Nowy etap twórczości Jakuba Skrzywanka

Narodowy Stary Teatr rozpoczyna strategiczną współpracę z Radiem Kraków. 10 grudnia podpisano list intencyjny, który wprowadza wspólne działania obu instytucji w obszarze produkcji słuchowisk radiowych oraz projektów wykraczających poza tradycyjne formy teatralne.

W centrum tych procesów znajduje się Jakub Skrzywanek – reżyser, dramaturg i twórca instalacji performatywnych, od 1 września 2024 r. zastępca dyrektorki ds. artystycznych Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie.

Wejście w twórczość audialną

Zapowiedziana współpraca to nowy kierunek działalności artystycznej Skrzywanka. Pierwszym efektem będzie słuchowisko na podstawie „Melancholii sprzeciwu” László Krasznahorkaia – dzieła autora uhonorowanego 10 grudnia Nagrodą Nobla. Kolejne projekty obejmują słuchowisko „Dziady” w reżyserii Wojtka Rodaka oraz przedsięwzięcie osnute wokół historii Szpitala Klinicznego im. dr. Józefa Babińskiego, przygotowywane przez Skrzywanka z myślą o formach przekraczających podział na scenę i studio radiowe.

To wejście w materię dźwięku i narracji audialnej jest nowym obszarem jego twórczości, poszerzającym dotychczasowy model pracy – oparty zarówno na teatrze repertuarowym, jak i działaniach społecznych oraz performatywnych.

Kontekst międzynarodowy. „Dziady Litewskie” w Kownie

W tym samym czasie premierę w Narodowym Teatrze Dramatycznym w Kownie miały „Dziady Litewskie” – pierwsza inscenizacja „Dziadów” w mieście, w którym Mickiewicz stworzył II i IV część dramatu. Skrzywanek pracował z litewskim zespołem, budując spektakl zanurzony w lokalnym doświadczeniu i współczesnych napięciach geopolitycznych.

Obecność żołnierzy na ulicach Kowna, powtarzające się blokady lotniska wywoływane incydentami na granicy z Białorusią, pamięć o okupacjach XX wieku – ta sytuacja staje się częścią scenicznego świata. Reżyser umieszcza akcję w przestrzeni przypominającej luksusową kaplicę, której monumentalna scenografia Agaty Skwarczyńskiej odsłania kolejne poziomy niczym warstwy ukrytej historii.

W spektaklu powracają radzieccy żołnierze, naziści, stereotypy dotyczące polsko-litewskich relacji, obrazy przemocy i pamięci o Kinder Action z 1944 r. Zderzenie rytuału dziadów z estetyką zombie, baletem Piny Bausch i figurą ojca z „Życie jest piękne” odsłania to, co uśpione, a wciąż obecne w historii regionu.

Druga część przedstawienia przenosi się do współczesności. Zosia funkcjonuje w świecie komunikacji internetowej – w izolującym szklanym pokoju, który staje się metaforą współczesnych relacji opartych na czatach, short video i przemocowych strategiach anonimowych użytkowników sieci. To intensywna diagnoza młodzieńczych kontaktów, w której pojawiają się rozmowy prowadzone z pomocą ChatGPT, interpretowane jako narzędzie radzenia sobie z presją i nadużyciami.

Skrzywanek – artysta i menedżer nowej generacji

Jakub Skrzywanek – dziś z-ca dyrektorki ds. artystycznych NST – należy do najważniejszych twórców swojego pokolenia. Jest absolwentem Wydziału Reżyserii Dramatu AST w Krakowie, Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz kursu DOKPRO w Szkole Wajdy. Od stycznia 2022 do sierpnia 2024 r. pełnił funkcję zastępcy dyrektora ds. artystycznych w Teatrze Współczesnym w Szczecinie, a następnie kierował programem tej instytucji. Jego motto „Teatr, który słucha” określało linię współpracy z publicznością i nacisk na działania społeczne i pedagogiczne.

Debiutował nagradzanymi „Cynkowymi chłopcami” Teatru Dramatycznego w Wałbrzychu (Grand Prix m.in. na festiwalach „Pierwszy Kontakt” i „Koszalińskie Konfrontacje Młodych”). Rozgłos przyniósł mu kontrowersyjny spektakl „Śmierć Jana Pawła II” z Teatru Polskiego w Poznaniu. W 2022 r. otrzymał Paszport „Polityki” w kategorii Teatr.

Skrzywanek w 2025 r. został wybrany na polskiego przedstawiciela w programie „European Young Leaders” (EYL40).

Kierunek rozwoju instytucji

Współpraca z Radiem Kraków, wejście w słuchowiska, projekty hybrydowe oraz międzynarodowe realizacje pokazują, że Stary Teatr pod kierownictwem artystycznym Skrzywanka rozwija się w stronę teatru wielomedialnego i osadzonego w kontekście społecznym.