Prosuł i Maciej Wizner.
To historia dziewczynki z dwiema matkami, a jednocześnie portret kobiety przekonanej, że jej tożsamość nie istnieje. Kapituła zwraca uwagę na język tekstu i wyraziste rozwiązania dramaturgiczne. „Kofman” staje się próbą ułożenia w słowach autoportretu, który rozpada się na części i nieustannie formuje na nowo.
Janusz Margański jest tłumaczem, literaturoznawcą i scenarzystą, członkiem Polskiej Akademii Filmowej oraz znawcą i komentatorem twórczości Witolda Gombrowicza. Za przekłady otrzymał nagrodę „Literatury na Świecie”, a za scenariusz filmu „Wymyk” – nagrodę na 36. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.
Monika Muskała jest pisarką i tłumaczką. W 2017 roku została nominowana do Nagrody Literackiej Nike oraz Nagrody Literackiej Gdynia za esej „Między Placem Bohaterów a Rechnitz. Austriackie rozliczenia”. Jest laureatką konkursu Dramatopisanie, a w 2018 roku, wspólnie z Gabrielą Muskałą, znalazła się w finale GND.
Po obu czytaniach, o godz. 18.30, rozpocznie się spotkanie autorskie.
Ostatnią finałową sztuką będzie „Tutaj kiedyś stał dom” Marii Gustowskiej. Czytanie w reżyserii Jana Tuźnika odbędzie się 24 października o godz. 13.00. W obsadzie znaleźli się Monika Babicka, Agnieszka Bała, Krzysztof Berendt, Weronika Nawieśniak, Szymon Sędrowski, Julia Stężewska, Grzegorz Wolf i Beata Buczek-Żarnecka.
Kapituła określa utwór jako dramat utkany z baśniowych obrazów, opowiadający o przedwojennej łemkowskiej wsi, która zniknęła z powierzchni ziemi. Duchy pozostają rozproszone między drzewami i polami, a najbardziej wstrząsający okazuje się brak zakończenia – pozostaje powolne zapominanie. „Tutaj kiedyś stał dom” podejmuje temat mniejszości etnicznych i pokazuje siłę wspólnoty.
Maria Gustowska jest dramatopisarką i dramaturżką, półfinalistką Nagrody Dramaturgicznej im. Tadeusza Różewicza oraz stypendystką programu Młoda Polska i Funduszu Popierania Twórczości ZAiKS. Jej prace prezentowano podczas festiwali Boska Komedia, Open Eyes Art Festival oraz Sibiu International Theatre Festival.
– Kiedy byłam mała, rodzice zabierali mnie z rodzeństwem w Beskid Niski i ciągali po starych cerkwiach i pustych dolinach. Po latach Beskid przyciągnął mnie z powrotem i napisałam w ramach stypendium Młoda Polska tekst „Tutaj kiedyś stał dom”. To tocząca się na przestrzeni stu lat sztuka o wiosce, której już nie ma, opowieść o miejscu tętniącym życiem, które historia zmiotła z powierzchni ziemi. Fikcyjna opowieść, inspirowana prawdziwą, bolesną historią Łemków, niemożliwych miłości i ścieżek, które nie wiedzieć czemu, nie prowadzą już do domu – mówi Maria Gustowska.
Spotkanie autorskie po czytaniu rozpocznie się o godz. 14.00.
Wszystkie przytoczone opisy finałowych sztuk pochodzą z werdyktu Kapituły Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej.
Dziewiętnasta edycja przynosi istotną zmianę w formule Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej. Po raz pierwszy wsparcie finansowe otrzymają wszyscy finaliści. Autorzy pięciu finałowych sztuk dostaną po 10 tys. zł, a w przypadku współautorstwa kwota zostanie podzielona pomiędzy autorów.
Nagrodę główną za najlepszy utwór stanowią statuetka oraz 30 tys. zł. W poprzednich edycjach nagrodę pieniężną otrzymywała wyłącznie osoba zdobywająca główną nagrodę.
Teatrowi Miejskiemu im. Witolda Gombrowicza w Gdyni przysługuje ponadto prawo przyznania Nagrody Specjalnej. Jest nią premiera wybranego utworu w bieżącym lub kolejnym sezonie artystycznym.
Kapitułę 19. Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej tworzą Antonia Lloyd-Jones, Katarzyna Minkowska i Magdalena Rigamonti. Sekretarzem Kapituły jest Łukasz Chotkowski.
W Komisji Artystycznej pracują Mateusz Bednarkiewicz, Ewa Hevelke, Tomasz Kubikowski, Agnieszka Lubomira oraz Grzegorz Uzdański.
Gdyńska Nagroda Dramaturgiczna została ustanowiona w 2007 roku i jest fundowana przez Miasto Gdynia. Jej organizatorem jest Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza w Gdyni.
Marta Miłoszewska, dyrektorka naczelna i artystyczna Teatru Miejskiego, zapowiada, że ambicją organizatorów jest dziś stworzenie mechanizmu, dzięki któremu wyróżnienie w konkursie będzie miało dla autorów dalsze, konkretne konsekwencje.
– Gdyńska Nagroda Dramaturgiczna ma wyławiać najlepsze nowe teksty dla teatru i realnie zmieniać ich los. Chcemy wzmacniać pozycję polskich autorek i autorów – także finansowo. Pracujemy nad tym, żeby finał GND był dla wyróżnionych tekstów i nagrodzonych osób początkiem dalszej drogi: na sceny, do teatrów, do publikacji, do publiczności. Bez nowych, mocnych tekstów nie ma nowego teatru – podkreśla Marta Miłoszewska.
Podczas październikowego finału zostanie również ogłoszona nowa inicjatywa: „Koalicja Teatrów dla Polskiej Dramaturgii”.
– Dlatego podczas październikowego finału GND ogłosimy inicjatywę „Koalicja Teatrów dla Polskiej Dramaturgii” – jeden z pierwszych efektów naszych działań. To krok do stworzenia realnego obiegu dla polskiej dramaturgii – takiego, w którym wyróżnienie tekstu będzie otwierało mu drogę do kolejnych teatrów i kolejnych realizacji – zapowiada dyrektorka.
Finał 19. Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej zakończy gala, która odbędzie się 24 października o godz. 20.00 na Dużej Scenie Teatru Miejskiego im. Witolda Gombrowicza przy ul. Bema 26. Wieczorowi towarzyszyć będzie koncert Więcek/Koza.
21 października 2026 – Dom Marynarza
godz. 16.30 – „Ślepa plamka” Maliny Prześlugi, reżyseria: Jan Gruca
Obsada: Agnieszka Bała, Krzysztof Berendt, Martyna Matoliniec, Weronika Nawieśniak, Maciej Wizner, Grzegorz Wolf, Beata Buczek-Żarnecka
godz. 17.30 – „Zamknij oczy Nel” Piotra Domalewskiego, reżyseria: Jadwiga Klata
Obsada: Olga Barbara Długońska, Marta Kadłub, Rafał Kowal, Piotr Michalski, Elżbieta Mrozińska, Szymon Sędrowski
godz. 18.30 – spotkanie autorskie po obu czytaniach
23 października 2026 – Dom Marynarza
godz. 16.30 – „Dom niespokojnej starości” Michała Buszewicza, reżyseria: Julia Fidelus
Obsada: Monika Babicka, Agnieszka Bała, Jacek Bała, Marta Kadłub, Dorota Lulka, Piotr Michalski, Bogdan Smagacki, Beata Buczek-Żarnecka, Mariusz Żarnecki
godz. 17.30 – „Kofman. Podwójne wiązanie” Janusza Margańskiego i Moniki Muskały, reżyseria: Dominik Rubaj
Obsada: Olga Barbara Długońska, Martyna Matoliniec, Elżbieta Mrozińska, Magdalena Prosuł, Maciej Wizner
godz. 18.30 – spotkanie autorskie po obu czytaniach
24 października 2026 – Dom Marynarza
godz. 13.00 – „Tutaj kiedyś stał dom” Marii Gustowskiej, reżyseria: Jan Tuźnik
Obsada: Monika Babicka, Agnieszka Bała, Krzysztof Berendt, Weronika Nawieśniak, Szymon Sędrowski, Julia Stężewska, Grzegorz Wolf, Beata Buczek-Żarnecka
godz. 14.00 – spotkanie autorskie
Spotkania autorskie prowadzi Łukasz Drewniak. Biorą w nich udział autorzy i autorki finałowych sztuk oraz reżyserzy i reżyserki z Wydziału Reżyserii Akademii Teatralnej w Warszawie.
24 października 2026 – Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza w Gdyni, Duża Scena
godz. 20.00 – gala 19. Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej i koncert Więcek/Koza.
Wstęp na czytania i spotkania jest wolny.
Listę dotychczasowych laureatów Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej otwiera Magda Fertacz, nagrodzona w 2008 roku za „Trash Story”. W kolejnych latach nagrodę otrzymali: Mariusz Bieliński za „Nad” (2009), Julia Holewińska za „Ciała obce” (2010), Zyta Rudzka za „Zimny bufet” (2011), Małgorzata Sikorska-Miszczuk za „Popiełuszko” (2012), Artur Pałyga za „W środku słońca gromadzi się popiół” (2013), Mateusz Pakuła za „Smutki tropików” (2014), Weronika Murek za „Feinweinblein” (2015), Jolanta Janiczak za „Sprawę Gorgonowej” (2016), Magdalena Drab za „Słabi. Ilustrowany banał teatralny” (2017), Przemysław Pilarski za „Wracaj” (2018), Rafał Wojasiński za „Siostry” (2019), Malina Prześluga za „Debila” (2020), Jolanta Janiczak za „I tak nikt mi nie uwierzy” (2021), Malina Prześluga za „Jeszcze tu jesteś” (2022), Anka Herbut za „Rohtko” (2023), Radosław Maciąg za „Tęsknię za domem” (2024) oraz Katarzyna Minkowska i Tomasz Walesiak za „Kiedy stopnieje śnieg” (2025).
Organizatorem Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej jest Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza w Gdyni. Dyrektorką naczelną i artystyczną teatru jest Marta Miłoszewska, zastępczynią dyrektorki Katarzyna Renes, a pełnomocnikiem dyrektorki ds. Festiwalu R@Port i Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej – Łukasz Chotkowski.
