Nie żyje Łucja Kossakowska – wybitna scenografka polskiego teatru

Łucja Kossakowska to wybitna scenografka, artystka o ogromnym dorobku i niepowtarzalnym stylu, jedna z najważniejszych postaci polskiej scenografii drugiej połowy XX wieku. Urodzona 1 stycznia 1928 roku w Błoniu, przez dekady współtworzyła język plastyczny polskiego teatru, pozostawiając po sobie dzieło o trwałej wartości artystycznej.

Była absolwentką Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie początkowo studiowała tkactwo, by następnie przenieść się na Wydział Scenografii. Dyplom uzyskała w 1955 roku pod kierunkiem prof. Władysława Daszewskiego, u którego wcześniej – w latach 1951–1958 – odbywała asystenturę w Teatrze Narodowym w Warszawie. Z tą sceną związała się na kolejne dwie dekady jako etatowa scenografka. Pracowała także m.in. w Teatrze Polskim w Warszawie, Warszawskiej Operze Kameralnej, Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi, a także na wielu scenach zagranicznych.

Debiutowała samodzielną scenografią w 1957 roku w spektaklu Uśmiech Giocondy Aldousa Huxleya w reżyserii Andrzeja Łapickiego. Przełomowym momentem w jej karierze była realizacja scenografii do Namiestnika Rolfa Hochhutha w reżyserii Kazimierza Dejmka (Teatr Narodowy, 1966), która zapoczątkowała ich wieloletnią współpracę – także poza granicami kraju, m.in. w Düsseldorfie, Berlinie Zachodnim i Belgradzie.

Łucja Kossakowska była artystką o wyrazistej, autorskiej wizji. Jej projekty wyrastały z abstrakcyjnych założeń kolorystycznych, przekształcanych później w znaczące, funkcjonalne kompozycje sceniczne. Unikała dosłownego naturalizmu, stawiając na oszczędność formy, skalę, fakturę i symboliczne znaczenia. Chętnie operowała kontrastami barwnymi, monumentalnymi płaszczyznami i aluzyjnym detalem, łącząc surowość z ironią i plastycznym dowcipem. Jej scenografie – od kameralnych aż po monumentalne – zawsze pozostawały w ścisłym dialogu z reżyserią i kondycją bohaterów.

Do jej najważniejszych realizacji należą m.in. Namiestnik Hochhutha (1966, Teatr Narodowy; 1971, Düsseldorfer Schauspielhaus), Śluby panieńskie (1984, Teatr Polski w Warszawie), Zemsta (1998, Teatr Polski w Warszawie), a także Wallenstein Schillera, Tango Mrożka, Sprawa Dantona Przybyszewskiej czy operowe Uprowadzenie z seraju Mozarta.

Dwukrotnie otrzymała nagrodę za scenografię na Festiwalu Sztuk Klasycznych w Opolu (1985, 1995). Była także scenarzystką i komisarzem głośnej wystawy scenografii Władysława Daszewskiego w Zachęcie (1980–1982). Za zasługi dla kultury odznaczona została Złotym Krzyżem Zasługi. Od 1956 roku należała do Związku Polskich Artystów Plastyków.

Jej twórczość była wielokrotnie prezentowana na wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą, m.in. na Praskim Quadriennale, w Oslo, Tokio i Warszawie.

Żegnamy Łucję Kossakowską jako artystkę wybitną, a zarazem osobę głęboko oddaną teatrowi i ludziom, z którymi go tworzyła. Jak napisali jej współpracownicy z Polskiej Opery Królewskiej, pozostanie we wdzięcznej pamięci jako współtwórczyni wielu ważnych premier, realizowanych jeszcze za dyrekcji śp. Stefana Sutkowskiego.

Jej scenografie pozostaną trwałym świadectwem myślenia o teatrze jako przestrzeni znaczeń, emocji i formy.