Ziemia oskalpowana to spektakl o bezradności, bezradności sztuki i bezradności wobec ratowania planety. Żartowałam.
Ziemia oskalpowana* to projekt naukowo-artystyczny koncentrujący się wokół kluczowych zjawisk definiujących współczesny kryzys środowiskowy wywołany działalnością człowieka, który nieustannie przekształca i obciąża ekosystemy. Główną osią koncepcyjną jest działalność zapomnianej badaczki i działaczki na rzecz ochrony środowiska Antoniny Leńkowej. Jej książka Oskalpowana Ziemia, wielokrotnie wznawiana i szeroko czytana w drugiej połowie XX wieku, przestrzegała m.in. przed skutkami stosowania groźnego pestycydu DDT.
Spektakl przywraca jej głos i jednocześnie przenosi go na nowe, katastroficzne terytoria. Leńkowa razem z innymi badaczkami i aktywistkami z różnych obszarów czasowych i kulturowych, zostaje zaproszona do udziału w śledztwie. Razem próbują rozszyfrować logikę sił, które doprowadziły do kryzysu ekologicznego: systemów kapitalistycznych, globalnych przepływów technologii, a także struktur wiedzy, które długo ignorowały głosy spoza głównego nurtu. Dochodzenie to ma charakter nie tylko naukowy, ale i afektywny — obnaża emocjonalny wymiar katastrofy i bunt wobec niej.
Narracja skierowana jest również ku światom nie ludzkim, przede wszystkim ptakom, które stają się jednymi z bohaterek. Ich rzeczywistość podlega dziś nieustannym przesunięciom — jedne gatunki znikają na naszych oczach, inne niespodziewanie powracają. Te wahania ujawniają, że strategie oporu i działania naprawcze mają realną moc, a ich kontynuacja jest niezwykle potrzebna.
Jakie będą skutki śledztwa? Jak globalne procesy przenikają codzienność ludzi, zwierząt i całych krajobrazów? Jaki jest genderowy wymiar doświadczania kryzysu klimatycznego? Odpowiedzi poznasz w muzyczno-performatywnym spektaklu Ziemia oskalpowana.
*W tytule świadomie używamy słowa oskalpowana, aby rozliczyć się z przeszłością wielu badaczek i badaczy, którzy postrzegali rzeczywistość przez pryzmat kolonialnych ram i uprzedzeń. Przejmujemy gest „oskórowania” w celu krytycznej rewizji.
***
Reżyseria, dramaturgia: Zdenka Pszczołowska
Tekst: Agnieszka Wolny-Hamkało, Zdenka Pszczołowska, Agata Skrzypek, TERAZ POLIŻ (Dorota Glac, Marta Jalowska)
Współpraca artystyczna: Agata Skrzypek
Kostiumy i obiekty: Magdalena Mucha, Artur Mazur
Wizualizacje: Maja Szerel
Muzyka: Ola Rzepka
Obsada: Dorota Glac, Marta Jalowska, Zdenka Pszczołowska, Ola Rzepka
Praca badawcza: Jan Burek, Weronika Parafianowicz
Kierowniczka produkcji: Karolina Dziełak-Żakowska
Producentka wykonawcza: Julia Tyjewska
Produkcja: TERAZ POLIŻ
Promocja: Pamela Adamik, Agata Wnuk
Koprodukcja: Nowy Teatr w Warszawie
Matronaty: Czas Kultury, Mint Magazine, OTOP BirdLife Polska
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
https://nowyteatr.org/pl