Podczas konferencji dyrektorka Maja Kleczewska przedstawiła m. in. osoby, które będą z nią współpracowały w Teatrze Powszechnym.
fot. mat. własny
– „Nie chodzi o to, by wtrącać się za wszelką cenę. Chcemy mówić o świecie i współtworzyć go razem z widzami” – mówiła Maja Kleczewska podczas konferencji prasowej inaugurującej jej dyrekcję artystyczną. Te słowa oznaczają symboliczne pożegnanie z hasłem poprzedniego dyrektora – Pawła Łysaka „teatr, który się wtrąca”, które przez ostatnie lata definiowało profil sceny na warszawskiej Pradze.
Podczas konferencji dyrektorka Maja Kleczewska przedstawiła osoby, które będą z nią współpracowały w Teatrze Powszechnym:
– „Zaprosiłam do zespołu ludzi, których doświadczenie i wiedza są dla mnie bezcenne. Chcemy tworzyć teatr oparty na dialogu, wspólnym namyśle i odpowiedzialności” – podkreślała Maja Kleczewska. W konferencji uczestniczyli także twórcy spektakli, którzy przygotują premiery w nowym sezonie. O swoich projektach opowiadali: Kamil Białaszek, Ewa Galica, Anna Mazurek, Aleksandra Bielewicz i Krzysztof Garbaczewski.
– „Zaprosiłam na konferencję reżyserów i reżyserki, którzy będą pracować w tym sezonie. To nie jest typowe – często artystów angażuje się do jednego spektaklu, a potem porzuca i wymienia na kolejnych. Dla mnie ważne jest, żeby twórcy czuli się związani z miejscem, identyfikowali się z teatrem, a nie tylko z jedną realizacją. To bliskie niemieckiemu systemowi, gdzie mówi się, że reżyser ma swój dom. Dzięki temu mogą planować nie tylko bieżącą premierę, ale też kolejne projekty w następnym czy jeszcze kolejnym sezonie. To istotne również dla zespołu aktorskiego, który uczestniczy w dłuższym procesie artystycznym.” – mówiła Kleczewska.
Nowa dyrekcja otworzy sezon premierą „Sublokatorki” Hanny Krall, a następnie zaprezentuje cztery duże przedstawienia: „Lisa”, „Trojanki”, „Hamlet” i „Zły”. Program uzupełnią spektakle dokumentalne o warszawskiej Pradze, projekty cyfrowe oraz powroty głośnych tytułów Krystiana Lupy i Olivera Frljića.
Pierwszą premierą nowego sezonu będzie „Sublokatorka” oparta na tekstach jednej z najwybitniejszych polskich pisarek XX i XXI wieku – Hanny Krall. Spektakl nosi tytuł jej najbardziej osobistej książki, w której reporterka odsłania losy „dziewczynki, którą znała dość dobrze”. Odnajdziemy w nim jednak także ślady wielu innych tekstów, które złożyły się na monumentalne dzieło „Fantom bólu” – opowieść o Zagładzie i pamięci.
Centralną figurą spektaklu Mai Kleczewskiej jest ktoś, kto nigdy nie ma pewności, czy przetrwa. Sublokatorka nie może odwołać się do żadnego prawa, do żadnej reguły moralnej, do żadnego ludzkiego sojuszu, który dałby jej obietnicę przeżycia. Każdy sojusz może okazać się chwilowy, a „umowa na życie” – wypowiedziana. Zawsze znajdą się tacy, którzy – jak mówi Hanna Krall – będą próbowali ocalić dziewczynkę, i tacy, którzy nie zawahają się zaprowadzić ją na komisariat, przesądzając tym samym o jej losie.
Premiera: 21 września 2025, Duża Scena
Autorka: Hanna Krall
Adaptacja i dramaturgia: Grzegorz Niziołek
Reżyseria: Maja Kleczewska
Scenografia: Fabienne Lede
Kostiumy: Konrad Parol
Muzyka: Cezary Duchnowski
Światła i projekcje: Kacper Fertacz
Choreografia: Kaya Kołodziejczyk
Obsada: Karolina Adamczyk, Aleksandra Bożek, Michał Czachor, Mateusz Łasowski, Karina Seweryn, Kazimierz Wysota, Michal Jarmicki,
Gościnnie występują: Emilia Cholewicka, Kaya Kołodziejczyk, Wiktoria Kruszczyńska, Agnieszka Rajda, Jerzy Walczak, a także Agnieszka Przepiórska.
Grzegorz Niziołek:
– „Dosyć szybko podjęliśmy decyzję, że chcemy się skoncentrować na »Sublokatorce«. To opowieść Hanny Krall o jej doświadczeniach z okresu wojny – jako dziewczynki, która ukrywała się w różnych mieszkaniach. Ta historia zawsze u niej jest zaszyfrowana, nigdy nie pisana w pierwszej osobie. Chcieliśmy się temu przyjrzeć: doświadczeniu bezustannego zagrożenia, sztuce przeżycia, która tam jest zapisana.”
– „Wszystko, co Krall pisze, dotyczy momentu ocalenia. To nie tylko opowieść o tym, co było, ale także pytanie o to, co jest i co będzie. Warto posłuchać Hanny Krall, co ma nam do powiedzenia o doświadczeniu przetrwania.”
Maja Kleczewska:
– „Nieprzypadkowo zaczynamy sezon od Hanny Krall. To tekst, który otwiera rozmowę o relacji pamięci i teraźniejszości – o tym, czy naprawdę potrafimy słuchać drugiego człowieka.”
Kolejną premierą, którą zobaczymy w nowym sezonie Teatru Powszechnego, będzie „Lisa” Jolanty Janiczak i Wiktora Rubina. To opowieść o Lisie Montgomery, skazanej w 2007 roku za zabójstwo ciężarnej kobiety i uprowadzenie dziecka, które wyrywała z jej brzucha. Po 14 latach spędzonych w celi śmierci Montgomery została stracona.
Kobieta dorastała w świecie przemocy, gwałtu i poniżenia. Matka wyrzucała ją z domu, pozwalała na wykorzystywanie seksualne przez ojczyma i znajomych, a otoczenie – nauczyciele, lekarze, pracownicy opieki społecznej czy policjant – nie reagowało na jej krzywdę. Spektakl stawia pytanie o odpowiedzialność, współodpowiedzialność i rolę świadka. Twórcy chcą pokazać nie tyle wstrząsający czyn Montgomery, ile prawdziwe korzenie zła i społeczną obojętność, które ukształtowały jej los.
Premiera: 21 lutego 2026, Mała Scena
Autorzy: Jolanta Janiczak, Wiktor Rubin
Premiera: 14 marca 2026, Duża Scena
Reżyseria: Aleksandra Bielewicz
Miesiąc później, na Dużej Scenie, publiczność będzie mogła zobaczyć „Trojanki” w reżyserii Aleksandry Bielewicz. Spektakl inspirowany jest antyczną tragedią Eurypidesa i pytaniami o sens wojny.
„Gdy Eurypides pisze Trojanki, Grecy dokonują rzezi na neutralnej wyspie Melos. Gdy my czytamy „Trojanki”, ta rzeź wciąż trwa. Hekabe nadal wykuwa sobie oczy broszkami, Andromacha zlizuje prochy męża z ubrania syna, tłumy oglądają zarżnięcie Polikseny na grobie Achillesa. Czy ludzie w ogóle wiedzą, co ze sobą robić, kiedy nie ma wojny? Czy w niej odnajdują sens życia, skoro odrzucili bogów? Czy zawieszenie praw rozumu, którym jest wojna, to fascynujący stan?” – czytamy w zapowiedzi spektaklu. Przewodnikiem po „Trojankach” Bielewicz będzie muzyka wykonywana na żywo, a głównym językiem komunikacji stanie się ruch cielesny – intuicyjny, pełen napięć i uwolnień.
„Trojanki” to dramat o losie kobiet po klęsce wojny, a zarazem pytanie o możliwość wspólnoty w obliczu traumy.
Aleksandra Bielewicz:
– „Ten tekst jest dla mnie manifestem przeciwko wojnie. Chcemy eksplorować pamięć, winę, odpowiedzialność, ale też bardzo silną potrzebę pojednania między ludźmi.”
– „Interesuje nas również to, co dzieje się po wojnie – trauma, która zostaje jako rana. Bardzo ważna będzie muzyka, bo tragedia antyczna wywodzi się z chóru. Będziemy szukać języka w ruchu i improwizacji, badając wspólnotę, rytuał i lęk o przyszłość wspólnoty, o przyszłość Europy.”
Premiera: 16 maja 2026, Duża Scena
Autor: William Szekspir
Reżyseria: Kamil Białaszek
Białaszek przenosi akcję klasycznego dramatu do świata korporacji – struktury, która najlepiej oddaje feudalny charakter relacji w „Hamlecie”.
Kamil Białaszek:
– „Dla mnie Hamlet jest o tym, że bogaci i potężni ludzie nienawidzą się nawzajem i prowadzą wojny, których koszty ponoszą zwykli obywatele. To także dramat o dziedziczeniu. Dlatego chcę umieścić akcję w rzeczywistości korporacyjnej, która najlepiej oddaje feudalną strukturę dramatu.”
Premiera: koniec maja/początek czerwca 2026
Reżyseria: Ewa Galica, Anna Mazurek
Spektakl dokumentalny inspirowany historiami mieszkańców Pragi. Opowieść o wolności, marzeniach i dramatycznych realiach dzielnicy. Dyrekcja podkreśla też wagę działań związanych z warszawską Pragą. – „To dzielnica, w której historia, dramat i marzenie splatają się w jedno. Chcemy, by stała się miejscem naszego artystycznego dialogu” – podkrśsliła Kleczewska.
Ewa Galica:
– „Zawsze miałam poczucie, że ten teatr jest trochę odklejony od tkanki miejsca. Razem z Anią pomyślałyśmy więc o projekcie roboczo nazwanym »Gdzie jest moja ekskaza« – nie należy traktować tego dosłownie. Praga jest niesamowitym miejscem, formującym bardzo różne środowiska: artystyczne, ale też przestępcze. Mieszkając tu przez 10 lat, doświadczałam tego wszystkiego na własnej skórze. Czasem żyjąc obok tego, co się dzieje, człowiek nagle znajduje się w centrum wydarzeń. To miejsce pełne sprzeczności, absurdów i energii, które chcemy uchwycić.”
– „Chodzi nam o uchwycenie tego, co w Pradze najżywsze – poszukiwania haju, emocjonalnego napięcia, czasem drobnych kradzieży, czasem sytuacji, które przypominają grę komputerową. Od lat prowadzę pamiętnik praski, zapisuję historie z sąsiedztwa, które pokazują te kontrasty. To wszystko staje się dla nas materiałem teatralnym.”
Na zakończenie sezonu publiczność zobaczy „Złego” Leopolda Tyrmanda w reżyserii Krzysztofa Garbaczewskiego. Barwna, wielowątkowa kronika z pogranicza kryminału, sensacji i romansu zostanie przez reżysera odczytana jako matryca tożsamości współczesnego miasta.
Na scenie Teatru Powszechnego „Zły” stanie się miastem przyszłości – warszawskim odpowiednikiem cyberpunkowych megapolis, przywołującym atmosferę gier wideo tworzonych w Polsce, jak Cyberpunk 2077.
Premiera: czerwiec 2026, Duża Scena
Autor: Leopold Tyrmand
Reżyseria: Krzysztof Garbaczewski
Krzysztof Garbaczewski:
– „To urbanistyczny jam session: wielopiętrowa intryga, kalejdoskop postaci, rytm saksofonu i kontrabas. Warszawa wciąż się wymyśla na nowo – i o tym będzie ten spektakl.”
Na afisz wrócą: „Capri – wyspa uciekinierów” Krystiana Lupy oraz „Klątwa” Olivera Frljića. W planach także:monodram Agnieszki Przepiórskiej „Ocalone” (reż. Maja Kleczewska) „Kobieta samotna” Anny Smolar oraz „Opowieść zimowa” Pameli Leończyk
Powszechny rozwija projekty Trzeciej Sceny i Dream Adoption Society. W 2026 ruszy „Nowa Natura” – spektakl łączący teatr z AI, VR i AR, a także Digital Performance Network – platforma synchronicznych spektakli VR z udziałem zespołów z różnych krajów.
Na koniec konferencji padła również informacja o pierwszej premierze zaplanowanej na sezon 2026/2027. Przygotuje ją Piotr Mateusz Wach, dla którego współpraca z Powszechnym jest powrotem do miejsca ważnego w jego teatralnych marzeniach.
Piotr Mateusz Wach:
– „Dla mnie to zaproszenie jest bardzo ważne. Mieszkałem w Warszawie na przełomie 2017 i 2018 roku i wtedy Teatr Powszechny był takim miejscem, które zrobiło na mnie ogromne wrażenie. Pamiętam »Klątwę«, »Upadanie«, »Wściekłość« – spektakle, które budowały moje marzenie, by stać się częścią tego teatru. Cieszę się, że po latach to się dzieje, trochę niespodziewanie.”
Nowy projekt to „Ceremonie żałobne” Jeana Geneta. – „To przedstawienie będzie po pierwsze o żałobie i o tym, w jaki sposób możemy opłakiwać bliskich, których straciliśmy. Ale przede wszystkim będzie o tym, w jaki sposób wojna wpływa na seksualność, w jaki sposób wojna fetyszyzuje i wzmaga pożądanie. Będzie o tym, w jaki sposób wojna stymuluje seks. I to też myślę o takich strategiach związanych z mocną bazą choreograficzną i cielesnością” – zapowiedział Wach.
W planach są nie tylko nowe premiery, ale też współpraca międzynarodowa. – „Bardzo bym chciała zaprosić spektakl z Iwano-Frankowska tutaj do Teatru Powszechnego, może uda mi się w lutym, ale banalna jest przyczyna – muszę jednak znaleźć finansowanie. Mam nadzieję, że się to uda” – mówiła Maja Kleczewska o głośnych „Dziadach / Дзяди” z Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franka w Iwano-Frankowsku, uznanych przez krytyków za jedno z najważniejszych wydarzeń ostatnich lat.
