Od 8 do 11 października w STUDIO teatrgaleria odbędzie się 26. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Tańca i Performansu Ciało/Umysł.
fot. Marta Ankiersztejn
Jedno z kanonicznych dzieł Anne Teresy De Keersmaeker, powrót Jacka Łumińskiego na scenę po ponad trzydziestu latach, polskie premiery, performanse partycypacyjne, muzyka na żywo i rozbudowany program bezpłatnych wydarzeń – od 8 do 11 października w STUDIO teatrgaleria odbędzie się 26. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Tańca i Performansu Ciało/Umysł. Tegoroczny program przygląda się temu, co kolejne pokolenia artystów przejmują po swoich poprzednikach, co odrzucają i jak na nowo definiują ciało, wspólnotę, pamięć oraz artystyczną odpowiedzialność.
Motyw tegorocznej edycji wyrasta z pytania o dziedziczenie. Nie tylko konkretnych technik czy choreografii, ale również sposobów myślenia o sztuce, relacjach, wspólnocie i samym ciele. Organizatorzy zestawiają dzieła należące już do historii współczesnego tańca z pracami nowych generacji twórców oraz projektami, które nie chcą pozostawić publiczności wyłącznie w roli obserwatora.
– Każde pokolenie coś burzy i coś buduje od nowa. Dotyczy to również tańca. Przejmujemy gesty, idee i manifesty poprzedników, by poddać je próbie współczesności. W tym roku przyglądamy się temu procesowi: co wciąż nas porusza, a co wymaga zmiany. Taniec, choć nietrwały, pozostawia ślad – w ciele, wyobraźni i sposobie, w jaki jesteśmy razem. To właśnie ten ślad interesuje nas najbardziej – mówi dyrektorka artystyczna festiwalu Edyta Kozak.
Jednym z najważniejszych wydarzeń festiwalu będzie prezentacja „Rosas danst Rosas” Anne Teresy De Keersmaeker i zespołu Rosas. Spektakl powstał w 1983 roku i należy dziś do kanonu europejskiej choreografii postmodernistycznej.
De Keersmaeker zbudowała przedstawienie na repetycji, rytmie, codziennych gestach i konsekwentnie rozwijanej strukturze ruchowej. Cztery kobiece ciała nie są tutaj dekoracją ani przedmiotem obserwacji, lecz źródłem energii i samodzielnego języka scenicznego. Właśnie dlatego spektakl od początku interpretowany był również jako feministyczny manifest – wyraz autonomii kobiet wobec tradycyjnych sposobów przedstawiania kobiecego ciała.
Od premiery „Rosas danst Rosas” pokazano blisko pięćset razy. Do utrwalenia jego znaczenia przyczyniła się także filmowa realizacja Thierry’ego De Meya. Dziś dzieło wraca na scenę z nową generacją tancerek, a zestawienie historycznego języka choreografii z młodymi wykonawczyniami bardzo dobrze wpisuje się w temat całej tegorocznej edycji Ciało/Umysł.
Spektakl będzie można zobaczyć 8 października o godz. 19.00 oraz 9 października o godz. 20.00 na dużej scenie STUDIO teatrgaleria. Po pierwszym pokazie zaplanowano spotkanie z artystami. Rozmowa odbędzie się po angielsku z tłumaczeniem na język polski i Polski Język Migowy.
Inny rodzaj spotkania proponują Stephanie Thiersch i Alesandra Seutin w „Until The Beginnings”. Polska premiera spektaklu odbędzie się 11 października.
Międzynarodowy zespół artystów z Senegalu, Niemiec i Francji buduje przedstawienie dotyczące doświadczenia wspólnoty, gościnności oraz prób znalezienia miejsca, które można nazwać domem. W projekcie uczestniczą także muzycy Shelly Quest i Tarang Cissokho, a muzyka wykonywana jest na żywo.
Twórczynie przyglądają się bliskości nie jako oczywistości, ale jako sytuacji, którą trzeba stale negocjować. Dawanie i przyjmowanie, otwartość i granica, możliwość wejścia do wspólnoty oraz doświadczenie pozostawania na zewnątrz stają się elementami choreograficznego obrazu współczesnego świata – świata migracji, przemieszczania się i rozpadających się dotychczasowych porządków.
W spektaklu używane są języki angielski, francuski, wolof i malgaski. Pokaz będzie dostępny także dla osób głuchych i osób z niepełnosprawnościami. Po przedstawieniu zaplanowano spotkanie z artystami, tłumaczone na język polski oraz PJM.
Wyraźnie partycypacyjny charakter ma „To Our Delight” słoweńskiej artystki wizualnej Olji Grubić. Performerki budują podczas przedstawienia symboliczne miasto z ciastek, a następnie je niszczą.
Prosty obraz staje się punktem wyjścia do rozważań nad mechanizmami budowania i rozpadu porządku społecznego. Kolejne pokolenia zastają przecież świat już częściowo urządzony, a zarazem nieustannie podejmują decyzję, które jego elementy zachować, a które zniszczyć i zastąpić innymi.
„To Our Delight” kieruje uwagę również na przemoc obecną w relacjach oraz odpowiedzialność za przyszłość. Publiczność nie pozostaje wobec tych działań neutralnym obserwatorem, lecz zostaje wciągnięta w sam proces budowania i niszczenia. Organizatorzy określają przedstawienie jako próbę znalezienia „przepisu na nowy świat”. Polska premiera zaplanowana jest na 9 i 10 października w foyer STUDIO teatrgaleria.
Polskim akcentem programu będzie „Phoenix.Sun” Kasi Wolińskiej – premiera realizowana w koprodukcji z festiwalem Ciało/Umysł.
Punktem wyjścia są płonące rzeźby Władysława Hasiora. Wolińska wykorzystuje figurę ognia jako obraz rozpadu, żałoby, ofiary i odrodzenia. Solo powstało we współpracy z Heinalim i Denisem Kozerawskim, a jego ważną częścią jest muzyka wykonywana na żywo.
Projekt wyrasta z doświadczenia osobistego kryzysu i pytania o praktykę artystyczną jako możliwość odbudowy. Ogień nie pełni więc wyłącznie funkcji destrukcyjnej. Jest także początkiem przemiany i możliwością ponownego skonstruowania relacji ze światem.
„Phoenix.Sun” pokazany zostanie 10 października o godz. 19.00 w Malarni STUDIO teatrgaleria. Po spektaklu odbędzie się spotkanie z artystami.
Jednym z najważniejszych polskich wydarzeń edycji będzie także warszawska premiera „Frontysterium, czym stają się rzeczy” Jacka Łumińskiego.
Łumiński po ponad trzydziestu latach wraca na scenę. Twórca Polskiej Techniki Tańca Współczesnego spotyka się z młodym pokoleniem tancerzy, konfrontując własny język choreograficzny z ciałami artystów wychowanych już w innym świecie i innej rzeczywistości tańca.
Sam tytuł odwołuje się do greckiego określenia miejsca tańca, nauki i myślenia. W przedstawieniu ciało jest jednocześnie nośnikiem doświadczenia i przestrzenią ciągłej zmiany. Nie chodzi więc tylko o rekonstrukcję języka stworzonego wcześniej przez Łumińskiego, ale o pytanie, czy ten język może funkcjonować w nowej generacji wykonawców i co dzieje się z nim podczas takiego spotkania.
„Frontysterium, czym stają się rzeczy” zostanie pokazane 11 października o godz. 17.00 w Malarni. Po spektaklu zaplanowano rozmowę z artystami.
Osobną linię programu tworzą performanse Anity Wach. W ciągu czterech festiwalowych dni artystka pokaże „Nie Nie Nie, Nie Nie Nie”, „My, zboczeńcy”, „Trzy życia” oraz „Balans”.
Każda z prac wpisuje się w rozwijany przez artystkę cykl oparty na „30 zdaniach”. Punktem odniesienia stają się wypowiedzi Yvonne Rainer, Camille Paglii, Elizabeth Grosz i Friedricha Nietzschego.
8 października w Modelatorni zostanie pokazane „Nie Nie Nie, Nie Nie Nie” – performans deklaracyjny odnoszący się do słynnego „No Manifesto” Yvonne Rainer i rozpoczynający się od sprzeciwu wobec blasku, transcendencji gwiazdy oraz heroizmu i antyheroizmu.
Dzień później, 9 października, Wach przedstawi „My, zboczeńcy”, określone jako performans agitacyjny.
10 października w foyer odbędą się „Trzy życia”, nazwane przez twórców performansem międzygatunkowym i odnoszące się do idei nadmiernej, pozornie bezużytecznej produkcji obecnej zarówno w naturze, jak i sztuce.
Cykl zamknie 11 października „Balans” – performans trwania, którego dwie części zaplanowano na godz. 16.30 i 19.30. Część działań realizowana będzie z nagością, o czym organizatorzy informują w programie. Wszystkie performanse Anity Wach dostępne są bezpłatnie, przy części z nich wymagane jest pobranie wejściówki.
Od 9 do 11 października różne przestrzenie STUDIO teatrgaleria zostaną przejęte przez projekt „Museum of Futures”. Ma on funkcjonować nie jako klasyczna wystawa, ale jako żywe laboratorium, w którym granica pomiędzy oglądaniem dzieła i uczestniczeniem w nim jest płynna.
W programie są instalacje, prace wideo, eseje dźwiękowe, partytury choreograficzne i działania pozwalające odbiorcom samodzielnie podejmować praktykę ruchową.
Pokazane zostaną między innymi „Forming Tomorrows” Misi Żurek, „Ćpanie życia” Daniela Leżonia, „Collective sheet” Magdaleny Kowali, dokumentacja „Museum of Futures, Burdąg Residency 2025” Alastaira More’a oraz esej dźwiękowy Pauline Torzuoli „Between the Studio and the Kitchen”.
Częścią projektu będzie również sekcja „Znajdź swój ruch”, w której choreografia przestaje być wyłącznie czymś wykonywanym przez zawodowych tancerzy. Publiczność otrzyma partytury i instrukcje pozwalające samodzielnie podjąć praktykę.
W programie znalazły się między innymi „talking dance work shop” Bena McEwena, „The Promise” Molly Scott Danter, „okres miesięcznica, ból życia” sos osowsx, „Instructions for Movement” Kassichany Okene-Jameson i „Instructions For A Future Body” Massima Monticellego.
Pojawi się także „Ruch na wynos” – choreografie, które widz może zabrać ze sobą poza teatr: „Can You Meet Me Here” Kierana Browna i „Ucieleśniona lektura” Aleksandry Lemby.
Jednym z kluczowych wydarzeń dyskusyjnych będzie „Nowy Pakt Ciała”, zaplanowany na 10 października.
Anna Sańczuk i Aga Kozak wraz z zaproszonymi ekspertami i artystami spróbują odpowiedzieć na pytanie, jak budować przyszłość, nie powielając problemów odziedziczonych po wcześniejszych pokoleniach.
Rozmowa ma dotyczyć warunków funkcjonowania środowiska tańca, bezpieczeństwa, granic, rezyliencji, zmieniających się relacji zawodowych i sposobu przekazywania doświadczeń. Artyści różnych generacji mają rozmawiać również o możliwościach tworzenia bezpiecznych przestrzeni pracy opartych na odpowiedzialności i wzajemnym słuchaniu.
Dyskusja odbędzie się w języku polskim z tłumaczeniem na język angielski. Wstęp jest bezpłatny.
Po zakończeniu pokazów stacjonarnych część rozmów przeniesie się do internetu. Od 12 do 17 października na e-scenie Ciało/Umysł publikowane będą kolejne rozmowy poświęcone prezentowanym pracom i ich twórcom.
12 października zaplanowano rozmowę dotyczącą „Rosas”, prowadzoną przez Emilię Cholewicką. 13 października Aga Kozak spotka się z Kasią Wolińską i Olją Grubić. 14 października Anna Sańczuk poprowadzi rozmowę z Anitą Wach i Tomkiem Wygodą, dzień później z Jackiem Łumińskim. 16 października Aga Kozak porozmawia ze Stephanie Thiersch i Alesandrą Seutin, natomiast 17 października udostępniona zostanie dyskusja „Nowy Pakt Ciała”.
8 października
godz. 18.00, Modelatornia
Anita Wach – „Nie Nie Nie, Nie Nie Nie”
godz. 19.00, duża scena
Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas – „Rosas danst Rosas”
Po spektaklu spotkanie z artystami.
9 października
godz. 17.00–22.00
„Museum of Futures”
godz. 17.00–18.30
„Instructions for Movement” – praktyka partycypacyjna
godz. 19.00, foyer
Olja Grubić – „To Our Delight”
godz. 20.00, duża scena
Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas – „Rosas danst Rosas”
godz. 22.00, wejście główne
Anita Wach – „My, zboczeńcy”
10 października
godz. 14.00–21.00
„Museum of Futures”
godz. 14.00–15.30
„Instructions for Movement”
godz. 16.00–17.30, Modelatornia
„Nowy Pakt Ciała” – dyskusja
godz. 18.00, foyer
Olja Grubić – „To Our Delight”
godz. 19.00, Malarnia
Kasia Wolińska – „Phoenix.Sun”
godz. 20.00
spotkanie z twórcami „To Our Delight”
godz. 21.00, foyer
Anita Wach – „Trzy życia”
W ramach „Museum of Futures” również jednorazowa sytuacja performatywna „Killer rabbits” Stanisława Buldera.
11 października
godz. 14.00–20.00
„Museum of Futures”
godz. 14.00–17.00
„Instructions for Movement”
godz. 16.30, foyer
Anita Wach – „Balans”, część pierwsza
godz. 17.00, Malarnia
Jacek Łumiński – „Frontysterium, czym stają się rzeczy”
godz. 18.30, duża scena
Stephanie Thiersch / Alesandra Seutin – „Until The Beginnings”
godz. 19.30, foyer
Anita Wach – „Balans”, część druga
Część wydarzeń towarzyszących jest bezpłatna. Na niektóre obowiązują bezpłatne wejściówki.
26. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Tańca i Performansu Ciało/Umysł odbędzie się od 8 do 11 października 2026 roku w STUDIO teatrgaleria w Warszawie.
Bilety na wydarzenia na dużej scenie kosztują 80–100 zł, a na wydarzenia odbywające się w foyer i na mniejszej scenie 40–60 zł. Można je kupować za pośrednictwem platformy Biletomat oraz w STUDIO teatrgaleria.
Dyrektorką artystyczną festiwalu jest Edyta Kozak, a dyrektorką zarządzającą Anna Szaniawska. Organizatorem wydarzenia jest Fundacja Ciało/Umysł. Projekt współfinansuje m.st. Warszawa oraz Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ze środków Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Taniec”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
Partnerami festiwalu są m.in. STUDIO teatrgaleria, British Council, Government of Flanders, Scottish Dance Theatre, Goethe-Institut oraz Uniwersytet SWPS. Patronat medialny nad 26. edycją Ciało/Umysł objął również Teatr dla Wszystkich.
