„Niekończący się sierpień” to artystyczne świadectwo odwagi, bólu i solidarności Białorusinów po 2020 roku.
fot. Seti Ozimek; projekt okładki: Maja Zagórska
Autorzy i autorki tych dramatów nie pozwalają zapomnieć o ranach, które wciąż kształtują współczesną Białoruś.
Antologia dokumentuje i przetwarza doświadczenia tamtego czasu, pokazując, jak język sceny staje się narzędziem pamięci i oporu. Zapisane w niej historie przywołują dni i noce masowych protestów, przemoc i bezprawie, ale też niezwykłą solidarność i odwagę zwykłych ludzi.
Motyw „niekończącego się sierpnia”, obecny m.in. w dramacie SEXTILIS (dialogi sierpnia), przypomina, że tamte wydarzenia nie zakończyły się wraz z upływem miesięcy — pozostała rana, która wciąż kształtuje społeczną i mentalną rzeczywistość.
Sześć wybranych sztuk tworzy różnorodną, intymną mozaikę: to opowieści o kobiecych marszach i łańcuchach solidarności, listach z więzień i relacjach o torturach, a także o życiu na wygnaniu, zdradzie i rozpadzie bliskich więzi — oraz o heroizmie, współczuciu i nadziei, które nie pozwalają ulec zniechęceniu. Teksty przywracają głos tym, którzy zostali uciszeni; dokumentują to, co władza próbuje wymazać z pamięci publicznej, a jednocześnie oferują artystyczny sposób przepracowania traumy.
Wybór dramatów pokazuje, jak kultura i teatr stały się jednym z najważniejszych pól oporu. Kiedy część zespołów i twórców musiała opuścić kraj, scena teatralna stała się symbolem nowej ery białoruskiej sztuki.
Publikacja w 2025 roku — w piątą rocznicę sierpniowych wydarzeń i w roku ważnych wyborów — ma szczególne znaczenie: to akt pamięci, świadectwo i wezwanie do międzynarodowej solidarności.
Dla Białorusinów to dokument i forma przepracowania doświadczeń; dla polskich czytelników — okazja do poznania współczesnej Białorusi poprzez język sztuki. Wiele z tych tekstów po raz pierwszy ukaże się w Polsce.
Zbiór warto poznać także podczas czytań performatywnych i spotkań z twórcami — lektura tych dramatów to zarazem gest edukacji i zobowiązania wobec pamięci, wolności i ludzkiej godności.
„Reżim na Białorusi systematycznie zaciera ślady wydarzeń z 2020 roku. Strach przed represjami prowadzi do skrywania wspomnień i niszczenia dowodów aktywności. W tej rzeczywistości publikacja dramatów dokumentujących tamten czas staje się nie tylko wyrazem niezgody, lecz także formą walki o prawdę i zachowanie historii.”
(dr Henryk Mazurkiewicz, „Miesiąc, który trwa. Wprowadzenie”)
„Białoruski dramat współczesny — często oparty na hybrydycznych gatunkach, łączących ironię, groteskę i dokument — stanowi formę narodowej samoobrony przed skutkami długofalowej propagandy. Poprzez performatywny gest pisania i mówienia inaczej autorzy i autorki dramatów przywracają podmiotowość oraz duchowy wymiar jednostkom pozbawionym głosu.”
(dr hab. Irina Lappo, „Scena jako wehikuł pamięci”)
Wydanie zbioru zostało dofinansowane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Literatura 2025”.
Publikacja stała się możliwa dzięki wsparciu Fundacji „Za Wolność Waszą i Naszą”.
Patroni medialni: Kolegium Europy Wschodniej, teatralny.pl, Festiwal Niezależnej Kultury Białoruskiej
