Piotr Cieplak był polskim reżyserem teatralnym, pedagogiem i twórcą związanym z najważniejszymi polskimi scenami.
fot. Akademia Teatralna w Warszawie
Piotr Cieplak (ur. 1960 w Częstochowie, zm. 2025 w Warszawie) był polskim reżyserem teatralnym, pedagogiem i twórcą związanym z najważniejszymi polskimi scenami. Uznawany za jednego z najwybitniejszych reżyserów swojego pokolenia, stworzył własny, rozpoznawalny język teatralny, łączący metafizykę z humorem, dramat z farsą, a powagę z lekkością i absurdem. Był artystą potrafiącym mówić o sprawach ostatecznych poprzez poetykę zabawy, klaunady i komicznego przerysowania, co nadawało jego spektaklom wyjątkową wrażliwość i głębię.
Studiował na Wydziale Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej w Warszawie oraz na Wydziale Reżyserii krakowskiej PWST. Debiutował w 1989 roku w Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu. W kolejnych latach pracował m.in. we Wrocławskim Teatrze Współczesnym, w Teatrze Dramatycznym w Warszawie, w Teatrze Powszechnym im. Zygmunta Hübnera, Teatrem Modrzejewskiej w Legnicy oraz w Teatrze Narodowym. Współpracował również z Teatrem Montownia, tworząc tam niekonwencjonalne, niezwykle cenione przedstawienia.
W latach 1996–1998 pełnił funkcję dyrektora artystycznego Teatru Rozmaitości w Warszawie, który pod jego kierunkiem stał się jednym z najważniejszych miejsc formowania się nowego pokolenia polskich twórców. To właśnie on zaprosił do współpracy młodych, wówczas debiutujących reżyserów, m. in. Grzegorza Jarzynę. Wielokrotnie prowadził także spektakle dyplomowe w szkołach teatralnych, wywierając istotny wpływ na kolejne generacje aktorów i reżyserów.
Jego twórczość łączyła komedię z refleksją filozoficzną. Sięgał po stylistykę farsy, klaunady, teatru przedmiotu, groteski i komedii dell’arte, lecz nigdy nie traktował tych konwencji jako jedynie źródła humoru. W jego spektaklach śmieszność sąsiadowała z pytaniami o sens, a lekkość opowieści chroniła przed patosem. Cieplak umiał wydobywać głęboką czułość i prawdę z materiałów pozornie błahych, co stało się jednym z jego znaków rozpoznawczych.
W dorobku reżysera znajdują się m.in. „Słomkowy kapelusz”, „Opowiadania dla dzieci”, „Nieskończona historia” oraz liczne przedstawienia stworzone w Montowni i w Teatrze Narodowym, a także cenione adaptacje literatury dla widzów dorosłych i młodszych. Za swoją pracę otrzymał Nagrodę im. Konrada Swinarskiego w 2005 i 2012 roku, Nagrodę im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego w 2022 roku oraz wiele innych wyróżnień. Uhonorowano go Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” w 2016 roku i Złotym Medalem tego samego odznaczenia w 2024 roku.
Piotr Cieplak pozostaje w pamięci środowiska jako twórca odważny, pełen empatii i humoru, artysta, który potrafił budować niezwykłą więź z aktorami i publicznością. Jego teatr wyróżniał się mądrością, czułością i umiejętnością odnajdywania sensu w codziennych absurdach. W swoim dorobku pozostawił dzieła, które wywarły trwały wpływ na polską reżyserię i sposób myślenia o teatrze.
