Od ponad czterdziestu lat związany z Teatrem Wielkim – Operą Narodową, przez siedemnaście ostatnich lat współtworzył wraz z Krzysztofem Pastorem program Polskiego Baletu Narodowego.
fot. Danuta Matloch / MKiDN
Paweł Chynowski, teatrolog, krytyk baletowy, librecista, wydawca i jedna z najważniejszych postaci polskiego środowiska baletowego ostatnich dekad, został uhonorowany Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Od ponad czterdziestu lat związany z Teatrem Wielkim – Operą Narodową, przez siedemnaście ostatnich lat współtworzył wraz z Krzysztofem Pastorem program Polskiego Baletu Narodowego.
Informację o odznaczeniu przekazał Teatr Wielki – Opera Narodowa. Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” przyznano Pawłowi Chynowskiemu za wkład w rozwój Polskiego Baletu Narodowego, jego dokonania jako autora librett baletowych oraz wieloletnią pracę dokumentującą i popularyzującą historię polskiego baletu.
Chynowski należy do ludzi, bez których trudno opowiadać o przemianach polskiego baletu ostatniego półwiecza. Ukończył filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim ze specjalizacją teatrologiczną. Jeszcze podczas studiów debiutował na łamach „Ruchu Muzycznego” i „Życia Warszawy”. Z tym drugim tytułem związał się później na wiele lat jako publicysta kulturalny zajmujący się przede wszystkim baletem i teatrem. Był także polskim korespondentem amerykańskiego „Dance Magazine” i niemieckiego „Ballett International”. Przygotowywał hasła baletowe m.in. do „Encyklopedii muzycznej PWM”, „Polskiego słownika biograficznego” oraz wydanej przez Oxford University Press „International Encyclopedia of Dance”.
Szczególne miejsce w jego działalności zajmowała krytyka baletowa, rozumiana nie tylko jako opisywanie przedstawień, lecz także jako aktywne uczestnictwo w życiu środowiska. Chynowski przez lata zabiegał o podniesienie rangi baletu w Polsce i jego większą samodzielność w strukturach teatrów operowych. Wspierał powstanie Polskiego Teatru Tańca w Poznaniu, ideę ogólnopolskich konkursów tańca i choreografii oraz współpracę polskich zespołów z wybitnymi choreografami zagranicznymi.
Założył i prowadził pierwszy w Polsce specjalistyczny magazyn baletowy „Taniec”, wydawany początkowo przez Polski Teatr Tańca, a następnie przez Teatr Wielki w Warszawie. Był również pomysłodawcą Medalu Wójcikowskiego, wyróżnienia dla młodych tancerzy, a jako członek Międzynarodowego Instytutu Teatralnego propagował w Polsce Międzynarodowy Dzień Tańca. Był też jednym z inicjatorów ogólnopolskich obchodów 200-lecia polskiego baletu w 1985 roku.
Z Teatrem Wielkim związał się na stałe. W 1992 roku został kierownikiem literackim, czyli dramaturgiem Teatru Wielkiego – Opery Narodowej. Funkcję tę pełnił do marca 2009 roku, odpowiadając również za rozwój działalności wydawniczej teatru i dokumentowanie jego historii. 1 kwietnia 2009 roku Waldemar Dąbrowski powierzył mu funkcję pełnomocnika dyrektora do spraw baletu. Chynowski został wówczas najbliższym współpracownikiem Krzysztofa Pastora przy budowaniu programu i organizacji Polskiego Baletu Narodowego. Ich współpraca w tej formule trwała do końca sierpnia 2026 roku.
To właśnie w okresie dyrekcji Pastora Chynowski uczestniczył w kształtowaniu repertuaru PBN, w którym klasyka spotykała się z najważniejszymi dziełami choreografii XX wieku, współczesnymi twórcami oraz polską muzyką. Jego wiedza historyczna znalazła przy tym bezpośrednie przełożenie na scenę.
Chynowski jest bowiem także autorem scenariuszy i librett baletowych. W jego dorobku znajdują się m.in. „Stanisław i Anna Oświęcimowie” do muzyki Mieczysława Karłowicza, „Nasz Niżyński”, „Muzy Chopina”, „Hrabia Monte Christo”, a w ostatnich latach przede wszystkim spektakle przygotowywane z Krzysztofem Pastorem: „Casanova w Warszawie” z muzyką Mozarta, nowa wersja „Jeziora łabędziego” Piotra Czajkowskiego oraz „Dracula” z muzyką Wojciecha Kilara.
„Casanova w Warszawie”, przygotowany w 2015 roku z okazji 250-lecia polskiego teatru publicznego, wyrastał bezpośrednio z zainteresowań Chynowskiego historią warszawskiej sceny. Był pomysłodawcą przedstawienia i autorem libretta odwołującego się do pobytu Giacoma Casanovy w Warszawie czasów Stanisława Augusta. Choreografię stworzył Krzysztof Pastor, a scenografię i kostiumy laureat Oscara Gianni Quaranta.
Srebrna Gloria Artis jest kolejnym państwowym wyróżnieniem w dorobku Pawła Chynowskiego. W 1986 roku otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi, w 2005 roku Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, a w 2013 roku Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Był także honorowany medalami związanymi z historią polskiego i światowego baletu, m.in. imienia Siergieja Diagilewa, Wacława Niżyńskiego, Wojciecha Bogusławskiego, Fryderyka Chopina i Karola Szymanowskiego oraz Medalem 200-lecia Polskiego Baletu.
Dzisiejsze wyróżnienie jest uhonorowaniem kilkudziesięciu lat pracy człowieka, który polski balet nie tylko opisywał i dokumentował, ale miał rzeczywisty udział w kształtowaniu jego instytucjonalnego i artystycznego miejsca w polskim teatrze.
