Po sukcesie „Wizyty starszej pani” – jednego z najchętniej oglądanych spektakli ostatnich lat, reżyserka postanowiła wystawić dramat Henryka Ibsena.
fot. Aleksander Kalka/TVP
W jednej z ról zobaczymy w nim Krzysztofa Globisza. Jak podkreśla reżyserka – bardzo jej zależało, żeby to właśnie on wcielił się w dawnego burmistrza.
„Jest on symbolem walki o życie, o siebie, o godność. Wielokrotnie pokazał, jak niezłomny potrafi być w tej walce. Jest też symbolem dawnych autorytetów, które dziś są coraz mniej słyszalne” – podkreśla Małgorzata Bogajewska. Premiera „Wroga ludu” już 21 września o 20.55 na antenie TVP1.
„Wróg ludu” Henryka Ibsena stanowi uniwersalny traktat o naturze ludzkiej. Opowiada o stopniowym zepsuciu jednostki, trawionej przez chorobę szalejącą w społeczności małego miasteczka – żerowaniu uprzywilejowanej grupy na biedniejszej większości. Ponadczasowa metafora choroby przemienia obraz życiodajnej ziemi i oczyszczającej wody w symboliczne sportretowanie społecznych lęków przełomu XVIII i XIX wieku. Ten wciąż aktualny dramat przedstawia historię idealisty stopniowo przeciąganego z jednej strony politycznych rozgrywek na drugą. Tytułowy bohater wprawia w ruch polityczny mechanizm, który uderza we wszystko, co spotka na swojej drodze: karierę, dobre imię, szlachetne ideały, a przede wszystkim – rodzinę, która płaci równie wysoką cenę za poglądy doktora Stockmanna.
– „Wróg ludu” to dziś bardzo ważny tekst. Mówi o kryzysie demokracji jako systemu. O tym, jak łatwo manipulować opinią publiczną. O tym, z jakimi konsekwencjami wiąże się oddanie głosu większości. Z jednej strony niczego lepszego od demokracji nie wymyślono. Z drugiej – ten system niesie ze sobą pewne zagrożenia. Zwłaszcza obecnie, gdy populizm jest coraz silniejszy. „Wróg ludu” to też tekst o dramacie jednostki, która z minuty na minutę coraz bardziej przegląda na oczy i widzi, że świat wcale nie wygląda tak, jak jej się wydawało. Dostrzega sieć zależności i powiązań, kłamstwa, manipulację i brudną politykę. Na własnej skórze przekonuje się, jaką cenę trzeba zapłacić za bycie uczciwym i przyzwoitym. Wielkie dramaty mają to do siebie, że potrafią umiejętnie łączyć to, co dotyczy całej sfery życia publicznego z tym, co dotyczy jednostki. „Wróg ludu” jest właśnie takim tekstem. Jest arcydziełem. Mimo że napisany został w 1882 r., wciąż jest tak samo aktualny – podkreśla Małgorzata Bogajewska, reżyserka.
W spektaklu zobaczymy m.in. Krzysztofa Globisza, który prawie 20 lat temu w reżyserowanym przez Piotra Trzaskalskiego dla Teatru Telewizji spektaklu „Wróg ludu” wcielił się w Petera Stockmanna, burmistrza. Teraz, w sztuce reżyserowanej przez Małgorzatę Bogajewską, zagrał dawnego burmistrza, którego lokalna społeczność bierze za pijaka.
– Cieszę się, że Krzysztof Globisz zgodził się zagrać we „Wrogu ludu”. Nie musiałam go do tego w ogóle namawiać i przekonywać. Od razu był na tak. A bardzo zależało mi na tym, żeby to właśnie on zagrał tę rolę. Jest on symbolem walki o życie, o siebie, o godność. Wielokrotnie pokazał, jak niezłomny potrafi być w tej walce. Jest też symbolem dawnych autorytetów, które dziś są coraz mniej słyszalne. To fantastyczne, że Krzysztof Globisz zgodził się zagrać dawnego burmistrza – człowieka, którego tak łatwo jednym słowem unieważnić. Wystarczy powiedzieć, że jest pijany i bełkocze coś pod nosem, by skazać go na niebyt i zepchnąć w cień – wyjaśnia Małgorzata Bogajewska.
– U Ibsena pijak paradoksalnie okazuje się jedynym sprawiedliwym. Mnie zależało na tym, by nie była to pijana osoba, tylko człowiek, który mierzy się z chorobą i którego łatwo jest przez to zdyskredytować. Przecież właśnie tak dziś pozbywamy się przeciwników politycznych. Czasem wystarczy jedno słowo, jeden nieprawdziwy zarzut, by skreślić drugą osobę. I tak dzieje się w naszym spektaklu. Pojawia się ktoś, kto był autorytetem. Ludzie go witają, widać, że jest dla nich ważny. W sekundę jednak sposób patrzenia na niego się zmienia. Narracja zostaje odwrócona i zdanie tego człowieka przestaje się liczyć – dodaje reżyserka.
Małgorzata Bogajewska podkreśla, że na długo zapamięta spotkanie z Krzysztofem Globiszem na planie Teatru Telewizji. Ze wzruszeniem wspomina dziś wspólną pracę nad „Wrogiem ludu”.
Gdy Krzysztof pojawił się na planie, cała ekipa – a więc ponad 50 osób, spontanicznie wstała i zaczęła bić mu brawo. To był piękny wyraz szacunku dla niego jako człowieka, do jego dokonań, a także do walki, którą prowadzi. Było to bardzo wzruszające. Patrzyłam na niego i widziałam, jak dużo z siebie daje i jak wiele go to kosztuje. Przecież mógłby tego nie robić. Mógłby uznać, ze nie chce wystawiać się na publiczny widok i nie pokazywać światu swojej choroby. A on jednak nie odpuszcza i pokazuje wszystkim, że nie ma się czego wstydzić i warto walczyć o siebie. Myślę, że to ważny gest dla wielu osób – mówi reżyserka.
W obsadzie przedstawienia znaleźli się także m.in. Piotr Franasowicz, Łukasz Lewandowski, Grzegorz Małecki, Justyna Wasilewska, Adam Ferency, Sambor Czarnota, Joachim Lamża oraz Krzysztof Oleksyn.
