O spektaklu „Forest Fantasy” Divadla Radost, prezentowanym na Najnajowym Showcase’u w Teatrze Baj w Warszawie, pisze Wiesław Kowalski.
fot. Teatr Divadlo Radost z Brna
Pokazywany w ramach Najnajowego Showcase’u w Teatrze Baj spektakl „Forest Fantasy” zespołu Divadlo Radost z Brna wpisuje się w najlepsze tradycje europejskiego teatru dla najnajmłodszych, w którym doświadczenie poprzedza narrację, a zmysłowość — słowo.
To przedstawienie, które nie tyle „opowiada” o lesie, ile pozwala go doświadczyć: w rytmie dziecięcej percepcji, w uważnym spowolnieniu, z pełnym poszanowaniem autonomii młodego widza. Twórcy rezygnują z fabuły rozumianej klasycznie na rzecz poetyckiej struktury zdarzeń. Las nie jest tu dekoracją ani metaforą — staje się środowiskiem, przestrzenią bycia. Aktorzy nie „grają” lasu, lecz go uruchamiają: poprzez obiekty, faktury, dźwięki, ruch i światło. Sceniczna architektura ożywa stopniowo, niemal niepostrzeżenie, a dzieci zapraszane są do wspólnego odkrywania relacji między materią a ruchem, ciszą a dźwiękiem, trwaniem a zmianą.
Kluczowym elementem spektaklu jest wspólna przestrzeń aktorów i widzów. Zatarcie granicy między sceną a widownią nie ma charakteru efektownego zabiegu interaktywnego, lecz wynika z głęboko przemyślanej filozofii teatru najnajowego: dziecko nie jest odbiorcą, lecz współuczestnikiem zdarzenia. Jego reakcje — spojrzenie, dotyk, zatrzymanie się lub odejście — stają się integralną częścią dramaturgii. Aktorzy reagują na te impulsy z dużą wrażliwością, nie narzucając tempa ani kierunku doświadczenia.
Na szczególną uwagę zasługuje praca z dźwiękiem i materią. Muzyka — tworzona na żywo, często z użyciem autorskich instrumentów — nie ilustruje akcji, lecz współistnieje z nią, pulsując razem z ruchem scenicznym i obecnością dzieci. Naturalne materiały, miękkie struktury, subtelne kolory i zapachy budują świat bezpieczny, ale nie infantylny. To las wyobrażony, a jednocześnie bardzo cielesny — taki, który można poczuć pod stopami i w dłoniach.
Dwuczęściowa struktura spektaklu — pierwsza, bardziej kontemplacyjna, i druga, otwierająca przestrzeń swobodnej zabawy — wzmacnia poczucie sprawczości najmłodszych. Moment przejścia od obserwacji do działania nie jest gwałtowny, lecz naturalny, wynikający z narastającej ciekawości. Zabawa nie jest dodatkiem ani „nagrodą” po spektaklu, lecz jego logiczną kontynuacją i dopełnieniem.
„Forest Fantasy” czerpie z tradycji teatru dla najnajmłodszych, zapoczątkowanej w latach 80. XX wieku, pokazując jednocześnie, jak dojrzałym i świadomym językiem potrafi dziś operować ten nurt. Minimalizm środków, empatia wobec percepcji dziecka, rezygnacja z nadmiaru bodźców i pełne zaufanie do wyobraźni widza czynią z tego spektaklu propozycję niezwykle spójną i potrzebną.
To teatr uważności — wobec dziecka, wobec świata i wobec samego aktu bycia razem. W czasie, gdy tempo codzienności coraz rzadziej pozwala na zatrzymanie, „Forest Fantasy” proponuje doświadczenie wspólnego oddychania, słuchania i bycia w procesie. Dla najmłodszych widzów to pierwsze spotkanie z teatrem; dla dorosłych — subtelne przypomnienie, że teatr może być przestrzenią czułego współistnienia, a nie tylko komunikatu.
