Izabela Dąbrowska wcieli się w Marię Czubaszek w kameralnym spektaklu Agaty Biziuk „Co na to Maria?”, którego premiera odbędzie się 24 października na Małej Scenie Teatru Komedia w Warszawie.
fot. Marek Zimakiewicz
Teatr Komedia przygotowuje pierwszą w tym sezonie premierę na Małej Scenie. 24 października zobaczymy „Co na to Maria?” – kameralny spektakl Agaty Biziuk, inspirowany temperamentem, twórczością, poczuciem humoru i radiową działalnością Marii Czubaszek. Autorka tekstu zajęła się również reżyserią przedstawienia, a w roli tytułowej wystąpi Izabela Dąbrowska. Muzykę na żywo wykonywać będzie Franciszek Dziubek.
Maria Czubaszek przez lata należała do najbardziej rozpoznawalnych polskich satyryczek. Pisała teksty piosenek, słuchowiska i dialogi, tworzyła radiowe audycje, komentowała rzeczywistość i opowiadała o sprawach codziennych z charakterystycznym dystansem. Jej humor opierał się na precyzji języka, obserwacji ludzkich zachowań i umiejętności wydobywania absurdu z sytuacji pozornie zwyczajnych. W spektaklu Agaty Biziuk właśnie ta cecha Czubaszek staje się sposobem rozmowy o współczesności.
Akcja „Co na to Maria?” rozgrywa się w radiowym studiu. Maria prowadzi audycję, do której trafiają kolejne ludzkie historie. Słuchacze i goście mówią o samotności, nieudanych związkach, starzeniu się, kompleksach, oczekiwaniach otoczenia oraz próbach dopasowania własnego życia do gotowych wyobrażeń o szczęściu i sukcesie. Ich problemy uruchamiają rozmowę, komentarz i puentę. Radio staje się miejscem spotkania ludzi, którzy chcą zostać wysłuchani.
Biziuk przywołuje zarazem szczególną rolę, jaką przez dziesięciolecia pełniło radio. Głos docierał do słuchacza w domu, samochodzie czy pracy i tworzył rodzaj intymnej relacji. Można było opowiedzieć o sprawach, o których znacznie trudniej rozmawiało się twarzą w twarz. Autorka spektaklu przypomina czasy, kiedy język publicznej rozmowy o emocjach, samotności czy kryzysach osobistych był znacznie uboższy niż obecnie.
W tekście „Co na to Maria?” czytamy:
„W czasach, gdy do psychologa chodziło się raczej po cichu, radio pełniło funkcję narodowej terapii. Ludzie nie umieli jeszcze mówić publicznie o swoich lękach, kompleksach czy nieudanych miłościach. Ale kiedy słyszeli je w radiu, nagle okazywało się, że nie są sami. Maria potrafiła nazwać to, czego inni nie umieli wypowiedzieć. Nie moralizowała. Nie pocieszała na siłę. Raczej przypominała, że większość naszych tragedii po bliższym przyjrzeniu okazuje się całkiem niezłą komedią”.
Agata Biziuk przypomina również jeden z paradoksów popularności Czubaszek. Zanim jej twarz stała się powszechnie rozpoznawalna dzięki telewizji, dla ogromnej części publiczności istniała przede wszystkim jako głos i nazwisko znane z radia. Słuchacze poznawali jej sposób myślenia, dowcip i język, nie wiedząc nawet, jak wygląda ich autorka.
„A najpiękniejsze było to, że przez długi czas słuchacze nie wiedzieli nawet, jak wygląda. Znali tylko głos i teksty. I może właśnie dlatego ufali jej bardziej niż wielu ludziom, których widzieli codziennie. Podejrzewano nawet, że za nazwiskiem Czubaszek ukrywa się Janusz Kofta. Widocznie łatwiej było uwierzyć, że błyskotliwy humor napisał mężczyzna incognito, niż że zrobiła to kobieta bez żadnego kamuflażu” – pisze Biziuk.
Ta historia pokazuje również pozycję kobiety piszącej satyrę w środowisku przez lata kojarzonym przede wszystkim z mężczyznami. Czubaszek zdobyła własne miejsce dzięki językowi, który trudno było pomylić z cudzym. Ironia pozostawała u niej lekka, choć często trafiała w bardzo czułe miejsca. Żart pozwalał powiedzieć rzeczy poważne bez podnoszenia głosu.
Spektakl korzysta z tej właściwości jej pisania. Historie pojawiające się podczas fikcyjnej audycji dotyczą spraw dobrze znanych współczesnym widzom: potrzeby akceptacji, lęku przed samotnością, przemijania, rozczarowań uczuciowych, presji otoczenia i poczucia, że człowiek powinien bezustannie nad sobą pracować. Bohaterowie próbują siebie poprawiać, naprawiać i dostosowywać do kolejnych oczekiwań. Maria odpowiada swoim językiem – dowcipem, ironią i trafną obserwacją.
W „Co na to Maria?” humor ma więc konkretne źródło: ludzkie słabości, nasze wyobrażenia o sobie oraz rozdźwięk pomiędzy tym, jak chcielibyśmy żyć, a tym, jak rzeczywiście wygląda codzienność. Agata Biziuk podejmuje pytania o autentyczność, wolność i odwagę życia według własnych zasad. Towarzyszy im charakterystyczne dla Czubaszek przekonanie, że człowiekowi czasem bardziej przydaje się dystans niż kolejna recepta na szczęście.
Istotną częścią przedstawienia będzie muzyka. Franciszek Dziubek skomponował ją specjalnie do spektaklu i pojawi się na scenie jako wykonawca. Radiowy charakter przedstawienia zostanie więc połączony z koncertem i bezpośrednim kontaktem aktorki z publicznością.
Mała Scena Komedii zostanie na ten wieczór zaaranżowana w sposób przypominający kameralne radiowe studio. Widzowie zasiądą przy kawiarnianych stolikach, a przestrzeń ma sprzyjać bliskości i rozmowie. Scenografię i kostiumy przygotował Maks Mac, za reżyserię światła odpowiada Maciej Iwańczyk. Izabela Dąbrowska zagra Marię, a Franciszek Dziubek będzie towarzyszył jej muzycznie na żywo.
Premiera otwiera jesienny ciąg wydarzeń Teatru Komedia. Już 9 października wystartuje nowy format improwizowany „Klancyk. Bal absolwentów”. 23 października, dzień przed premierą „Co na to Maria?”, odbędzie się warszawska premiera drugiej części stand-upu Macieja Stuhra „Młody Stuhr u bram starości”.
Kolejna premiera repertuarowa została zaplanowana na 7 listopada. Teatr przygotowuje „Coś poszło nie tak” Henry’ego Lewisa, Jonathana Sayera i Henry’ego Shieldsa w reżyserii Anety Groszyńskiej-Kąckiej. Sztuka, znana w oryginale jako „The Play That Goes Wrong”, od lat pozostaje jednym z największych komediowych przebojów londyńskiego West Endu.
„Co na to Maria?” będzie można zobaczyć na Małej Scenie Teatru Komedia 24 i 25 października, 19, 20, 26 i 27 listopada oraz 10 i 11 grudnia.
Premiera: 24 października 2026
Tekst i reżyseria: Agata Biziuk
Scenografia i kostiumy: Maks Mac
Muzyka: Franciszek Dziubek
Reżyseria światła: Maciej Iwańczyk
Występują:
Izabela Dąbrowska – Maria
Franciszek Dziubek – muzyka na żywo
Terminy spektakli:
24, 25 października
19, 20, 26, 27 listopada
10, 11 grudnia
Teatr Komedia jest instytucją kultury miasta stołecznego Warszawy.
