„Noc listopadowa” w Roku Wiercińskich

W Roku Wiercińskich, ogłoszonym z okazji 70. rocznicy śmierci Edmunda Wiercińskiego i 50. rocznicy śmierci Marii Wiercińskiej, Muzeum Łazienki Królewskie przypomina jedno z najważniejszych wydarzeń w historii polskiego teatru. 22 listopada o godzinie 16.30 w Pałacu na Wyspie odbędzie się czytanie performatywne „Nocy listopadowej” Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Agnieszki Glińskiej, według egzemplarza reżyserskiego opracowanego przez Edmunda Wiercińskiego.

Dramat Wyspiańskiego, powstały pod wpływem jego wizyty w Łazienkach w styczniu 1898 roku, w wyjątkowy sposób łączy historię narodową z mitologiczną wizją losu. Z dziesięciu scen aż siedem rozgrywa się właśnie w królewskiej rezydencji, co czyni to miejsce naturalnym tłem dla wydarzenia. Choć za życia autora „Noc listopadowa” nie doczekała się realizacji scenicznej, od prapremiery w 1908 roku wielokrotnie powracała na polskie sceny – jako utwór o wolności, pamięci i odpowiedzialności.

W tegorocznym czytaniu udział wezmą Anna Moskal, Agnieszka Wosińska, Maciej Miszczak, Michał Pawlik i Wojciech Żołądkowicz, a współpracę dramaturgiczną podjęła prof. Jagoda Hernik Spalińska, historyczka teatru i współkuratorka wystawy „Ikonosfera Wyspiańskiego. »Noc listopadowa« w Łazienkach Królewskich”. Nad stroną merytoryczną wydarzenia czuwa Joanna Szumańska.

Reżyserka Agnieszka Glińska, profesor Akademii Sztuk Teatralnych, od ponad trzech dekad należy do najważniejszych twórczyń polskiego teatru. Autorka przeszło siedemdziesięciu spektakli scenicznych i kilkudziesięciu realizacji Teatru Telewizji, laureatka Paszportu „Polityki”, Medalu Gloria Artis i Nagrody im. Boya-Żeleńskiego. W jej pracy spotykają się precyzja formy, emocjonalna prawda i wrażliwość społeczna – cechy, które czyniły teatr Wiercińskich miejscem duchowej rozmowy z widzem.

Czytanie w Łazienkach wpisuje się w szeroki program obchodów „Roku Wiercińskich. Nowa Idea Teatru”, zapoczątkowanych przez Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Otwarciem obchodów była wystawa „Wiercińscy – album nieteatralne”, odsłaniająca prywatne oblicze Marii i Edmunda Wiercińskich – ich codzienność, dom, przyjaźnie i listy, w których zapisała się niezwykła duchowość tej pary. Wystawa potrwa do końca roku w siedzibie Instytutu Sztuki PAN przy ul. Długiej 28 w Warszawie.

Rok Wiercińskich to okazja, by przywrócić pamięć o twórcach, którzy łączyli sztukę z etosem służby i duchową dyscypliną. Ich życie i teatr były aktem odpowiedzialności – przede wszystkim wobec widza.

Edmund Wierciński (1899–1955) – aktor, reżyser, pedagog, współtwórca Reduty Osterwy i Limanowskiego. Po ukończeniu studiów filozoficznych na Uniwersytecie Warszawskim współorganizował Koło Sztuki Dramatycznej UW, a następnie związał się z Redutą, w której był jednym z jej filarów. Myślał o teatrze jako o miejscu kształtowania wspólnoty i obywatelskiej postawy. W czasie okupacji angażował się w działalność podziemną, prowadząc tajne nauczanie i współtworząc Tajną Radę Teatralną, podległą Rządowi RP na Uchodźstwie. Po wojnie reżyserował w Łodzi, Warszawie i Wrocławiu, pozostając wierny idei teatru moralnego niepokoju i społecznej odpowiedzialności. Jego spektakl „Elektra” Jeana Giraudoux (Teatr Wojska Polskiego, 1946) przeszedł do historii jako jedno z najważniejszych powojennych przedstawień.

dr hab. Jagoda Hernik Spalińska – teatrolog i historyk teatru, profesor w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, gdzie prowadzi podyplomowe studia teatrologiczne. Autorka publikacji poświęconych historii i współczesności teatru, w tym książek „Wileńskie Środy Literackie”, „Życie teatralne w Wilnie podczas II wojny światowej”, „Anty-Ifigenia” i „Niekochana. Teksty o teatrze w Wilnie”. Zajmuje się dramatologią i ikonografią teatralną. Współkuratorka wystawy „Ikonosfera Wyspiańskiego. »Noc listopadowa« w Łazienkach Królewskich”, w której łączy perspektywę badawczą z refleksją nad współczesną recepcją dzieł Wyspiańskiego. Współpracuje z „Dialogiem”, „Teatrem”, „Pamiętnikiem Teatralnym” i „Didaskaliami”.

Wstęp na czytanie performatywne jest bezpłatny w ramach akcji „Darmowy listopad”, obowiązują wejściówki dostępne w kasach muzeum oraz online.