„Fenomen teatru Warlikowskiego” i „Europa” na XXXII FSPiN

– Spotkania z teatrem Warlikowskiego zawsze są intelektualnym wyzwaniem, wynikają z obustronnej potrzeby rozmowy. Stawiają przed nami zadania i tematy. W najbliższy weekend kolejny raz na Festiwalu skonfrontujemy się z fenomenem teatru jednego z najważniejszych na świecie twórców teatralnych. Doświadczymy tego fenomenu z dwóch perspektyw: oglądając „Europę” oraz wsłuchując się w analityczny komentarz osób, które od lat badają twórczość artysty – zapowiada Ewa Pilawska, twórczyni i dyrektorka artystyczna Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych.

– Nasza wspólna podróż z Krzysztofem Warlikowskim rozpoczęła się już w 1997 roku, kiedy w Teatrze Powszechnym w Łodzi pokazaliśmy „Zimową opowieść” w jego interpretacji. Zaproszenie odczytania Szekspira z Teatru Nowego w Poznaniu było wtedy nieoczywiste. Choć dla niektórych Warlikowski był objawieniem, powszechnie budził więcej kontrowersji niż zachwytów. Konwencja jego teatru, a w zasadzie łamanie wszelkiej konwencji, zaskakiwało. Prezentując podczas III edycji Festiwalu spektakl twórcy z pokolenia nazwanego później pokoleniem „ojcobójców”, wiedziałam, w którą stronę chcę zmierzać, budując tożsamość artystyczną Festiwalu. „Zimowa opowieść” była na pewno jednym z pierwszych kamieni milowych na tej drodze – przypomina Ewa Pilawska.

– Potem były kolejne spektakle Warlikowskiego na naszym Festiwalu. „Anioły w Ameryce”, „(A)pollonia”, „Francuzi”, „Odyseja. Historia dla Hollywoodu”, „Elizabeth Costello”. Pokazywaliśmy „Kruma” i operę „Alceste” w formie projekcji, kolejnym edycjom Festiwalu towarzyszyły wystawy, między innymi „Warlikowski. Przestrzenie humanizmu” czy „Lupa-Warlikowski. Mistrz i uczeń” – przypomina Ewa Pilawska.

– W kwietniu 2016 roku zaprosiliśmy na poświęcony Krzysztofowi Warlikowskiemu panel dyskusyjny „Teatr, który szuka imienia” – wspólnie z festiwalowym pokazem „Francuzów” bezpośrednio poprzedzający otwarcie warszawskiego Nowego Teatru. Od tamtej dyskusji minęło niemal równo 10 lat. Z perspektywą minionej dekady zapraszam Państwa na weekend z teatrem Warlikowskiego: dwa pokazy „Europy” (najnowszego spektaklu reżysera, który po raz pierwszy zostanie zaprezentowany poza Warszawą) oraz dyskusję „Fenomen teatru Krzysztofa Warlikowskiego” – zapowiada dyrektorka łódzkiego Festiwalu.

Uczestnikami panelu będą:

Theresa Benér – krytyczka teatralna i publicystka, była przewodnicząca Szwedzkiego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych (AICT), specjalizująca się we współczesnym teatrze europejskim i od lat zajmująca się twórczością Krzysztofa Warlikowskiego,

Guy Cherqui – francuski krytyk muzyczny i teatralny, jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci europejskiej krytyki operowej, autor tekstów o najważniejszych realizacjach scenicznych w Berlinie, Wiedniu i Paryżu, stały bywalec festiwali w Bayreuth i Salzburgu,

Anna Lewandowska – redaktorka, kuratorka i koordynatorka programów literackich, zastępczyni kierownika literackiego Nowego Teatru w Warszawie, współpracująca jako dramaturżka przy spektaklach reżysera,

Christian Longchamp – kurator i eseista związany z wieloma europejskimi instytucjami kultury, operami i teatrami. Współpracownik Krzysztofa Warlikowskiego przy jego inscenizacjach operowych,

Carolin Losch – teatrolożka i dramaturżka; współpracująca m.in. z Schauspielhaus Bochum, the Badisches Staatstheater Karlsruhe, the Düsseldorf Schauspielhaus, the Lucerne Theater and the National Theater Mannheim. Współtworzyła dramaturgię spektaklu „Europa”,

Joanna Tokarska-Bakir – antropolożka kultury, religioznawczyni i literaturoznawczyni, zajmująca się m.in. badaniami nad Zagładą Żydów i powojennymi pogromami antyżydowskimi w Polsce.

Moderatorem dyskusji będzie Piotr Gruszczyński – krytyk teatralny, dramaturg, autor książek i esejów oraz wicedyrektor ds. programowych Nowego Teatru w Warszawie, którego perspektywa łączy doświadczenie badacza, praktyka i uczestnika procesów twórczych.

– Cieszę się, że „Europę” zagramy w Łodzi. W mojej opinii to jeden z najważniejszych spektakli Warlikowskiego – na zaproszenie zdecydowałam się od razu po obejrzeniu premiery. Zastanawiałam się jedynie, czy ekonomicznie i technologicznie będziemy w stanie pokazać spektakl w Łodzi – nasz Teatr jest przecież w trakcie generalnej modernizacji. Rozważałam nawet podróż do Warszawy. Rozmawialiśmy jednak z Krzysztofem Warlikowskim, który powiedział, że niezwykle ceni wizyty ze swoimi spektaklami na Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych. Rzeczywiście, wszystkie nasze dotychczasowe spotkania pozostawiały na Festiwalu coś metafizycznego, były czymś w rodzaju seansu i budowały niezwykłe poczucie wspólnoty. Zawsze byliśmy niezwykle zdeterminowani – pamiętam nawet sytuację, kiedy na prezentację „Aniołów w Ameryce” specjalnie na łódzki pokaz z planu filmowego, bodajże na Spitsbergenie, przyleciała Magdalena Popławska – mówi Ewa Pilawska. 

– Podjęliśmy to wyzwanie, dzięki wsparciu z Miasta Łodzi oraz ze strony Expo Łódź, które jest Partnerem Strategicznym XXXII Festiwalu – dodaje dyrektorka artystyczna.  

– Chciałabym, abyśmy poprzez dyskusję oraz dwie prezentacje „Europy” postawili pytania o twórczość Warlikowskiego. Jakie nowe spojrzenie na jego teatr przyniosła miniona dekada i jak jego twórczość się rozwija? Co zmieniło się od 2016 roku, czyli momentu otwarcia Nowego Teatru? Czy z „ojcobójcy” Warlikowski stał się mistrzem i autorytetem, punktem odniesienia dla polskiego teatru? Czy zrodziło to potrzebę krytyki i odrzucenia jego autorskiego języka teatralnego – intelektualnego, osobnego, niepowtarzalnego? Jak Polacy widzą Warlikowskiego, a jak widziany jest poza naszymi granicami? – pyta dyrektorka Ewa Pilawska. 

Prezentacje „Europy” odbędą się 8 i 9 maja o 19:00 w Expo Łódź (Al. Politechniki 4). Panel dyskusyjny odbędzie się 9 maja o 13:00 w Expo Łódź. Dyskusja będzie transmitowana na żywo za pośrednictwem YouTube’a Teatru Powszechnego w Łodzi. Odbędzie się w języku angielskim i symultanicznie będzie tłumaczona na język polski. 

Wstęp na dyskusję odbywa się na podstawie biletów na dowolne spektakle Teatr Powszechny w Łodzi/XXXII Festiwalu lub biletu na panel w cenie 1 zł. Ze względu na ograniczoną ilość miejsc Teatr Powszechny w Łodzi prosi o rezerwowanie mailowo biletów w kasie: bilety@powszechny.pl.

XXXII edycja Festiwalu odbywa się pod honorowym patronatem Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Małgorzaty Kidawy-Błońskiej oraz Prezydent Miasta Łodzi Hanny Zdanowskiej.

XXXII Festiwal współfinansowany jest ze środków Miasta Łodzi oraz dofinansowany
ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w programie „Teatr 2026”.

Partnerem Strategicznym XXXII Festiwalu jest Expo-Łódź.

Nowy Teatr w Warszawie w koprodukcji z Théâtre de Liège:

„Europa”
na podstawie „Przysięgi Europy” Wajdiego Mouawada
Przekład: Jacek Poniedziałek
Reżyseria: Krzysztof Warlikowski
Scenografia: Małgorzata Szczęśniak
Reżyseria światła: Felice Ross
Dramaturgia: Piotr Gruszczyński, Anna Lewandowska, Carolin Losch
Muzyka: Paweł Mykietyn
Choreografia: Claude Bardouil
Wideo: Kamil Polak
Obsada: Claude Bardouil, Andrzej Chyra, Magdalena Cielecka, Bartosz Gelner, Małgorzata Hajewska-Krzysztofik, Maja Ostaszewska, Magdalena Popławska.

Teatr Powszechny w Łodzi

Nowy Teatr