Miniony rok był dla Teatru KTO w Krakowie czasem wyjątkowej intensywności – zarówno artystycznej, jak i organizacyjnej.
fot. W. Pyzik/Teatr KTO
To dwanaście miesięcy, w których teatr nie tylko konsekwentnie rozwijał swój język sceniczny, ale także jeszcze mocniej zaznaczył swoją obecność w przestrzeni publicznej – w Polsce i poza jej granicami. Działania Teatru KTO układają się w opowieść o ruchu, spotkaniu i wspólnocie, rozpiętą pomiędzy kameralnymi projektami a widowiskami oglądanymi przez dziesiątki tysięcy widzów.
Wśród premier, które wyznaczyły rytm sezonu, znalazły się w dużej mierze spektakle muzyczne – „Sonety Szekspira” zaprosiły widzów do intymnej rozmowy z poezją, „Café Luna” wprowadziło publiczność w świat inspirowany wczesną twórczością słynnego hiszpańskiego reżysera filmowego Pedro Almodóvara, a „Sen o Podgórzu czyli Pan Bednarski spaceruje do połowy mostu” – zrealizowany z okazji 110. rocznicy połączenia Podgórza z Krakowem najpierw jako widowisko plenerowe, a następnie spektakl sceniczny – stał się poetyckim portretem miejsca, jego historii i mieszkańców. Spektakl ten, mocno zakorzeniony w lokalnym kontekście, okazał się jednocześnie uniwersalną opowieścią o tożsamości.
Równolegle Teatr KTO rozwijał projekty powstające w ramach dłuższych procesów twórczych i współprac partnerskich. Wśród nich znalazły się m.in. „Salon Bizarre”, „BEZDROŻE. wilderness”, „TrueMoms Show”, „Eros i Psi” czy „Październik to najlepszy czas na sadzenie tulipanów” – projekty, które poszerzają pole teatralnego działania o nowe formy pracy, tematy społeczne i dialog międzypokoleniowy. Istotnym elementem działalności pozostają także inicjatywy edukacyjne i rozwojowe, w tym IV edycja Międzyuczelnianego Przeglądu Performansu aKTOmaR, której uczestnicy – zgodnie z ideą festiwalu – otrzymali realną możliwość zaprezentowania dorobku dydaktycznego w obszarze sztuki akcji, performansu, audio-artu i praktyk meta-teatralnych.
Szczególne miejsce w kalendarzu zajęły również nasze sztandarowe wydarzenia cykliczne. 38. Edycja ULICA Festival, tym razem pod hasłem „Tańcz…Tańcz…Tańcz…” po raz kolejny zamieniła miasto w scenę otwartą. W miejskich przestrzeniach, żywych i nieoczywistych, taniec stał się narzędziem protestu, oporu, manifestacji wspólnotowości. Z kolei 2. edycja Festiwalu Ciało i Czas przebiegająca pod hasłem „Natura” skupiła się na relacji między ruchem, pamięcią i cielesnością. Zwycięzcą tej edycji został spektakl „SPEECHLESS” podejmujący temat przemowy ciała, akuzmatyki, gestu i ciała w rygorze języka.
Ważną częścią działalności Teatru KTO pozostaje teatr dla młodych widzów. W ramach festiwalu „KTO inspiruje dzieci?” zagościły najciekawsze spektakle z całej Polski tworzone z myślą o dzieciach i ich najbliższych. Dzięki programowi Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego „Lato w teatrze” odwiedziliśmy małe miejscowości w trzech województwach (małopolskie, lubuskie i kujawsko-pomorskie), gdzie zagraliśmy 15 spektakli „Maks chce psa” w namiocie cyrkowym. Ten format – łączący teatr, warsztaty i zabawę – potwierdził, jak istotne jest budowanie relacji z najmłodszą publicznością już od pierwszego kontaktu ze sztuką.
Rok 2025 był czasem intensywnej obecności Teatru KTO w innych miastach Polski oraz poza granicami kraju. Zespół zagrał ponad 70. spektakli wyjazdowych, prezentując swoje produkcje na festiwalach m.in. w Turcji, we Włoszech, Niemczech, Wielkiej Brytanii czy Szkocji. – Podróżowanie jest wpisane w DNA Teatru KTO od samego początku. To nie jest dla nas dodatek do działalności, ale jej istotna część. Granie poza siedzibą – na placach miast, w małych miejscowościach, na festiwalach w Polsce i za granicą – zmusza nas do ciągłej czujności, otwartości i gotowości na spotkanie z innym widzem, inną wrażliwością, inną przestrzenią. Każdy wyjazd to sprawdzian, ale też ogromna wartość: konfrontacja z żywą reakcją publiczności i możliwość prawdziwego dialogu. Teatr w drodze uczy pokory, uważności i zespołowości. Dzięki temu nie zamykamy się w jednym miejscu ani jednym sposobie myślenia o sztuce – mówi Jerzy Zoń, dyrektor Teatru KTO.
Kulminacyjnym momentem roku było monumentalne widowisko „Kronika Polska 1025-2025” ( scenariusz: Bronisław Maj, Jerzy Zoń, inscenizacja i reżyseria: Jerzy Zoń, muzyka: Aleksander Brzeziński, scenografia i kostiumy: Joanna Jaśko-Sroka, producent: Sebastian Godula). Spektakl w Rynku Głównym poprzedził 250-metrowy korowód z 500 wykonawcami ubranymi w barwne kostiumy z różnych epok, z 10. mobilnymi scenami oraz mobilnym nagłośnieniem. Mieszkańcy i goście mieli okazję zobaczyć wyjątkową lekcję historii i wyruszyć w podróż śladami 1000-lecia Królestwa Polskiego. Spektakl zgromadził tłumy widzów i stał się jednym z kluczowych wydarzeń obchodów 1000-lecia Królestwa Polskiego. Wydarzenie zgromadziło na żywo około 50 tysięcy widzów, a jego telewizyjne retransmisje dotarły do trzech milionów odbiorców w całym kraju. Było to wydarzenie o bezprecedensowej skali – zarówno artystycznej, jak i organizacyjnej.
Jak podkreśla dyrektor Teatru KTO Jerzy Zoń, była to realizacja, która wykraczała poza ramy tradycyjnego myślenia o teatrze: – To było ogromne wyzwanie, ale też potwierdzenie, że teatr może być wspólnym doświadczeniem miasta. „Kronika Polska 1025-2025” pokazała, że teatr plenerowy potrafi łączyć historię, emocje i wspólnotę w sposób naprawdę żywy i poruszający.
Końcem roku Izba Przemysłowo-Handlowa w Krakowie uhonorowała dyrektora Jerzego Zonia oraz Teatr KTO nagrodą specjalną w kategorii Kultura–Media–Biznes za „wyprowadzenie Teatru KTO na ulicę”. To prestiżowe, honorowe wyróżnienie przyznawane jest osobom i instytucjom związanym z Krakowem, które poprzez swoją działalność wnoszą do życia miasta twórczy impuls, odwagę i niecodzienną perspektywę. Przyznanie nagrody IPH potwierdza, że teatr uliczny – tworzony w dialogu z miastem – odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu współczesnej kultury Krakowa.
U podstaw wszystkich działań Teatru KTO – od największych widowisk plenerowych po kameralne spotkania sceniczne – znajduje się zawsze widz. To jego obecność, reakcja i emocjonalne zaangażowanie nadają sens każdemu projektowi i wyznaczają kierunek pracy zespołu. Teatr KTO konsekwentnie buduje relację opartą na bliskości, dostępności i autentycznym dialogu, traktując odbiorcę nie jako biernego obserwatora, lecz jako współuczestnika wydarzenia artystycznego. – Każdy spektakl, każde widowisko plenerowe i każdy projekt edukacyjny powstaje z myślą o widzu – o jego emocjach, wrażliwości i potrzebie bycia częścią wspólnego doświadczenia. To dla niego i dzięki niemu teatr żyje. Naszym celem jest tworzenie przestrzeni, w której ludzie czują się zaproszeni, zauważeni i ważni – mówi Martyna Nowakowska, kierowniczka działu promocji w Teatrze KTO. – Ten sposób myślenia o teatrze pozostanie dla nas punktem odniesienia także w kolejnych sezonach. Chcemy konsekwentnie rozwijać projekty, które budują relację z publicznością, wychodzą poza mury instytucji i odpowiadają na zmieniające się potrzeby odbiorców. Wierzymy, że właśnie w tej otwartości i gotowości do dialogu kryje się siła teatru, który naprawdę żyje razem ze swoją publicznością – dodaje.
Rok 2025 zamyka się jako czas intensywnej pracy, artystycznych wyzwań i silnej obecności Teatru KTO w przestrzeni publicznej – lokalnej, ogólnopolskiej i międzynarodowej. Wszystkie te działania mają jeden wspólny cel: tworzyć teatr żywy, otwarty i potrzebny. Taki, do którego chce się wracać i który już teraz zaprasza widzów na kolejne spotkania w nadchodzącym sezonie.
***
Teatr KTO z siedzibą na krakowskim Podgórzu cały czas rozwija ofertę spektakli dla dorosłych i dzieci. Zespół teatralny gościł na 5 kontynentach, w 40 krajach i ponad 300 miastach. W trakcie ponad 350 zagranicznych podróży Teatr KTO prezentował spektakle m.in. w Brazylii, Chinach, Iranie, Japonii, Kanadzie, Kolumbii, Korei Południowej, Kostaryce, Meksyku, Tunezji, USA i niemal wszystkich krajach Europy. Teatr KTO jest organizatorem międzynarodowego ULICA Festival oraz Festiwalu Ciało i Czas. Od 1 stycznia 2005 roku jest teatrem miejskim. Dyrektorem Teatru KTO jest Jerzy Zoń.
