„Carmen” Georges’a Bizeta w Operze Śląskiej w Bytomiu

Opera Śląska w Bytomiu przygotowuje nową inscenizację „Carmen” Georges’a Bizeta. Reżyser André Heller-Lopes osadził dramat w rytmie następujących po sobie pór roku, nadając klasycznej historii wyrazistą koncepcję sceniczną, opartą na świadomym dialogu z tradycją. 

„Carmen” od ponad 150 lat pozostaje dziełem, które nie traci swojej siły. Jej bohaterowie mierzą się z namiętnością, pragnieniem wolności i zazdrością, a dramat rozgrywa się na styku indywidualnych wyborów i społecznych norm. W nowej inscenizacji Opery Śląskiej kwestia odpowiedzialności za podejmowane decyzje staje się jednym z najważniejszych wątków interpretacyjnych.

– Od początku zależało mi na „Carmen”, która pozostanie w naszym repertuarze na lata i do której publiczność będzie chciała wracać. Klasycznej, z piękną scenografią i kostiumami, dającej przestrzeń muzyce, artystom i emocjom. Dlatego do współpracy zaprosiłem André Hellera-Lopesa.

Tym razem premierowa inscenizacja przeniesie nas do Hiszpanii lat trzydziestych XX wieku. To świat pełen kolorów, namiętności i emocji. Ale w jego centrum pozostają ludzie – ich pragnienia, wybory i uczucia. Chciałbym, żeby nasza „Carmen” stała się dla naszych widzów powodem do kolejnych spotkań w Operze Śląskiej – mówi Łukasz Goik, dyrektor Opery Śląskiej.

Wolna wola i odpowiedzialność za własne wybory

Reżyser koncentruje się na pytaniu o wolną wolę i konsekwencje podejmowanych decyzji. Carmen w tej interpretacji jest bohaterką odważną i świadomą własnych wyborów. Podejmuje ryzyko, znając jego cenę, i pozostaje wierna sobie aż do dramatycznego finału. Don José stanowi jej przeciwieństwo: jest człowiekiem uwikłanym w narzucone schematy i wzorce postępowania, pozbawionym pełnej swobody decyzji.

– Bardzo trudno mówić o jednej wizji „Carmen”, ponieważ każdy ma już własne wyobrażenie tego dzieła. To opera, która doczekała się niezliczonych interpretacji – była baletem, filmem, musicalem. Dlatego nie chcę narzucać jednej definicji Carmen. Chcę zaprosić artystów, by przynieśli ze sobą własne spojrzenie i podzielili się nim ze mną oraz pozostałymi wykonawcami. Wierzę, że właśnie w tym spotkaniu różnych wrażliwości może powstać coś prawdziwego.

Nie interesuje mnie Carmen jako ofiara, Don José jako zabójca czy jednoznaczne przypisywanie winy społeczeństwu. Te wszystkie elementy są obecne w operze bez potrzeby dodatkowego podkreślania ich palcem. Dla mnie „Carmen” – podobnie jak historia Don José, Micaëli i pozostałych bohaterów – jest przede wszystkim opowieścią o wolnej woli, o prawie do podejmowania własnych decyzji i o konsekwencjach, które te decyzje za sobą niosą. I właśnie to wydaje mi się szczególnie ważne dzisiaj: nasze działania mają konsekwencje, niezależnie od tego, czy chcemy je zaakceptować. Pytanie brzmi tylko: czy jesteśmy gotowi ponieść odpowiedzialność za to, co wybieramy? – mówi André Heller-Lopes, reżyser „Carmen”.

Realizatorzy świadomie rezygnują z efektownych uwspółcześnień, które zdarzają się w inscenizacjach tego tytułu. Reżyser podkreśla potrzebę szacunku dla kontekstu wpisanego w partyturę i libretto. Zamiast zastępować go przypadkowym współczesnym kostiumem, twórcy chcą wykorzystać jego teatralny potencjał. Spektakl ma być interpretacją opartą na partyturze, z zachowaniem właściwych proporcji między muzyką a rozwiązaniami inscenizacyjnymi.

Jednym z najważniejszych elementów koncepcji jest powiązanie przebiegu dramatu z cyklem natury. Kolejne akty „Carmen” zostają przypisane czterem porom roku, które stają się metaforą przemian zachodzących w relacji głównych bohaterów.

Ważnym elementem inscenizacji będzie również obecność trzech tancerzy baletu, którzy pojawią się jako Parki – uosobienie Przeznaczenia. Ich obecność wprowadzi do spektaklu dodatkowy poziom znaczeniowy i pytanie o to, w jakim stopniu człowiek sam kształtuje własny los, a w jakim pozostaje uwikłany w konsekwencje swoich wyborów.

Realizatorzy

André Heller-Lopes jest już znany bytomskiej publiczności. W 2018 roku zrealizował w Operze Śląskiej „Rzekomą ogrodniczkę” Wolfganga Amadeusza Mozarta.

Należy do najbardziej aktywnych reżyserów operowych w Ameryce Łacińskiej. Reżyserował spektakle w całej Brazylii, a także w Niemczech, Hiszpanii, Argentynie, Portugalii, Chile, Kolumbii, Urugwaju, Polsce, Austrii, Wielkiej Brytanii, Estonii, Malezji i Stanach Zjednoczonych.

Za scenografię nowej „Carmen” odpowiada Renato Theobaldo, którego realizacje bytomscy widzowie mogli podziwiać również w „Rzekomej ogrodniczce”.

Zespół realizatorski:

Kierownictwo muzyczne: Piotr Mazurek
Reżyseria i inscenizacja: André Heller-Lopes
Scenografia: Renato Theobaldo
Kostiumy: Sofia Di Nunzio
Choreografia: Franklin Dávalos
Reżyseria świateł: Gonzalo Córdova
Przygotowanie wokalne solistów: Andrzej Dobber
Kierownictwo chóru: Krystyna Krzyżanowska-Łoboda
Kierownictwo baletu: Grzegorz Pajdzik
Przygotowanie Chóru Dziecięcego: Natalia Gałązka
Asystent dyrygenta: Nikodem Świder
Asystenci reżysera: Oskar Winiarski, Bernadeta Maćkowiak, Anna Przedpełska
Asystentka kostiumografa: Aleksandra Skrzypek
Korepetytorzy solistów: Larisa Czaban, Michał Goławski, Roman Marchenko

Obsada

Carmen: Anna Borucka, Valentina Pluzhnikova

Don José: Sławomir Naborczyk, Łukasz Załęski

Escamillo: Stanislav Kuflyuk, Adam Woźniak, Łukasz Klimczak

Micaëla: Aleksandra Gawrych, Gabriela Legun, Yuliia Zasimova

Frasquita: Marta Huptas, Joanna Kędzior

Mercédès: Justyna Rapacz, Renata Dobosz

Zuniga: Grzegorz Szostak, Zbigniew Wunsch, Tomasz Theil

Remendado: Jarosław Bielecki, Maciej Komandera

Moralès: Adam Woźniak, Kamil Zdebel

Dancairo: Stanisław Duda, Adam Woźniak

Lillas Pastia: Witold Dewor

W przedstawieniu wystąpią soliści, Balet, Chór, Chór Dziecięcy i Orkiestra Opery Śląskiej pod kierownictwem muzycznym Piotra Mazurka.

Opera blisko widza

Ważnym elementem przygotowań do premiery będą także działania skierowane do publiczności. Opera Śląska jeszcze przed premierą zorganizuje w sali baletowej bezpłatne warsztaty flamenco i tańców hiszpańskich dla widzów.

Wydarzenia te wpisują się w szerszą koncepcję teatru jako miejsca dialogu i spotkania z publicznością. Widzowie są zachęcani do aktywnego uczestnictwa w życiu Opery Śląskiej, poznawania różnych form ekspresji artystycznej oraz udziału w wydarzeniach towarzyszących działalności scenicznej teatru.

Premiera „Carmen” Georges’a Bizeta odbędzie się 23 października 2026 roku w Operze Śląskiej w Bytomiu.

Opera Śląska