Czy dla idei sportu, dla idei olimpiady można zapomnieć o łamaniu demokracji, o łamaniu wolności słowa i wypowiedzi, o łamaniu praw człowieka? Przyzwolenie, które dajemy, działa nie tylko na poziomie politycznym, globalnym, dziejącym się za zamkniętymi drzwiami komitetów organizacyjnych. Czy jako jednostki nie mamy żadnego wpływu na otaczającą nas rzeczywistość, czy pozostajemy bezsilni, czy chcemy pozostać bezsilni. Czy jeden pojedynczy, osamotniony gest może być punktem zapalnym większej zmiany? Czy gest Marii – pozycja z opuszczonymi rękoma – był wyrazem właśnie takiej postawy? Czy zmieniła świat? Czy zapobiegła wojnie?
Pretekstem do podjęcia tematu stała się historia Maryli, czyli Marii Kwaśniewskiej, oszczepniczki, która 1936 roku na igrzyskach olimpijskich w Berlinie wywalczyła brązowy medal. Podejmując opowieść o niej, posługując się przykładem niemieckiego faszyzmu, który idee organizacji igrzysk wykorzystał do realizacji własnych interesów i budowania iluzji sprawiedliwego, czystego systemu, chcemy opowiedzieć o mechanizmie propagandy.
Na Scenie StartMaryla zaprezentowany zostanie spektakl „Maryla. Ku przestrodze” w wykonaniu Anna Rozmianiec, zrealizowany przez Teatr Fuzja. Monodram przywołuje postać Maria Kwaśniewska – polskiej oszczepniczki, która stała się jednocześnie symbolem odwagi wobec nazistowskiej propagandy.
Spektakl opowiada o sporcie uwikłanym w politykę i o jednostce, która w obliczu historycznych wydarzeń musi dokonać moralnego wyboru. Punktem wyjścia dla twórców jest pytanie o granice kompromisu – czy w imię idei sportu i olimpijskiego współzawodnictwa można przymykać oczy na łamanie praw człowieka, ograniczanie wolności słowa czy narastającą przemoc systemów autorytarnych. Historia Marii Kwaśniewskiej staje się w tym ujęciu nie tylko opowieścią o sportowej karierze, lecz także refleksją nad odpowiedzialnością jednostki wobec historii.
Twórcy spektaklu stawiają pytania o to, czy pojedynczy gest sprzeciwu może mieć znaczenie wobec wielkiej polityki i czy jednostka jest w stanie przeciwstawić się mechanizmom propagandy oraz presji systemu. Postawa bohaterki przypomina, że nawet symboliczny akt odwagi może mieć realne konsekwencje – w przypadku Marii Kwaśniewskiej jej słynne zdjęcie z Adolfem Hitlerem w czasie igrzysk w Berlinie stało się później przepustką umożliwiającą ratowanie ludzi podczas II wojny światowej.
Monodram powstał na podstawie materiałów archiwalnych oraz publikacji historycznych, m.in. książek Przerwane igrzyska Gabrieli Jatkowskiej i Stulecie przeszkód. Polacy na igrzyskach Daniela Lisa. Premiera spektaklu odbyła się 6 września 2024 roku podczas Festiwal Malta w Poznaniu.
Spektakl zdobył także Nagrodę Specjalną im. Wojciecha Pszoniaka podczas Tyski Festiwal Monodramów MoTyF w 2025 roku.
SCENA START„Maryla – ku przestrodze”
spektakl Teatru Fuzja – monodram Agnieszki Rozmianiec
14 kwietnia 2026 r. (wt.) 19:00
Mazowiecki Instytut Kultury, ul. Elektoralna 12
bilety dostępne online lub w kasie MIK:
Twórcy spektaklu
inscenizacja, reżyseria, scenariusz: Anna Rozmianiec
scenariusz, reżyseria: Agnieszka Mikulska
reżyseria: Tomasz Rozmianiec
muzyka: Jakub Woźniak
