Dokończone marzenia

Nieżyjący już irlandzki dramaturg, reżyser teatralny, poeta i profesor literatury Brian Friel słynął ze swojego zainteresowania twórczością Antoniego Czechowa. Jego sztuka „Afterplay”, popularna w kraju autora, w Polsce była dotąd wystawiana tylko dwukrotnie (również w reżyserii Bogdana Michalika): w Białostockim Teatrze Lalek i Teatrze Polskiego Radia.

W nowej wersji z Teatru Współczesnego przedłużenie biografii dwóch postaci z dwóch różnych dramatów Czechowa stanowi pretekst do ukazania zawiłości ludzkich charakterów, refleksji nad przemijaniem, powoli traconymi złudzeniami, pogonią za czymś nieuchwytnym. Friel czyni parą swoich bohaterów Sonię Sieriebriakową z „Wujaszka Wani” oraz Andrzeja Prozorowa z „Trzech sióstr” i stara się pokazać, jak przeszłość rzutuje na ich obecne losy.

Sonia i Andriej spotykają się w moskiewskiej kawiarni jakieś dwie dekady po wydarzeniach opisanych u rosyjskiego pisarza. Opowiadają sobie coraz więcej o swojej przeszłości, ale w miarę upływu czasu zaczynają konfabulować. Żyją urojeniami, a ich krążenie wokół prawdy, fantazjowanie i przekręcanie faktów staje się głównym problemem podejmowanym przez Friela. Andriej kłamie, przeplatając rzeczywistość tym, co chciałby, żeby się stało. Sonia natomiast trzyma się fantazji, marzeń i resztek nadziei.

Bogdan Michalik reżyserując „Afterplay”, tak prowadzi linię dramaturgiczną, aby relacje bohaterów zamieniły się we wciągającą, nostalgiczną opowieść. Zabiera widza w podróż, która zdaje się niezwykle inspirująca i w której wypracowane przez lata, osobiste strategie radzenia sobie z rzeczywistością pozwalają postaciom przetrwać w bolesnej samotności. To tekst o dojrzewaniu do zrozumienia, wydobywaniu się z „nieskończonej tundry samotności”.

Akcja rozwija się bez większych zaskoczeń, powoli i spokojnie. Sporo w niej pauz, półtonów, niedostrzegalnych zmian nastrojów. Bohaterowie tkwią w dziwnym zawieszeniu, z goryczą i rezygnacją ulegają swoim fantazjom. W rutynie, słabostkach kryją swoje bolesne doświadczenia. Nie będą walczyć z losem, bo to walka z wiatrakami. Początkowo Andriej przejmuje inicjatywę, a Sonia stopniowo zaczyna się przed nim otwierać.