Ciemność jako początek

Pokazany w Teatrze Baj w ramach Najnajowego Showcase’u spektakl „Un Rien Coloré” francuskiej Compagnie Tra Le Mani należy do tych propozycji teatru najnajmłodszych, które w radykalny sposób przesuwają akcent z narracji na doświadczenie. To przedstawienie nie tyle „opowiada”, ile inicjuje stan — spotkanie z ciemnością, z bezruchem, z oczekiwaniem. Z tej pozornej pustki rodzi się sens całego zdarzenia.

Centralna postać spektaklu funkcjonuje bardziej jako figura percepcyjna niż bohater dramatyczny. Jej obecność porządkuje uwagę widzów, ale nie narzuca im znaczeń. Dziecko nie śledzi tu akcji, lecz współuczestniczy w procesie stopniowego oswajania przestrzeni. Ciemność nie pełni funkcji zagrożenia — przeciwnie, staje się warunkiem uruchomienia wyobraźni. To w niej zaczynają wyłaniać się barwy, rytmy i relacje, które widz odkrywa niemal równolegle z performerem.

Spektakl operuje skrajnym minimalizmem środków. Światło, kolor i cień nie służą ilustracji, lecz budują dramaturgię zmysłową. Każda zmiana jest wyraźna, ale nienachalna; każda interwencja sceniczna pozostawia przestrzeń na reakcję dziecka. W tym sensie „Un Rien Coloré” realizuje jedną z podstawowych zasad teatru najnajowego: zaufanie do kompetencji percepcyjnych najmłodszych widzów i ich zdolności do samodzielnego nadawania znaczeń.

Istotnym elementem przedstawienia jest tempo. Zdarzenia rozwijają się powoli, w rytmie pozwalającym na obserwację, zatrzymanie, a nawet chwilowe znudzenie. Nuda nie jest tu deficytem, lecz wartością — stanem przejściowym, który otwiera drogę do aktywności wyobraźni. Twórcy świadomie rezygnują z nadmiaru bodźców, proponując doświadczenie wyciszone, skupione i niezwykle uważne.