O spektaklu „Ryszard II” w reżyserii Yamato Kochiego (G. Garage Shakespeare-dô Company, Japonia), pokazanym podczas 29. Międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego w Gdańsku, pisze Wiesław Kowalski.
Czy Ryszard II może być bardziej symbolem duchowego rozpadu niż politycznego upadku? Yamato Kochi i jego zespół G. Garage Shakespeare-dô Company prezentują spektakl oparty na japońskim rytuale i kontemplacji – gdzie cisza, obraz i forma grają ważniejszą rolę niż klasyczny dramat.
Spektakl „Ryszard II” japońskiej grupy G. Garage Shakespeare-dô Company, pokazany podczas 29. Festiwalu Szekspirowskiego w Gdańsku, to próba duchowego i wizualnego zreinterpretowania jednej z najbardziej politycznych sztuk Szekspira. Reżyser Yamato Kochi – artysta związany z estetyką teatru noh – traktuje dramat jako przestrzeń refleksji nad przemijaniem, tożsamością i duchowym krajobrazem jednostki. Fundamentem tej propozycji staje się japońska filozofia dō – „drogi” – rozumianej jako ścieżka poznania przez formę, rytuał i powściągliwość.
Koncepcja inscenizacyjna opiera się na konsekwentnym minimalizmie – zarówno wizualnym, jak i dramaturgicznym. Scenografia nawiązuje do ogrodu karesansui, a scena zamienia się w przestrzeń skupienia i powtarzalności. Akcja rozmywa się w czasie – rytm jest spowolniony, gesty powtarzalne, a pauzy stają się równie znaczące jak słowa. Narracja przypomina nie tyle dramat polityczny, co performatywną medytację.
Ten rytualny charakter spektaklu zostaje podkreślony przez wysmakowaną warstwę muzyczną (Mama!milk) oraz znakomite kostiumy Shingo Tokihiro – traktowane nie jako tło, lecz pełnoprawne nośniki znaczenia. Obraz, światło i dźwięk współtworzą spójną całość, która dominuje nad tradycyjnym rozumieniem akcji scenicznej.
Zauważalnym kontrapunktem do tej formalnej dyscypliny jest aktorstwo – szczególnie w wykonaniu samego reżysera w roli Ryszarda. Jego ekspresja balansuje między pełną powściągliwością a gwałtownymi erupcjami emocji i krzyku. Ten sposób artykulacji obecny jest również u innych wykonawców – co chwilami przybiera tony zbliżone do karykatury i wprowadza zgrzyt z ogólnym rytmem spektaklu. To napięcie – być może celowe – tworzy rodzaj wewnętrznej dysharmonii: medytacyjna struktura inscenizacji zostaje co jakiś czas zakłócona przez przerysowane środki wyrazu.
Interpretacyjnie Kochi unika literalnej lektury historii o utracie władzy. Ryszard II zostaje przedstawiony jako postać inicjacyjna – przechodząca przez rozpad, odarcie z ról i tytułów, by stać się figurą egzystencjalnego oczyszczenia. Japońska „droga” prowadzi tutaj nie tyle przez dramat, co przez obraz i ciszę.
Spektakl balansuje na granicy między medytacją a ekspresją, między pustką a krzykiem. Próbuje połączyć europejską strukturę dramatyczną z japońską wrażliwością na formę i duchowość. „Ryszard II” w tej wersji to nie tyle opowieść o politycznym upadku, ile o odchodzeniu od formy ku esencji – i o niełatwej próbie jej teatralnego uobecnienia.
fot.: BUN
absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku oraz Studia Wokalno-Aktorskiego Danuty Baduszkowej przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Współpracował z wieloma teatrami w Polsce, m.in. Teatrem Polskim w Bydgoszczy. Ma na swoim koncie ponad 60 ról teatralnych. Od roku 2001 zajmuje się krytyką teatralną.
