Międzynarodowy wyjazd dobrze wpisuje się w kierunek, który od dwóch lat nadaje teatrowi jego dyrektor Tomasz Kaczorowski: większa obecność OTL poza Olsztynem, powrót do obiegu festiwalowego i mocniejsze związanie repertuaru z Warmią.
fot. Piotr Nykowski
Olsztyński Teatr Lalek rozpoczął jesienne tournée ze spektaklem „Jezioro, łabędzie”. Po prezentacji na festiwalu Maskarada w Rzeszowie zespół jedzie do Sanoka, a kilka dni później do rumuńskich Jassów.
„Jezioro, łabędzie” miało premierę 3 lipca 2026 roku podczas otwarcia XXI Międzynarodowego Festiwalu Wyobraźni i Możliwości Teatru Lalek ANIMA w Olsztynie. Autorskie przedstawienie Honoraty Mierzejewskiej-Mikoszy sięga po jedną z najbardziej rozpoznawalnych baśniowych historii, przenosząc ją w krajobraz warmińskich jezior. Słowo zostało ograniczone, a opowieść prowadzą lalki, cienie, muzyka, światło i multimedia. Spektakl przeznaczony jest dla dzieci od czwartego roku życia oraz dorosłych.
W przedstawieniu występują Hanna Banasiak, Monika Gryc, Jakub Ignasiak, Honorata Mierzejewska-Mikosza, Mateusz Mikosza, Marcin Młynarczyk, Karolina Sadowska, Sylwia Wiensko i Roman Wołosik. Scenografię przygotowała Maria Bacova, muzykę Marcin Rumiński, za reżyserię światła odpowiada Piotr Nykowski, a za multimedia Marcin Młynarczyk.
Właśnie Młynarczyk otrzymał podczas tegorocznej ANIMY nagrodę Polskiego Ośrodka Lalkarskiego POLUNIMA za multimedia do „Jeziora, łabędzi”. Jury doceniło stworzoną przez niego poetycką animację dopełniającą teatr lalek i cieni.
Pierwszym przystankiem trasy był Rzeszów. 27 września OTL wystąpił na 16. Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Ożywionej Formy Maskarada, organizowanym przez Teatr Maska.
29 września „Jezioro, łabędzie” zostanie dwukrotnie pokazane w Sanockim Domu Kultury. Później zespół ruszy do Rumunii. 3 października spektakl zobaczy publiczność XIX International Theatre Festival for Young Audiences Iași, organizowanego przez Teatrul Luceafărul w Jassach.
Olsztyński teatr znajdzie się tam w międzynarodowym gronie zespołów i artystów m.in. z Korei Południowej, Włoch, Węgier, Wielkiej Brytanii, Argentyny, Słowacji, Francji, Mongolii, Mołdawii, Holandii i Niemiec.
W tym przypadku szczególnie interesujący jest wybór przedstawienia. „Jezioro, łabędzie” zabiera za granicę historię świadomie związaną z Warmią. Jeziora i miejscowy krajobraz zostały wpisane w sceniczną opowieść, dzięki czemu spektakl może pełnić funkcję artystycznej wizytówki regionu bez odwoływania się do prostej promocji turystycznej.
Dyrektor teatru, Tomasz Kaczorowski, wybrany w konkursie na trzyletnią kadencję w 2024 r. jest reżyserem, kuratorem i doktorem nauk humanistycznych. Ukończył wiedzę o teatrze na Uniwersytecie Jagiellońskim, kształcił się na Wydziale Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej, a także ukończył studia podyplomowe Menedżerów Kultury w Szkole Głównej Handlowej. Przed przyjazdem do Olsztyna był związany m.in. z Gdańskim Archipelagiem Kultury, gdzie zajmował się programem teatralnym i festiwalem FETA, oraz z sopockim Teatrem BOTO. Jako reżyser pracował w teatrach dramatycznych i lalkowych w wielu polskich miastach.
Jednym z deklarowanych przez niego celów po objęciu OTL był powrót olsztyńskiej sceny do szerszego obiegu teatralnego w Polsce i za granicą.
Dane z ostatnich sezonów pokazują wyraźny wzrost aktywności teatru. W sezonie 2024/2025 OTL zagrał 394 przedstawienia – o 41 proc. więcej niż sezon wcześniej. Widownia wyniosła 36 427 osób, co oznaczało wzrost o 25 proc., a przychody ze sprzedaży biletów i spektakli osiągnęły 944 144 zł i były o 40 proc. wyższe. Teatr przygotował siedem premier. Po dziesięciu latach przerwy przywrócono także festiwal ANIMA, który w nowej formule zgromadził niemal cztery tysiące widzów.
W 2025 roku OTL odniósł również jeden z najważniejszych sukcesów artystycznych ostatnich lat. Spektakle „Kreska” i „Zmień się” znalazły się wśród nagradzanych realizacji, a teatr po raz pierwszy w swojej historii zdobył Główną Nagrodę Komisji Artystycznej Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Instytucja pozyskała ponadto ponad 1,5 mln zł środków zewnętrznych na działalność artystyczną i inwestycje.
Sezon 2026/2027 ma dla OTL dodatkowe znaczenie, ponieważ zamyka trzyletnią kadencję Tomasza Kaczorowskiego. Teatr nadał mu hasło „Patrzymy w niebo”. Program ma pozostawać mocno związany z Warmią, jej krajobrazem, historią i pamięcią. W repertuarze mają powracać także tematy relacji rodzinnych, dorastania, kondycji młodych ludzi, ciała oraz dostępności teatru dla osób o różnych sposobach słyszenia, mówienia i doświadczania rzeczywistości. Oferta nadal ma obejmować najmłodszych, dzieci, młodzież oraz dorosłych.
O założeniach sezonu pisaliśmy już szerzej na początku września w Teatrze dla Wszystkich.
Jednym z konkretnych działań prowadzonych tej jesieni jest druga część programu „Teatr, który mówi rękami”. Od października do listopada pięć przedstawień – „Zakurzona królewna”, „Dziewiąta planeta”, „Wampir”, „Dziadek do orzechów” i „Dzieci bladego słońca” – zostanie zaprezentowanych z tłumaczeniem na Polski Język Migowy. Wybranym pokazom będą towarzyszyły warsztaty kontekstowe.
Równolegle z działalnością artystyczną rozstrzyga się sprawa, która może określić przyszłość OTL na następne dekady. Miasto przygotowuje budowę nowej siedziby teatru przy ul. Tadeusza Mazowieckiego, w sąsiedztwie Hali Urania. W lipcu wybrano koncepcję architektoniczną warszawskiej pracowni PLUS3 Architekci, a kolejnym etapem mają być prace nad dokumentacją projektową.
Obecny budynek przy ul. Głowackiego stawia przed teatrem poważne ograniczenia techniczne. Dwie sceny nie mogą pracować jednocześnie z powodu kolizji akustycznej, teatr nie dysponuje też odpowiednim zapleczem magazynowym. Wstępne szacunki kosztu nowej inwestycji mówiły o co najmniej 70 mln zł, późniejsze – nawet o około 100 mln zł. Realizacja zależy przede wszystkim od możliwości pozyskania finansowania.
Jesienne tournée „Jeziora, łabędzi” pokazuje więc OTL w interesującym momencie. Teatr zwiększył liczbę przedstawień i widzów, wrócił z festiwalem ANIMA, pojawia się na festiwalach poza Olsztynem i przygotowuje się do inwestycji, która może w przyszłości zasadniczo zmienić jego warunki pracy.
Teraz z Warmii wyjeżdża przedstawienie, które właśnie z warmińskiego krajobrazu czerpie swoją sceniczną tożsamość. Po Rzeszowie i Sanoku zobaczy je międzynarodowa publiczność w Jassach.
Trasa „Jezioro, łabędzie”:
27 września | Rzeszów
16. Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ożywionej Formy Maskarada
29 września | Sanok
dwa pokazy w Sanockim Domu Kultury
3 października | Jassy, Rumunia
XIX International Theatre Festival for Young Audiences Iași, Teatrul Luceafărul
