Spektakle z Polski, Danii, Włoch, Ukrainy, Hiszpanii i Grecji, trzy składy jurorskie, wydarzenia dla dzieci i dorosłych oraz zapowiedź zmian w organizacji festiwalu.
zdjęcie ze spektaklu Miś Tymoteusz fot. Marek Zimakiewicz
Podczas konferencji prasowej w Teatrze Baj Pomorski w Toruniu przedstawiono program 32. Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Lalek i Formy „Spotkania”, który odbędzie się od 17 do 22 października. Nowy dyrektor teatru Daniel Arbaczewski zapowiedział również, że w kolejnych sezonach zamierza zmienić sposób funkcjonowania obu festiwali organizowanych przez instytucję.
Tegoroczna edycja „Spotkań” potrwa sześć dni. W programie konkursowym znalazło się jedenaście przedstawień, które reprezentują różne tradycje i sposoby wykorzystania teatru lalek, animacji oraz form plastycznych. Organizatorzy przygotowali dwa nurty repertuarowe: dla dzieci oraz dla starszej młodzieży i dorosłych. Wśród podejmowanych tematów znalazły się wojna, doświadczenie uchodźstwa, historia Solidarności, uzależnienie od nowych technologii, relacje człowieka z naturą i współczesna obsesja zachowania młodości.
– Myślę, że wszystkie one eksplorują teatr lalek jako wartościowe narzędzie, którym można opowiedzieć także o współczesnym świecie – mówił podczas prezentacji programu Bartosz Adamski, kierownik literacki Baja Pomorskiego.
Od ubiegłego roku wydarzenie funkcjonuje pod rozszerzoną nazwą Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Lalek i Formy „Spotkania”. Zmiana odzwierciedla ewolucję współczesnego lalkarstwa, w którym coraz większe znaczenie mają teatr przedmiotu, eksperymenty z materią, multimedia i różnorodne techniki animacyjne.
Podczas konferencji przedstawiono również zasady tegorocznego konkursu. Spektakle oceniać będą trzy niezależne gremia. Jury Profesjonalne zostało ograniczone do trzech osób. Po raz kolejny powołano pięcioosobowe Jury Dziecięce, które będzie przyglądać się przedstawieniom przygotowanym dla najmłodszej publiczności. Osobną nagrodę za najlepszą animację przyzna Jury Związku Artystów Scen Polskich.
– Liczbę członków Jury Profesjonalnego zmniejszamy do trzech osób. Po raz kolejny powołaliśmy pięcioosobowe Jury Dziecięce, które będzie oceniać spektakle dla dzieci. Jury Związku Artystów Scen Polskich będzie z kolei przyznawać nagrodę za najlepszą animację – wyjaśniał Szymon Spichalski, kierownik pionu festiwalowego w Baju Pomorskim.
Obecność dziecięcego jury jest ważnym elementem festiwalu. Pozwala skonfrontować oceny profesjonalistów z opiniami odbiorców, do których adresowana jest znaczna część programu.
Program dla młodszych widzów obejmuje przedstawienia poruszające zarówno kwestie związane z codziennymi doświadczeniami dzieci, jak i poważniejsze problemy społeczne.
Teatr Groteska z Krakowa zaprezentuje „Misia Tymoteusza”, opowieść o dojrzewaniu do odpowiedzialności. Teatr Maska z Rzeszowa przyjedzie ze spektaklem „Nie skakać na bombę!”, poświęconym przyjaźni i relacjom międzyludzkim.
Hiszpański zespół Ángeles de trapo pokaże „Lembę”, przedstawienie dotyczące zagrożeń cyberprzestrzeni, uzależnienia od mediów elektronicznych oraz relacji człowieka z przyrodą.
Jedną z ważniejszych polskich propozycji będzie „Bibuła w tapczanie” Miejskiego Teatru Miniatura z Gdańska. Spektakl powstał na podstawie książki Michała Rusinka „Bibuła w tapczanie. O Solidarności dla dzieci” i przybliża młodym widzom realia PRL-u oraz historię powstania i działalności NSZZ „Solidarność”.
Przedstawienie zdobyło główną nagrodę w 32. Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Jego obecność w programie „Spotkań” pozwoli toruńskiej publiczności zobaczyć jedną z docenionych w ostatnim czasie polskich realizacji adresowanych do dzieci.
Białostocki Teatr Lalek przywiezie „Słowika”, współczesną reinterpretację baśni Hansa Christiana Andersena. Spektakl podejmuje problem ludzkiej potrzeby podporządkowywania sobie natury i granic takiej ingerencji.
Z kolei Teatr Animacji z Poznania zaprezentuje „Wielkiego Złego Lisa” na podstawie komiksu Benjamina Rennera. Przedstawienie w humorystyczny sposób opowiada o czułości, przywiązaniu i relacjach, które potrafią zmieniać utrwalone zasady postępowania.
W programie znalazł się także ukraiński Altera Teatr ze spektaklem „Z pokładu wieczności: Verne i strażnik czasu”. Twórcy sięgają po postać Juliusza Verne’a, jednego z najbardziej rozpoznawalnych pisarzy literatury przygodowej i fantastycznonaukowej, którego twórczość odzwierciedlała fascynację rozwojem nauki i techniki.
Wśród zagranicznych gości szczególne miejsce zajmuje Sofie Krog Teater z Danii. Zespół przed rokiem zdobył w Toruniu Grand Prix za spektakl „The House”. Tym razem zaprezentuje „Quacksalver”, groteskową satyrę na ludzkie pragnienie zachowania wiecznej urody, zdrowia i młodości.
Przedstawienie podejmuje temat szczególnie aktualny w świecie zdominowanym przez przemysł kosmetyczny, medycynę estetyczną i coraz bardziej rozpowszechnione przekonanie, że proces starzenia można niemal całkowicie kontrolować.
Inną propozycją będzie „Do you sing in the shower?” greckiego Don’t Panic puppet theatre. Spektakl przedstawia kąpielowe rytuały śpiewaka operowego, a jego szczególną cechą jest wykorzystanie miniaturowych form scenicznych.
– W tym spektaklu bardzo duże znaczenie ma skala, a właściwie mikroskala, w której całe to przedsięwzięcie zostało zrealizowane – podkreślał Bartosz Adamski.
Różnorodność tych propozycji pokazuje, jak odmienne środki wyrazu mogą wykorzystywać współczesne zespoły lalkarskie. Obok klasycznej animacji pojawiają się miniaturowe światy, rozbudowane konstrukcje plastyczne oraz eksperymenty z przestrzenią i przedmiotem.
W nurcie przeznaczonym dla starszej młodzieży i dorosłych znalazły się dwa przedstawienia podejmujące aktualne problemy społeczne i egzystencjalne.
„The Walker” Davida Zuazoli i Unii Teatr Niemożliwy opowiada historię człowieka zmuszonego do ucieczki przed konfliktem zbrojnym. Temat wojennego uchodźstwa, utraty domu i poszukiwania bezpieczeństwa zostaje przedstawiony za pomocą środków charakterystycznych dla teatru formy.
Włoski Teatro del Drago zaprezentuje natomiast multimedialnego „Golema”, w którym centralnym elementem staje się błoto. Twórcy wykorzystują tę materię jako symbol sił natury, zniszczenia i możliwości ponownego tworzenia.
Podczas konferencji Bartosz Adamski przybliżył okoliczności powstania przedstawienia.
– Idea tego spektaklu narodziła się po wielkiej powodzi w jednym z regionów Włoch w 2023 roku. Właściwie wszystko tonęło tam wtedy w błocie i dosłownie z tego błota ludzie musieli budować swój świat na nowo – mówił.
Spektakl podejmuje refleksję nad wzajemnymi zależnościami człowieka i przyrody. Katastrofa naturalna staje się doświadczeniem, które zmusza ludzi do ponownego zorganizowania własnej rzeczywistości.
Festiwal rozpocznie się 17 października paradą, która wyruszy sprzed siedziby Teatru Baj Pomorski.
Gospodarze zaprezentują poza konkursem dwa własne przedstawienia: „Gdzie się podział Baku?” oraz „Frankenstein – reportaż”.
Organizatorzy zapowiedzieli również rozwiązania zwiększające dostępność wybranych wydarzeń dla osób ze szczególnymi potrzebami. Spektakle „Miś Tymoteusz” i „Słowik” będą tłumaczone na polski język migowy, natomiast pokazowi „Gdzie się podział Baku?” towarzyszyć będzie audiodeskrypcja.
W programie przewidziano ponadto wystawy, warsztaty i działania edukacyjne, które uzupełnią prezentacje konkursowe.
Ważną częścią festiwalu pozostaje Przegląd Teatrów Osób z Niepełnosprawnościami „Innym Okiem”. Jego 22. edycja odbędzie się 22 października.
Organizatorzy zapowiedzieli także ponowną współpracę z Fundacją Drama Way, która przygotuje warsztaty dla młodzieży wykorzystujące metodę Teatru Forum.
– Po kilku latach ponownie zaprosiliśmy do współpracy Fundację Drama Way, która przeprowadzi warsztat dla młodzieży oparty na tak zwanej formule Teatru Forum. To metoda edukacyjno-teatralna, która wykorzystuje sztukę sceniczną jako sposób rozwiązywania problemów społecznych i rodzinnych – wyjaśniał Szymon Spichalski.
Teatr Forum zakłada aktywny udział uczestników w analizowaniu przedstawionych sytuacji i poszukiwaniu możliwych sposobów rozwiązania konfliktów. Dzięki temu działania teatralne mogą służyć rozmowie o doświadczeniach społecznych, relacjach rodzinnych i problemach młodych ludzi.
Powrócą również lekcje teatralne, które były obecne podczas poprzednich edycji wydarzenia.
– Powracamy również do formuły, która sprawdziła się podczas ostatnich edycji festiwalu, czyli do lekcji teatralnej – mówił Spichalski.
Tegoroczne zajęcia zostaną poświęcone Józefowi Maksymilianowi Ossolińskiemu, patronowi roku 2026, założycielowi Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.
– W tym roku podczas lekcji skupimy się na postaci Patrona Roku 2026, Józefa Maksymiliana Ossolińskiego – twórcy Ossolineum, jednej z najważniejszych polskich instytucji kultury i nauki – zapowiedział przedstawiciel Baja Pomorskiego.
Jednym z istotnych tematów konferencji były zapowiedzi nowego dyrektora Teatru Baj Pomorski, Daniela Arbaczewskiego, dotyczące przyszłości wydarzeń organizowanych przez instytucję.
Zmiany mają objąć zarówno Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek i Formy „Spotkania”, jak i Toruńskie Spotkania Teatrów Jednego Aktora.
Arbaczewski zaznaczył, że tegoroczna edycja festiwalu została już częściowo zmodyfikowana. Zdecydowano o skróceniu programu oraz intensyfikacji działań promocyjnych. Dyrektor podkreślił jednak, że możliwość wprowadzenia bardziej zasadniczych zmian pojawi się dopiero w kolejnym sezonie.
– W przypadku „Spotkań” wprowadzamy pewne zmiany już w tym roku. To skrócenie programu i intensywna promocja, ale realny wpływ na kształt i charakter tych wydarzeń będę miał dopiero w drugim sezonie – mówił Arbaczewski.
Dyrektor przedstawił również swoją długofalową koncepcję funkcjonowania obu festiwali.
– Docelowo chciałbym, aby oba festiwale pracowały i zarabiały na siebie i rezonowały z naszą widownią przez cały rok, a nie były tylko kilkudniowym fajerwerkiem – zapowiedział.
Ta deklaracja otwiera dyskusję o przyszłym modelu organizacji festiwali teatralnych. W przypadku wydarzeń finansowanych ze środków publicznych istotne pozostają zarówno ich znaczenie artystyczne, jak i sposób wykorzystania budżetu, frekwencja oraz relacje z lokalną publicznością.
Zapowiedź Arbaczewskiego wskazuje, że nowa dyrekcja zamierza przyjrzeć się dotychczasowej formule obu wydarzeń. Na razie przedstawiono ogólny kierunek zmian. Szczegółowe rozwiązania dotyczące przyszłych edycji nie zostały określone w udostępnionych materiałach.
Tegoroczne „Spotkania” będą pierwszą edycją organizowaną pod kierownictwem nowego dyrektora, który zapowiada dalsze przekształcenia festiwalu w następnych sezonach.
32. Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek i Formy „Spotkania” odbędzie się w Toruniu od 17 do 22 października 2026 roku.
W konkursie zaprezentowanych zostanie jedenaście spektakli. Program uzupełnią przedstawienia gospodarzy, wydarzenia edukacyjne, warsztaty oraz XXII Przegląd Teatrów Osób z Niepełnosprawnościami „Innym Okiem”.
Portal Teatr dla Wszystkich jest patronem medialnym wydarzenia.
Szczegółowy repertuar i informacje dotyczące biletów dostępne są na stronie Teatru Baj Pomorski. Informacji udziela również Dział Organizacji Widowisk pod numerem telefonu 56 652 24 24, wew. 55.
