Performans, w którym występuje Monika Wachowicz z udziałem Katarzyny Fiedukiewicz (sopran) i Marcina Cozera Markiewicza (trąbka).
fot. materiał Instytutu Grotowskiego
Spektakl traktuje o ulotności ciała i fotografii, która zabiera fragment fotografowanego ciała: „nasza przezroczystość zmniejsza się z każdym rokiem naszego życia”.
czw.– pt. 23–24.04.2026, 19:00
niedz. 26.04.2026, 18:00
Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
Z tekstu Moniki Wachowicz i Jarosława Freta:
W domenie optyki przejrzystość jest fizyczną własnością umożliwiającą przejście światła przez materiał bez rozproszenia. Przeźroczystość jest jedną z podstawowych cech cieczy – substancji, które są zdolne do przepuszczania promieni świetlnych przez swoje nieskończone warstwy. Przeźroczystość wód powierzchniowych bywa różna, ale już wody podziemne są zazwyczaj całkowicie przeźroczyste. Pojęciem przeciwstawnym do kategorii przeźroczystości jest mętność. Gdy rodzimy się, nasze ciało w osiemdziesięciu procentach składa się z wody. Nasza przeźroczystość zmniejsza się z roku na rok, jakbyśmy – odchodząc od źródeł „ku światłu” – stawali się mętni.
W „Mojej Pierwszej Nieśmiertelności” zstępujemy w głąb przemijania i przejrzystości naszych ciał, wszelkich ciał, a zarazem ich utrwalonego obrazu, ich wiecznej (nie)obecności, gdzie Eros i Tanatos splatają się w jedno. Nie ufamy wiekowi fotografii, wiekowi pracy światła, który rodząc się, przyniósł największe w historii ludzkości zbrodnie i jakby bezwiednie, „przy okazji” utrwalił je ku potomności, ku bezprecedensowemu bałwochwalstwu zła. I bałwochwalstwu patrzenia na jego obraz bez końca, jakby nasze patrzenie zastępowało samego boga.
Teksty Monika Wachowicz i Jarosław Fret
Dramaturgia przestrzeni Jarosław Fret
Wykonanie Monika Wachowicz, z udziałem Katarzyny Fiedukiewicz (sopran) i Marcina Cozera Markiewicza (trąbka)
W nagraniach video udział wzięli Kamila Wiklińska (Redaktorka), Dariusz Maj, (Ghost-writer) oraz Jan Skopowski (Wiolonczelista)
Realizacja video Jarosław Siejkowski oraz Przemysław Chojnacki, Adrian Jackowski
Rysunek Lena Czerniawska
Realizacja muzyczna Tomasz Bojarski
Dokumentacja fotograficzna Joanna Nowicka
Technika światła Piotr Jacyk, Maciej Mądry
Produkcja Scena Robocza, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Monika Wachowicz Studio Ciała i Emocji
Partnerzy Brodziak Gallery, Rodriguez Foundation, Czas Kultury, Radio Afera
W Seansie wykorzystano utwór„Lament” (wg„Lamentu Didony” z opery H. Purcella, „Didona i Eneasz”) w specjalnym wykonaniu The Tiger Lillies (muz. Martyn Jacques, sł. Monika Wachowicz) oraz utwór „Forever together” The Tigers Lillies, a także „Santa Maria” Mireille Mathieu i „Introit Missa Vultum Tuum” zespołu Tempus Fugit z Korsyki.
Ponadto wykorzystano oryginalne nagrania materiałów audialnych:„Skończyć z sądem bożym” Antonina Artauda oraz „Psalm” Paula Celana (czytanego przez autora) a także wiersz Cesare Pavese „Przyjdzie śmierć i będzie miała twoje oczy” w tłumaczeniu Jarosława Mikołajewskiego oraz fragmenty powieści Milana Kundery „Nieśmiertelność”.
Inne pokazy STUDIA WACHOWICZ/FRET:
Instalacja performatywna Studia WACHOWICZ/FRET
sob. 25.04.2026, 21:00
Przejście Żelaźnicze
Wstęp wolny
Spotkanie kontekstowe do premiery spektaklu Studia WACHOWICZ/FRET „Moja Pierwsza Nieśmiertelność. Seans”, prowadzenie: prof. Klaudia Święcicka
pon. 27.04.2026, 19:00
Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego
Wstęp wolny
Performans Studia WACHOWICZ/FRET
pon. 27.04.2026, 18:00
Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego
Wydarzenie biletowane
Spektakl Studia WACHOWICZ/FRET
śr. 29.04.2026, 19:00
Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego
Wydarzenie biletowane
Studio WACHOWICZ/FRET to twórczy tandem, którego pierwszym zrealizowanym projektem był, powstały w grudniu 2021 roku, „Sheol/ שְׁאוֹל”. Praca Studia poświęcona jest wzajemnemu przenikaniu się sztuki teatru i performansu oraz ich gatunkowego dopełnienia się w każdym scenicznym akcie. Hybrydowość, otwartość form, nad którymi pracuje Studio, sprawia, iż powstałe w ramach kolejnych projektów prace określone zostają jako performatywne instalacje, seanse czy po prostu – akcje. Ich wspólnym mianownikiem pozostaje sonoryczność i wyjątkowe wyczulenie na dźwięk, wibracje związane z każdym najmniejszym choćby działaniem. Twórcy podejmują regularną współpracę z wieloma osobami artystycznymi, dla których ważna jest wrażliwość muzyczna w uznaniu jej prymarnego charakteru w określaniu tego, co międzyludzkie i arcyludzkie. Prace Studia budowane są głównie z narzędzi teatralnych wywodzących się z tradycji tragicznej, a nie dramatycznej.
Monika Wachowicz jest aktorką, performerką i pedagożką. Ukończyła filozofię na Wydziale Nauk Społecznych na Uniwersytecie Śląskim. W 2021 roku powołała z Jarosławem Fretem Studio Wachowicz/Fret. Wykładowczyni we wrocławskiej filii Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego. Kuratorka projektów realizowanych w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu: „Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych” oraz „Ponaduczelniany Przegląd Performansu (PPP)”. Od 2004 roku związana z Teatrem A Part w Katowicach, którego dyrektorem i reżyserem jest Marcin Herich. Prowadzi Studio Aktorskie, działające przy Teatrze A Part, a ponadto koordynuje odbywający się w Katowicach Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych A Part. Współpracowała również z Teatrem Biuro Podróży oraz duńskim reżyserem Nullo Facchini. W 2023 była nominowana do nagrody Klepsydra dla najlepszej aktorki w kategorii przedstawień solowych na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Saint Muse w Ułan Bator w Mongolii, organizowanym przez mongolski oddział International Theatre Institute. W 2024 otrzymała nagrodę The Scotsman Fringe First i nominację do The Brighton Fringe Excellence Award at Edinburgh Fringe Festival za performans/instalację „T H E B O R D E R / G R A N I C A”.
Od 2019 jest Prezeską Fundacji „Sztuka dla Życia”im. Marty Paradeckiej. Prowadzi Studio Ciała i Emocji w Katowicach, w którym tworzy i produkuje autorskie projekty.
Jarosław Fret jest reżyserem, aktorem, dyrektorem Instytutu Grotowskiego. Założyciel i lider Teatru ZAR. W latach 1999–2002 zrealizował szereg wypraw do Gruzji, Armenii i Iranu, prowadząc poszukiwania w obrębie najstarszych form muzyki chrześcijańskich kościołów wschodnich. Uhonorowany wraz z Teatrem ZAR tytułem Best New Music Theater (2009) przyznawanym przez magazyn „Los Angeles Times” i Wrocławską Nagrodą Teatralną za tryptyk „Ewangelie dzieciństwa” (2010), który był prezentowany m.in. w Chicago, Los Angeles, San Francisco, Atenach, Belgradzie, Edynburgu, Florencji, Madrycie, Paryżu, Sybinie oraz Kairze, Nowym Delhi i Seulu. Spektakl „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie” w jego reżyserii zdobył Total Theatre Award w kategorii Physical/Visual Theatre oraz Herald Angel Award podczas Festiwalu Fringe w Edynburgu w 2012 roku. W 2013 roku ukończył pracę nad spektaklem „Armine, Sister”, dedykowanym historii, kulturze i ludobójstwu Ormian, do którego oprócz reżyserii opracował oryginalną dramaturgię muzyczną i specjalną architekturę. W 2016 roku zrealizował spektakl „Medee. O przekraczaniu” z udziałem śpiewaczek z Kairu, Teheranu i Stambułu. Od 2021 roku współpracuje z Moniką Wachowicz, aktorką i performerką, w tandemie twórczym Studio WACHOWICZ/FRET, którego praca poświęcona jest wzajemnemu przenikaniu się sztuki teatru i performansu. W 2024 roku performans Studia „T H E B O R D E R / G R A N I C A” zdobył główną nagrodę The Scotsman’s Fringe First oraz nominację do The Brighton Fringe Excellence Award na Festiwalu Fringe w Edynburgu. Wykłada i prowadzi warsztaty w Polsce i za granicą, był wykładowcą m.in. w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie Filii we Wrocławiu (obecnie Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego). Pomysłodawca i koordynator licznych projektów realizowanych w ramach działalności Instytutu Grotowskiego, m.in. Roku Grotowskiego UNESCO 2009, Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Świat miejscem prawdy” (2009, 2012), programu „Masters in Residence” (2010–2019), a także Olimpiady Teatralnej Wrocław 2016. Pełnił funkcję przewodniczącego Rady Kuratorów i kuratora ds. teatru Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Dzięki jego staraniom w 2010 roku została otwarta nowa siedziba Instytutu Grotowskiego, Studio Na Grobli, a w 2019 roku Centrum Sztuk Performatywnych. Członek zarządu Międzynarodowego Stowarzyszenia Liderów Teatru (International Association of Theatre Leaders (IATL) powołanego w 2022 roku w Hongkongu. Odznaczony brązowym medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2022).
