„Ocalone” jadą do Tbilisi. Agnieszka Przepiórska rozpoczyna sezon zagranicznych prezentacji

Agnieszka Przepiórska rusza z „Ocalonymi” za granicę. Obsypany nagrodami monodram w reżyserii Mai Kleczewskiej zostanie pokazany 24 września w Tbilisi podczas International Chamber and Monoplay Festival „Tbilisi Pomegranates”. To pierwszy z zapowiadanych przez aktorkę zagranicznych wyjazdów spektaklu i początek szerszej prezentacji polskich herstorii poza krajem.

„Ocalone” to jeden z najmocniejszych spektakli w dorobku Agnieszki Przepiórskiej. Tekst Piotra Rowickiego powstał na podstawie wspomnień i relacji kobiet, które doświadczyły przemocy podczas pacyfikacji warszawskiej Ochoty w czasie Powstania Warszawskiego. Bohaterką monodramu jest Irena K. z ulicy Opaczewskiej, która w sierpniu 1944 roku miała dwanaście lat. Wraz z innymi mieszkańcami dzielnicy została wypędzona na Zieleniak, gdzie żołnierze oddziałów RONA dopuścili się masowych zbrodni wobec ludności cywilnej. Spektakl wychodzi jednak poza rekonstrukcję jednego historycznego wydarzenia – staje się opowieścią o przemocy seksualnej podczas wojny i jej konsekwencjach, powracających także we współczesnych konfliktach.

Przedstawienie wyreżyserowała Maja Kleczewska, tekst napisał Piotr Rowicki, muzykę skomponował Cezary Duchnowski, kostiumy przygotował Konrad Parol, choreografię Anna Krysiak, a niezwykle istotną warstwę wideo stworzył Krzysztof Garbaczewski. Konsultantkami merytorycznymi były Sylwia Chutnik, dr Wiola Rebecka i Joanna Rolińska. Producentem spektaklu jest Dom Spotkań z Historią.

Wyjazd do Gruzji ma dla Przepiórskiej szczególne znaczenie. Aktorka od lat konsekwentnie buduje swój „bioteatr”, przywracając w monodramach głos kobietom pomijanym albo spychanym na margines oficjalnej historii. W jej teatralnym katalogu znalazły się już m.in. Simona Kossak, Zuzanna Ginczanka, Barbara Sadowska czy Jadwiga Stańczakowa.

Jak podkreśla Przepiórska, zależało jej na tym, aby polskie herstorie częściej przekraczały granice kraju:

„Historia opowiadana z perspektywy kobiet zmienia punkt widzenia. Uzupełnia archiwum o doświadczenia przez lata marginalizowane: przemoc, ciało, codzienność, strategie przetrwania, pamięć przekazywaną poza oficjalnym obiegiem. To część historii, bez której jej obraz pozostaje niepełny”.

Tbilisi ma być dopiero początkiem. Aktorka zapowiada kolejne kraje i kolejne swoje bohaterki. Chce sprawdzać, które elementy polskiego doświadczenia pozostają lokalne, a które okazują się czytelne i uniwersalne również dla widzów wychowanych w innych kulturach.

„Dlatego tak ważne jest dla mnie konfrontowanie tych opowieści z publicznością w innych krajach. Sprawdzanie, co pozostaje lokalne, a co okazuje się uniwersalne. Jak polskie doświadczenie rezonuje w innych kulturach i uruchamia rozmowę o ich własnej pamięci” – pisze Przepiórska.

Gruzińska prezentacja „Ocalonych” odbędzie się 24 września o godz. 19.00 podczas festiwalu Tbilisi Pomegranates. Na festiwalowym plakacie obok Agnieszki Przepiórskiej i Mai Kleczewskiej wymieniony jest Dom Spotkań z Historią, a wśród partnerów znalazły się m.in. Instytut Adama Mickiewicza oraz Ambasada RP w Gruzji.

Spektakl od premiery 30 września 2024 roku zebrał już pokaźną kolekcję wyróżnień. Agnieszka Przepiórska otrzymała za „Ocalone” m.in. Doroczną Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kategorii Teatr oraz Grand Prix Festiwalu Sztuki Aktorskiej Teatropolis w Łodzi. Teatr Powszechny wymienia także nagrodę aktorską Festiwalu „Rzeczywistość Przedstawiona”, Nagrodę im. Cypriana Kamila Norwida oraz wyróżnienie dla najlepszej aktorki 31. Międzynarodowego Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych.

A zanim „Ocalone” wyruszą w dalszą zagraniczną drogę, spektakl będzie można ponownie zobaczyć w Warszawie. 2 i 3 października Agnieszka Przepiórska zagra monodram w Teatrze Powszechnym im. Zygmunta Hübnera. Przedstawienie znalazło się w repertuarze sceny prowadzonej przez Maję Kleczewską.

„Wierzę, że wprowadzanie polskich herstorii do międzynarodowego obiegu jest ważne, bo staje się częścią szerszej rozmowy o pamięci, przemocy i odpowiedzialności” – podsumowuje Agnieszka Przepiórska.

Dom Spotkań z Historią