„Kobieta bez cienia” Richarda Straussa w TW-ON

Historia kobiety bez cienia jest historią kobiety, która próbuje jak w pięknej baśni odnaleźć swój cień, a więc odnaleźć swoją niepełność, odnaleźć swoją ułomność, odnaleźć to, czego jej brakuje. A to, czego jej brakuje, to niemożność miłości, niemożność kontaktu, bycia z drugą osobą i uwięzienie w tej narcystycznej puszce, w której wszyscy my dzisiaj żyjemy.

Mariusz Treliński

„Kobieta bez cienia” jest czwartą operą, która powstała we współpracy kompozytora Richarda Straussa i pisarza Hugona von Hofmannsthala. Dzieło operuje bogatą, wieloznaczną symboliką, jednocześnie jednak skupia się na podstawowych ludzkich doświadczeniach: miłości, samotności, niespełnieniu i tęsknocie.

Opera ukazuje dwa początkowo odrębne, a następnie przenikające się światy: rzeczywistość istot nadnaturalnych oraz świat ludzi, reprezentowany m.in. przez rzemieślnika Baraka. Wbrew tradycyjnym schematom to nie ludzie oczekują pomocy, lecz Cesarzowa zwraca się ku nim, pragnąc ocalić męża przed spełnieniem przepowiedni i dopełnić własne istnienie. Jej los wyznacza fundamentalny brak — brak cienia, symbolicznie zapowiedziany już w tytule opery.

Libretto „Kobiety bez cienia” wyrasta z konwencji baśniowej, jednocześnie czerpiąc z różnorodnych tradycji i kręgów kulturowych. Wskazuje się tu zwłaszcza na echa dzieł Carla Gozziego oraz obecne w nich motywy chińskie, arabskie, perskie i indyjskie, z opowieścią o Turandot na czele. Twórcy opery zrezygnowali jednak z ironii charakterystycznej dla Gozziego, zastępując ją alegoryczną przypowieścią osadzoną w baśniowo nieokreślonej przestrzeni wysp Mórz Południowo-Wschodnich. Fabuła przywołuje także inne inspiracje, m.in. bliskowschodnie opowieści o Peri – istocie o ciele
z kryształu, a jej symbolikę wzbogacają zwierzęta obdarzone utrwalonymi kulturowo znaczeniami.

Zafascynowany od lat modernistycznymi dziełami Mariusz Treliński ukazuje tę historię jako współczesną opowieść o kobiecie doświadczającej stanu duchowego wypalenia; jego inspiracją były dzieła filmowe Larsa von Triera i Ingmara Bergmana. W inscenizacji tej splata się symbolizm i realizm, psychologiczna głębia i wciągające doświadczenie wizualne oraz muzyczne.

Mariusz Treliński, prawdziwy mistrz reżyserii, wprowadza w operze dwa poziomy odczytania tego nieprawdopodobnego dzieła: królestwo roślin mitycznego świata „Kobiety bez cienia”
(w genialnej scenografii przywodzącej na myśl „Melancholię” Larsa Von Triera), a następnie rozłam między ludźmi w mieszkaniu zbudowanym w stylu Fassbindera.

Spektakl jest produkcją Opery w Lyonie. Orkiestrę Teatru Wielkiego – Opery Narodowej podczas polskiej premiery poprowadzi Bassem Akiki.

Realizatorzy:
Mariusz Treliński – Reżyseria
Bassem Akiki – Dyrygent

Fabien Lédé – Scenografia

Marek Adamski – Kostiumy

Marc Heinz – Światła

Jacek Przybyłowicz – Choreografia
Bartek Macias – Projekcje video

Marcin Cecko – Dramaturgia

Łukasz Hermanowicz – Przygotowanie chóru

Izabela Kłosińska – Casting director

Obsada:
Tadeusz Szlenkier – Cesarz

Annemarie Kremer – Cesarzowa

Lindsay Ammann – Mamka

Krzysztof Szumański – Posłaniec Duchów

Lauri Vasar – Barak
Lise Lindström – Żona Baraka

Katarzyna Drelich – Głos Sokoła / Strażnik progu świątyni

Mateusz Zajdel – Wizja młodzieńca / Garbus

Paweł Trojak – Jednooki

Remigiusz Łukomski – Jednoręki

Magdalena Pluta – Głos z wysoka

Natalia Bielecka – Aktorka (Sokół)

„Kobieta bez cienia”
Premiera tej inscenizacji: 17/10/2023, Lyon
Premiera polska: 15/02/2026, Warszawa
Kolejne spektakle 18/21/25/28 lutego 2026

Chór i Orkiestra Teatru Wielkiego – Opery Narodowej

Chór dziecięcy „Artos” im. Władysława Skoraczewskiego

Teatr Wielki – Opera Narodowa