Monumentalna premiera, zapowiadana od dwóch lat, już 13 września na Dużej Scenie w Olsztynie.
fot. Teatr Jaracza Olsztyn
Adaptacja Sienkiewicza, zapowiedziana przez Pawła Dobrowolskiego już w 2023 roku, staje się jednym z najważniejszych wydarzeń nowego sezonu i symbolicznym punktem obchodów stulecia teatru.
Monumentalna powieść Henryka Sienkiewicza po raz pierwszy trafia na Dużą Scenę Teatru Jaracza w Olsztynie. 13 września odbędzie się premiera spektaklu „Krzyżacy” w reżyserii Jana Klaty – twórcy, który od lat zaskakuje widzów siłą teatralnych obrazów i bezkompromisowym podejściem do klasyki.
Dyrektor Teatru Jaracza, Paweł Dobrowolski, mówił o tym przedsięwzięciu już w 2023 roku, na początku swojej kadencji, w rozmowie z Dwutygodnikiem. Wtedy po raz pierwszy zapowiedział współpracę z Janem Klatą jako jedno z kluczowych wydarzeń programowych obchodów stulecia instytucji.
„Cieszę się również z faktu, że Jan Klata zrobi u nas „Krzyżaków”. Dla mnie jest to połączenie klasyki z lokalnością. To też jego powrót po latach do Sienkiewicza po wystawieniu „Trylogii” w Narodowym Starym Teatrze. Planujemy to jako premierę przewidzianą na stulecie teatru, które będziemy obchodzić w 2025 roku” – podkreślał wówczas Dobrowolski w rozmowie z Katarzyną Niedurny.
Dziś ta wizja materializuje się na scenie.
Dobrowolski w tym samym wywiadzie akcentował znaczenie obecności kanonu w repertuarach teatrów publicznych:
„Wiem, że nie chce nam się już oglądać „Wesela” czy „Zemsty”, bo wiele razy je widzieliśmy i czytaliśmy na ich temat wiele opracowań. Natomiast dla większości widzów teatr to jedyne miejsce, gdzie mogą zetknąć się na żywo z klasyką i wręcz oczekują tego. Dlatego widz chce oglądać Szekspira, Czechowa, Fredrę. (…) Oczywiście klasykę należy nieustannie reinterpretować, a jej sensy i znaczenia negocjować na nowo, ale są to teksty, które powinny być stale obecne w repertuarach teatrów publicznych.”
„Krzyżacy” to również realizacja programowego zobowiązania wobec publiczności, która oczekuje kontaktu z wielką literaturą, odczytaną na nowo.
Dyrektor Jaracza podkreślał także rolę instytucji w budowaniu lokalnej tożsamości:
„Teatr finansowany ze środków publicznych ma ważne obowiązki wobec lokalnej społeczności, bo to właśnie dla niej został powołany do istnienia. (…) Już sama historia teatru w Olsztynie jest warta opowiedzenia. Został on wybudowany w 1925 roku jako dar od Niemców w podziękowaniu za wyniki plebiscytu w 1920 roku. Po wojnie trafił w polskie ręce i stał się instytucją szerzącą polską kulturę. Ta dramatyczna przeszłość pokazuje, jak interesujące może być badanie historii regionu.”
Adaptacja autorstwa Jana Klaty i Ishbel Szatrawskiej łączy monumentalną prozę Sienkiewicza z odważnym językiem współczesnego teatru. Na scenie wystąpi kilkunastoosobowa obsada, a towarzyszyć im będą rycerze z Bractwa Rycerskiego Warmińska Dzika Kompania.
Za stronę wizualną odpowiada Mirek Kaczmarek – uznany scenograf i autor kostiumów oraz świateł. Maćko Prusak przygotował choreografię, a Natan Berkowicz – projekcje wideo. Całość dopełnia autorskie opracowanie muzyczne Klaty.
W obsadzie znaleźli się m.in. Maciej Cymorek, Marian Czarkowski, Kamil Drężek (gościnnie), Agnieszka Giza-Gradowska, Grzegorz Gromek, Radosław Hebal, Marcin Kiszluk, Aleksandra Kolan, Maciej Mydlak, Paweł Parczewski, Krzysztof Plewako-Szczerbiński, Wojciech Rydzio, Małgorzata Rydzyńska, Cezary Studniak (gościnnie), Mikołaj Trynda, Marcin Tyrlik, Zuzanna Wicka (gościnnie).
Tekst o zapowiadanej premierze nasza redakcja opublikowała już wcześniej https://teatrdlawszystkich.pl/jan-klata-wystawi-krzyzakow-na-100-lecie-teatru-im-jaracza-w-olsztynie/
Ambitne przedsięwzięcia artystyczne wymagają odpowiednich środków. Dobrowolski już dwa lata temu tłumaczył proporcje budżetu instytucji:
„Dotacja Teatru Jaracza to nieco ponad 11 milionów: 7,5 miliona od marszałka i ponad 3,5 miliona z ministerstwa. Są jeszcze dotacje celowe i wpływy z biletów. To nie jest mało, ale też – jak mówiłem – jest to duża instytucja i prowadzi dodatkowo Policealne Studium Aktorskie. Na bieżące działania idzie około 10 milionów, za resztę robimy premiery.”
„Krzyżacy” w Jaraczu to nie tylko adaptacja klasyki. To realizacja manifestu programowego nowej dyrekcji, potwierdzający, że teatr publiczny ma obowiązek sięgać do kanonu, reinterpretować go i splatać z historią miejsca, w którym działa.
13 września olsztyński teatr rozpocznie nowy sezon premierą, która otworzy obchody stulecia Teatru i. S. Jaracza w Olsztynie.
