Spektakl w reżyserii Marty Górnickiej to wielogłosowy portret doświadczenia wojny, migracji i solidarności.
fot. Bartek Warzecha
Fundacja Chór Kobiet realizuje międzynarodowy projekt prezentujący spektakl „MATKI. Pieśń na czas wojny” w reżyserii Marty Górnickiej – jedno z najważniejszych i najbardziej poruszających dzieł współczesnego europejskiego teatru chóralnego.
W kwietniu i maju 2026 roku spektakl zostanie zaprezentowany podczas tournée w Szwecji, organizowanego we współpracy z Riksteatern – szwedzkim Narodowym Teatrem Objazdowym – w ramach pierwszej edycji międzynarodowego festiwalu REACT.
„MATKI. Pieśń na czas wojny” to spektakl chóralny oparty na autentycznych świadectwach kobiet z Ukrainy, Białorusi i Polski – matek, uchodźczyń i świadkiń historii. Na scenie występuje 21 kobiet w różnym wieku, których indywidualne doświadczenia tworzą zbiorowy, wielogłosowy portret współczesności. Spektakl łączy tradycyjne pieśni, teksty dokumentalne i nowatorską formę teatru chóralnego, budując intensywne, emocjonalne i polityczne doświadczenie sceniczne.
Projekt obejmuje 8 pokazów spektaklu w czterech miastach: Sztokholmie, Göteborgu, Norrköping i Skellefteå, a także 4 spotkania z publicznością – po jednym w każdym z nich. Wydarzenia te stworzą przestrzeń do dialogu i refleksji nad jednym z najważniejszych tematów współczesnej Europy – doświadczeniem wojny i jej wpływem na życie kobiet.
Pokazy odbędą się w renomowanych instytucjach teatralnych o silnej pozycji na mapie kulturalnej Szwecji. W Sztokholmie spektakl zostanie zaprezentowany w Orionteatern – znanym z odważnego, eksperymentalnego repertuaru i międzynarodowych koprodukcji centrum sztuk performatywnych. W Göteborgu gospodarzem wydarzenia będzie Göteborgs Stadsteater – najstarszy teatr miejski w Szwecji, który od ponad stu lat łączy klasykę z nowoczesnymi formami scenicznego wyrazu. W Norrköping spektakl zagości w Östgötateatern – największym teatrze regionalnym kraju, rozwijającym ambitny repertuar i docierającym do szerokiej publiczności. Z kolei w Skellefteå wydarzenie odbędzie się w Västerbottensteatern – dynamicznej instytucji teatralnej, znanej z działalności edukacyjnej i silnego związku z lokalną społecznością.
Prezentacje w Szwecji to nie tylko okazja do spotkania z wyjątkową formą artystyczną, ale także ważny głos w międzynarodowej debacie o solidarności, odpowiedzialności i roli kultury w obliczu współczesnych kryzysów. Towarzyszące pokazom spotkania z artystkami pozwolą publiczności lepiej zrozumieć proces powstawania spektaklu oraz osobiste historie jego uczestniczek, pogłębiając odbiór i otwierając przestrzeń do rozmowy ponad podziałami.
Projekt ma na celu promocję polskiej kultury za granicą, rozwój współpracy międzynarodowej oraz budowanie trwałych relacji między instytucjami i twórcami. Jest także wyrazem zaangażowania sztuki w opisywanie i współtworzenie rzeczywistości – jako przestrzeni empatii, pamięci i wspólnoty. Realizacja tournée przyczynia się do wzmocnienia obecności polskiego teatru na arenie międzynarodowej oraz prezentuje go jako nowoczesny, odważny i otwarty na dialog głos Europy.
Premiera światowa: 29 września, 2023, Teatr Powszechny, Warszawa.
Wojenne rytuały przemocy wobec kobiet są niezmienne. Wojna stawia przed Europą pytania ostateczne: o odpowiedzialność w obliczu zagrożenia i o nasze mechanizmy obronne. Ze świadectw matek i dzieci – Ukrainek, Białorusinek i Polek: tych, które uciekły przed wojną; tych, które uciekły przed prześladowaniem i tych wreszcie, które otworzyły przed nimi domy w Polsce – Marta Górnicka, reżyserka, autorka CHÓRU KOBIET i założycielka Instytutu Politycznego Głosu w Maxim Gorki Theater w Berlinie, tworzy wraz z zespołem spektakl chóralny.
W jego skład wchodzi 21 ukraińskich, polskich i białoruskich kobiet w wieku od 9 do 71 lat, każda z wyjątkowym doświadczeniem politycznym i inną historią życiową, uciekinierek z Mariupola, Kijowa, Irpienia i Charkowa. Ten CHÓR MATEK NA CZAS WOJNY poszukuje nowego, post-operowego głosu chóralnego, nawiązującego do chórów żeńskich z VII w. p.n.e.
Ukraińskie wyliczanki dziecięce, tradycyjne pieśni, zaklęcia i wypowiedzi polityczne miksują się ze sobą.
Spektakl „na czas wojny” rozpoczyna szczedriwka (ukr. щедрівка) – tradycyjna ukraińska pieśń – życzenie szczęścia i odrodzenia. Jej historia sięga czasów przedchrześcijańskich i prawdopodobnie liczy tysiące lat. Rytuał śpiewania szczedriwek wykonywały tylko kobiety lub kobiety z dziećmi, i zawsze dla konkretnej osoby. Wierzono w moc tej pieśni, ufano, że jej słowa i dobre życzenia na pewno się spełnią. Te wyśpiewane życzenia są dziś kierowane do wszystkich ludzi, na nowy czas; na całe życie.
– „W przeszłości CHÓR miał uświęcać wyjątkowość życia, służyć odrodzeniu, odnowieniu. Był siłą przeciwną sile UNICESTWIANIA. I z tej siły czerpie nasz spektakl” (Marta Górnicka).
– „Kiedy Ukraina krzyczy, potrzebujemy praktyk na długo sprzed narodzin teatru, które przynosi CHÓR. Potrzebujemy teatru z jego siłą zmiany. Z jego siłą zapamiętywania tego, co najpotworniejsze, a co trauma wojny chciałaby usunąć z pola widzenia. Teatru nowych form solidarności i nowego rytuału. Miejsca, w którym lepszy świat jest wyobrażalny i możliwy” (Marta Górnicka dla „Theater der Zeit“).
