Rozpoczęła się procedura konkursowa na stanowisko dyrektora Teatru Baj Pomorski w Toruniu. Konkurs ogłoszono zarządzeniem nr 38 Prezydenta Miasta Torunia z 25 lutego 2026 roku. Nowy dyrektor ma zostać powołany na okres czterech sezonów artystycznych. Oferty można składać do 10 kwietnia 2026 roku, natomiast przewidywany termin zakończenia postępowania konkursowego wyznaczono do 31 lipca.
Choć w polskim teatrze konkursy dyrektorskie są zjawiskiem regularnym, w przypadku toruńskiej sceny lalkowej procedura ta przyciąga uwagę. Powód jest prosty – Baj Pomorski należy do najstarszych instytucji tego typu w Polsce, a jednocześnie kieruje nim od ponad dwóch dekad ten sam dyrektor.
Konkurs oznacza więc moment potencjalnej zmiany w teatrze, który przez lata budował własny model funkcjonowania – z silną działalnością repertuarową, projektami edukacyjnymi i kilkoma wydarzeniami festiwalowymi.
Jak będzie przebiegał konkurs
Ogłoszenie konkursowe bardzo szczegółowo określa wymagania wobec kandydatów. Miasto oczekuje wykształcenia wyższego drugiego stopnia – najlepiej w obszarze nauk o sztuce albo sztuk filmowych i teatralnych – a także co najmniej trzyletniego doświadczenia w zarządzaniu lub współzarządzaniu instytucją kultury o profilu teatralnym.
Kandydat powinien wykazać się znajomością prawa niezbędnego do prowadzenia instytucji kultury, doświadczeniem przy realizacji przedsięwzięć artystycznych o randze ogólnopolskiej lub międzynarodowej oraz znajomością co najmniej jednego języka obcego.
Kluczowym elementem zgłoszenia ma być autorski program prowadzenia teatru na lata 2026–2030. Dokument powinien obejmować zarówno koncepcję artystyczną, jak i plan funkcjonowania instytucji.
Co istotne, w samym zarządzeniu ogłaszającym konkurs nie wskazano jeszcze składu komisji konkursowej. Dokument stanowi jedynie, że konkurs przeprowadzi komisja powołana osobnym zarządzeniem Prezydenta Miasta Torunia.
Jak wynika z informacji przekazanych naszej redakcji przez urząd miasta, pierwsze posiedzenie komisji konkursowej odbędzie się nie później niż w ciągu siedmiu dni od upływu terminu składania ofert, czyli między 13 a 17 kwietnia 2026 roku.
Podczas tego spotkania komisja otworzy koperty i sprawdzi zgłoszenia pod względem formalnym. Drugie posiedzenie, obejmujące rozmowy kwalifikacyjne z kandydatami, może odbyć się dopiero co najmniej tydzień później.
Regulamin przewiduje również możliwość przeprowadzenia konkursu nawet w sytuacji, gdy zgłosi się tylko jeden kandydat.
Bardzo konkretne wymagania programowe
Ogłoszenie konkursowe jasno określa także oczekiwania repertuarowe. Kandydat powinien zaplanować działalność z wykorzystaniem wszystkich przestrzeni teatru – Sceny Dużej, Sceny Małej oraz plenerowego Teatru Szekspirowskiego.
W każdym sezonie od 2026/2027 do 2029/2030 mają pojawić się minimum trzy premiery, w tym dwie wieloobsadowe realizacje na Dużej Scenie.
Program powinien uwzględniać również rozwój działań edukacyjnych oraz kontynuację trzech cyklicznych wydarzeń organizowanych przez teatr:
- Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Lalek „Spotkania”
- Toruńskich Spotkań Teatrów Jednego Aktora
- Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Ulicznych
Organizator oczekuje także propozycji przynajmniej jednego nowego projektu kulturalnego.
Jednocześnie kandydaci powinni przedstawić plan pozyskiwania środków zewnętrznych. W ogłoszeniu konkursowym wyraźnie podkreślono, że przyszły dyrektor ma monitorować sytuację finansową teatru tak, aby nie dopuścić do pogorszenia wyniku finansowego rok do roku.
Rosnące dotacje miejskie
W ostatnich latach sytuacja finansowa Baja Pomorskiego wyraźnie się zmieniła.
W 2023 roku dotacja podmiotowa Gminy Miasta Toruń wynosiła 2 796 300 zł.
W 2024 roku wzrosła do 3 284 772 zł.
W 2025 roku osiągnęła poziom 4 436 420 zł.
Oznacza to wzrost o 488 472 zł między rokiem 2023 a 2024, czyli o około 17,5 procent. Jeszcze wyraźniejszy wzrost nastąpił między rokiem 2024 a 2025 – o 1 151 648 zł, czyli o około 35 procent. W ciągu dwóch lat dotacja zwiększyła się więc o ponad 1,64 mln zł, co oznacza wzrost o niemal 59 procent względem poziomu z 2023 roku.
Jak wskazuje teatr, zwiększenie finansowania nastąpiło po wyborach samorządowych w 2024 roku i pozwoliło na przygotowywanie bardziej rozbudowanych produkcji oraz poprawę poziomu wynagrodzeń.
Frekwencja – lekki spadek
Równolegle z rosnącą dotacją można jednak zauważyć zmiany w liczbie widzów.
W 2023 roku spektakle Baja Pomorskiego obejrzało 43 468 widzów.
W 2024 roku – 43 174 osoby.
W 2025 roku – 40 384 widzów.
Widać zatem spadek frekwencji wśród widzów, który nastąpił między rokiem 2024 a 2025 – o 2 790 widzów, czyli o około 6,5 procent. W ujęciu dwuletnim liczba widzów zmniejszyła się o 3 084 osoby, czyli o około 7 procent.
Jednocześnie wykorzystanie widowni pozostaje wysokie. Na tzw. sali przytulakowej – przeznaczonej dla najmłodszych dzieci – wykorzystanie miejsc sięga około 95 procent.
Na Małej Scenie wynosi średnio około 87 procent, a na Dużej Scenie około 75 procent.
Skala działalności teatru
Teatr Baj Pomorski zatrudnia obecnie 42,25 etatu, wliczając w to etat dyrektora. Poza etatowym zespołem z instytucją współpracują osoby obsługujące portiernię i szatnię, a przy realizacji premier i wydarzeń festiwalowych angażowani są dodatkowi artyści oraz technicy.
W sezonie teatralnym 2025/2026 od września odbyły się już cztery premiery – dwie na Dużej Scenie, jedna na Małej Scenie i jedna na sali przytulakowej. W kwietniu planowana jest kolejna premiera na Dużej Scenie, a w czerwcu monodram, który będzie szóstą premierą sezonu.
Inwestycje ostatnich lat
W ostatnich latach teatr prowadził również inwestycje infrastrukturalne. W 2023 roku zrealizowano projekt „Nowa odsłona Teatru”, w ramach którego zmodernizowano dużą i małą salę, foyer oraz kasę teatru. Wymieniono podłogi, odnowiono fotele, przebudowano sanitariaty i zakupiono nowy sprzęt sceniczny oraz oświetleniowy. Zamontowano również pętle indukcyjne dla osób niedosłyszących.
W 2024 roku powstała nowa strona internetowa teatru zintegrowana z systemem sprzedaży biletów i dostosowana do standardów dostępności cyfrowej, a w 2025 roku powstał podjazd prowadzący do amfiteatru i Sceny Szekspirowskiej, zmodernizowano oświetlenie w budynku oraz zakupiono sprzęt wykorzystywany do audiodeskrypcji spektakli dla osób z niepełnosprawnościami wzroku i słuchu.
Ponad 80 lat historii
Historia toruńskiej sceny lalkowej sięga 1945 roku. Teatr powstał z inicjatywy Ireny Pikiel-Samorewiczowej, która przyjechała na Pomorze z Wilna z upoważnieniem Ministerstwa Kultury i Sztuki do zorganizowania pierwszego teatru lalek w regionie. Pierwsza premiera odbyła się 28 października 1945 roku w Bydgoszczy. Rok później teatr przeniesiono do Torunia, do budynku przy ulicy Piernikarskiej 9, gdzie działa do dziś.
W kolejnych dekadach instytucją kierowali m.in. Stanisław Stapf, Leszek Śmigielski, Antoni Słociński, Krzysztof Arciszewski, Wojciech Olejnik i Czesław Sieńko.
Jedna z najdłuższych dyrekcji w polskim teatrze
Od 1 sierpnia 2003 roku dyrektorem Baja Pomorskiego jest Zbigniew Lisowski. Oznacza to, że kieruje teatrem już ponad 20 lat, co w polskim teatrze instytucjonalnym należy do najdłuższych kadencji dyrektorskich.
Jak wynika z jego oświadczenia majątkowego za 2025 rok, roczne przychody ze stosunku pracy w teatrze wyniosły 216 974,66 zł, co daje średnio około 18 tysięcy zł brutto miesięcznie. Biorąc pod uwagę wielkość miasta i liczbę obowiązków (organizacja 3 festiwali teatralnych) jest to wynagrodzenie uzasadnione. Na razie nie jest pewne, czy Lisowski zdecyduje się wystartować w ogłoszonym konkursie na kolejną kadencję.
Baj Pomorski na tle innych teatrów lalek
Porównywanie budżetów teatrów lalek w różnych miastach zawsze wymaga ostrożności, ponieważ skala działania instytucji zależy również od wielkości miasta i jego możliwości finansowych.
Jednak zestawienie dotacji pokazuje pewien kontekst funkcjonowania toruńskiej sceny.
Dla porównania Wrocławski Teatr Lalek otrzymuje dotację 8 227 905 zł, Teatr Lalka w Warszawie – 6 741 375 zł, Teatr Kubuś w Kielcach – 5 590 066 zł
Na tle przedstawionych danych widać pewien paradoks funkcjonowania toruńskiej sceny lalkowej. Baj Pomorski jest instytucją o ponad osiemdziesięcioletniej historii, prowadzi działalność repertuarową na kilku scenach, organizuje wydarzenia festiwalowe i projekty edukacyjne, a jednocześnie działa przy budżecie wyraźnie niższym niż największe teatry lalek w kraju.
Instytucja obsługuje rocznie ponad czterdzieści tysięcy widzów, przygotowuje kilka premier w sezonie i utrzymuje rozbudowaną działalność edukacyjną. Jednocześnie dotacja podmiotowa miasta jeszcze kilka lat temu nie przekraczała trzech milionów złotych, a dopiero w ostatnich dwóch latach znacząco wzrosła.
Z tej perspektywy konkurs na stanowisko dyrektora Baja Pomorskiego nie dotyczy wyłącznie programu artystycznego. W praktyce jest to konkurs na sposób prowadzenia teatru o dużej aktywności programowej w relatywnie ograniczonych realiach finansowych.
Dlatego konkurs na stanowisko dyrektora Baja Pomorskiego nie jest jedynie konkursem na program artystyczny. Jest również konkursem na model zarządzania instytucją, która działa w mniejszej skali finansowej niż największe sceny w kraju, ale jednocześnie utrzymuje szeroki zakres działalności.
Najbliższe miesiące pokażą więc nie tylko, kto zdecyduje się ubiegać o stanowisko dyrektora, ale także jakie wizje rozwoju zostaną zaproponowane dla jednej z najstarszych scen lalkowych w Polsce.
Teatr Baj Pomorski
