26 września odbędzie się prapremiera spektaklu „Dźwiękoznaki-literaki” w reżyserii Honoraty Mierzejewskiej-Mikoszy.
logotyp: Opolski Teatr Lalki i Aktora
Czy litera może zatańczyć? Czy słowo da się zobaczyć, a dźwięk narysować? Opolski Teatr Lalki i Aktora im. Alojzego Smolki rozpoczyna sezon nową propozycją dla najmłodszych. 26 września odbędzie się prapremiera spektaklu „Dźwiękoznaki-literaki” w reżyserii Honoraty Mierzejewskiej-Mikoszy. Przedstawienie przeznaczone jest dla dzieci od 4. roku życia i stanowi część projektu „Mówię, więc jestem”.
Nowa realizacja Opolskiego Teatru Lalki i Aktora wyrasta z przekonania, że nauka języka nie musi zaczynać się od zapamiętywania liter, ćwiczenia głosek czy składania słów. Może rozpocząć się znacznie wcześniej – od ciekawości, ruchu, obrazu, dźwięku, doświadczenia i zabawy.
„Dźwiękoznaki-literaki” są właśnie taką próbą wejścia w świat języka. Na scenie pojawi się czworo aktorów i cztery różne sposoby poznawania rzeczywistości: Wzrok, Ruch, Słowo i Dźwięk. Każdy z wykonawców stanie się przewodnikiem po jednym z nich. Litera będzie mogła zamienić się w obraz, ruch opowiedzieć historię, a zwyczajne przedmioty – przemówić własnymi dźwiękami.
Teatr podkreśla, że przedstawienie nie ma być tradycyjną lekcją języka. Twórcy chcą raczej stworzyć dzieciom przestrzeń do samodzielnego odkrywania, eksperymentowania i budowania własnych historii. Zanim najmłodsi zaczną sprawnie czytać i pisać, mogą przekonać się, że język służy przede wszystkim komunikowaniu się, nazywaniu świata, opowiadaniu o sobie i uruchamianiu wyobraźni.
Punktem wyjścia dla spektaklu jest opracowana na Uniwersytecie Łódzkim metoda „Skuteczne zdziwienie. Wyzwalamy myślenie”, przygotowana przez prof. Monikę Wiśniewską-Kin wraz z zespołem. Jej podstawą jest łączenie poznawania języka z działaniem, ruchem, emocjami i doświadczeniem zmysłowym.
W ramach tej koncepcji powstał m.in. zestaw „Dźwiękoznaki-literaki”, wykorzystujący gry, klocki, obrazy dźwiękowe i graficzne oraz zadania ruchowe. Narzędzia te mają wspierać początkową naukę czytania i pisania, ale robią to poprzez zabawę oraz aktywność poznawczą i motoryczną dziecka. W materiałach projektu pojawiają się m.in. zabawy w rozpoznawanie głosek, konstruowanie liter, ćwiczenia ruchowe oraz łączenie fonemów z ich graficznym zapisem.
W opolskim przedstawieniu ta metoda zostaje przeniesiona na język teatru. Ma być obecna nie tylko w scenariuszu, lecz także w grze aktorskiej, scenografii, muzyce i choreografii. Zamiast więc „uczyć” widzów kolejnych liter, spektakl uruchamia ich naturalną ciekawość i zachęca do zadawania pytań.
Prapremiera „Dźwiękoznaków-literaków” jest częścią większego projektu artystyczno-edukacyjnego „Mówię, więc jestem”, realizowanego przez Opolski Teatr Lalki i Aktora od 1 czerwca do 31 grudnia 2026 roku.
Projekt skierowany jest do najmłodszych odbiorców i poświęcony poznawaniu oraz uczeniu się języka – zarówno mowy, jak i zapisu. Obejmuje część performatywną oraz warsztatową. Jego twórcy wychodzą z założenia, że nauka języka może łączyć słowo z obrazem, ruchem, doświadczeniem cielesnym, emocjami i interpretacją.
Projekt otrzymał 75 tys. zł dofinansowania w ramach programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Wydarzenia artystyczne dla dzieci i młodzieży 2026”. W ministerialnym naborze wniosek Opolskiego Teatru Lalki i Aktora uzyskał 77 punktów i został zakwalifikowany do finansowania.
To przedsięwzięcie ma zatem szerszy charakter niż pojedyncza premiera. Jego celem jest wykorzystanie teatru jako miejsca, w którym pierwsze spotkanie dziecka z językiem może odbywać się poprzez doświadczenie artystyczne, a nie jedynie poprzez tradycyjną edukację.
Scenariusz i reżyserię „Dźwiękoznaków-literaków” przygotowuje Honorata Mierzejewska-Mikosza, która wcześniej zrealizowała w Opolskim Teatrze Lalki i Aktora m.in. „Prastare opowieści” oraz „Opowieści piaskiem pisane”.
Za scenografię odpowiada Ewa Woźniak, muzykę komponuje Iga Eckert, natomiast choreografię przygotowuje Aleksandra Bożek-Muszyńska.
W obsadzie znaleźli się:
Anna Jarota, Klaudia Kręcisz, Jan Dusza i Tomasz Szczygielski.
Prapremiera „Dźwiękoznaków-literaków” odbędzie się 26 września 2026 roku o godz. 17.00. Kolejny pokaz zaplanowano na 27 września o godz. 17.00, a następnie spektakl będzie grany dla widzów 29 i 30 września. Zgodnie z informacją teatru przedstawienie przeznaczone jest dla dzieci od 4. roku życia.
To propozycja, która zamiast dawać najmłodszym gotową instrukcję posługiwania się językiem, chce uruchomić ich własną ciekawość. Bo czasem początkiem nauki nie musi być odpowiedź. Wystarczy dobrze postawione pytanie – albo zwyczajne zdziwienie.
