W Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie odbyła się konferencja prasowa podsumowująca projekt „Klasyka 3.0”.
fot. mat. org.
Projekt „Klasyka 3.0” to interdyscyplinarne przedsięwzięcie realizowane z inicjatywy samorządu Województwa Podkarpackiego we współpracy z województwami: lubelskim, małopolskim i świętokrzyskim. Spotkanie miało charakter briefingu kończącego pierwszą edycję programu i było jednocześnie zapowiedzią jego dalszego rozwoju. W konferencji udział wzięli marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl oraz dyrektor Teatru im. Wandy Siemaszkowej Jan Nowara.
Projekt „Klasyka 3.0” od początku pomyślany był jako szeroka platforma dialogu – nie tylko artystycznego, ale także instytucjonalnego i społecznego. Jego celem było ponowne odczytanie klasycznych tekstów literatury w kontekście współczesnych języków sztuki, nowych technologii oraz działań edukacyjnych. W centrum pierwszej edycji znalazł się „Faust” Johanna Wolfganga Goethego – dzieło rzadko wystawiane, obciążone ogromnym ciężarem filozoficznym i interpretacyjnym, a zarazem jeden z fundamentów europejskiej kultury.
Marszałek Władysław Ortyl, podsumowując projekt, podkreślał, że „Klasyka 3.0” od początku traktowana była jako przedsięwzięcie długofalowe, a nie jednorazowe wydarzenie. Zwracał uwagę, że dziś – po zakończeniu pierwszej edycji – możliwa jest realna ocena efektów działań, które jeszcze niedawno funkcjonowały wyłącznie jako założenia programowe.
Jak zaznaczył marszałek, klasyka nie jest zamkniętym rozdziałem ani muzealnym eksponatem, lecz żywym obszarem kultury, który wciąż domaga się nowych interpretacji. Jej siła polega na tym, że nieustannie inspiruje, prowokuje do pytań i zmusza do konfrontacji z fundamentalnymi problemami ludzkiego doświadczenia. W tym sensie teatr – jako medium bezpośrednie, działające na emocje i wrażliwość widza – pozostaje naturalnym miejscem dla ponownego podejmowania wielkich tematów literatury.
Marszałek Ortyl podkreślał również wagę innowacyjności projektu, rozumianej nie jako efekt technologiczny sam w sobie, lecz jako sposób łączenia różnych obszarów: sztuki, edukacji, nowych mediów i działalności instytucjonalnej. Współpraca z Podkarpackim Centrum Innowacji miała w tym kontekście znaczenie symboliczne i praktyczne – pokazywała, że innowacja może być narzędziem także w kulturze, a nie wyłącznie w przemyśle czy nauce.
W odpowiedzi na pytanie o przyszłość programu marszałek jednoznacznie potwierdził, że „Klasyka 3.0” będzie kontynuowana, a samorząd województwa zakłada dalsze wsparcie finansowe projektu. Jak zaznaczył, pierwsza edycja była w całości finansowana ze środków Województwa Podkarpackiego i ten model mecenatu publicznego ma zostać utrzymany. Istotne znaczenie ma dla samorządu fakt, że projekt angażuje różne środowiska – artystyczne, edukacyjne i młodzieżowe – oraz wychodzi poza samą przestrzeń teatralnej sceny.
Dyrektor Teatru im. Wandy Siemaszkowej Jan Nowara, odnosząc się do idei projektu, podkreślał swoje wieloletnie zainteresowanie klasyką literatury polskiej i powszechnej. Zwracał uwagę, że od kilkunastu lat wielkie teksty kanonu regularnie pojawiają się na rzeszowskiej scenie, co wynika również z jego osobistej formacji polonistycznej. Jak zaznaczał, zasadniczym pytaniem, które towarzyszy pracy nad klasyką, jest to, czy i w jaki sposób te monumentalne dzieła mogą dziś przemówić do współczesnego widza.
Nowara wskazywał, że uniwersalność klasycznych tekstów polega na ich zdolności do dotykania spraw fundamentalnych: sensu istnienia, relacji między rozumem a emocjami, dobra i zła, cielesności i tego, co ponadmaterialne. Zmienia się kontekst społeczny i estetyczny, ale pytania pozostają aktualne. Teatr – jako przestrzeń żywego kontaktu – pozwala je na nowo uruchamiać i konfrontować z doświadczeniem współczesności.
Odpowiadając na pytanie o wybór „Fausta”, dyrektor podkreślał, że jest to tekst niezwykle trudny, filozoficznie gęsty i rzadko podejmowany właśnie z powodu swojej skali. Jednocześnie zwracał uwagę, że to właśnie „Klasyka 3.0” stała się impulsem do podjęcia tego ryzyka. „Faust” nigdy wcześniej nie był wystawiany na rzeszowskiej scenie, a jego obecność w repertuarze teatru została potraktowana jako wyzwanie artystyczne i intelektualne. W inscenizacji Jana Nowary szczególny akcent położony został na motyw miłości jako jednej z podstawowych sił organizujących ludzkie doświadczenie.
Dyrektor podkreślał także wymiar środowiskowy projektu. „Klasyka 3.0” stworzyła okazję do spotkań, rozmów i wymiany doświadczeń pomiędzy teatrami i artystami. W czasach, gdy instytucje kultury coraz częściej funkcjonują w izolacji, możliwość rzeczywistego dialogu i dłuższej współpracy z innymi ośrodkami została uznana za jedną z najważniejszych wartości programu.
Zwieńczeniem briefingu było wręczenie nagród w ramach Międzynarodowego Konkursu Graficznego FAUST/VIZUAL oraz otwarcie wystawy prezentującej nagrodzone i wyróżnione plakaty w foyer Teatru im. Wandy Siemaszkowej. Konkurs stanowił jeden z istotnych elementów projektu, rozszerzając jego oddziaływanie o obszar sztuk wizualnych.
Wieczór zakończył się premierą spektaklu „Faust” w reżyserii Jana Nowary – kulminacyjnym momentem pierwszej edycji „Klasyki 3.0”. Premiera ta zamknęła kilkumiesięczny cykl działań artystycznych, edukacyjnych i medialnych, a jednocześnie stała się wyraźnym sygnałem, że projekt ma charakter otwarty i rozwojowy.
Finał „Klasyki 3.0” w Rzeszowie nie był więc wyłącznie podsumowaniem zakończonego programu, lecz także deklaracją kontynuacji – zarówno na poziomie artystycznym, jak i instytucjonalnym. Samorządowe wsparcie, wyraźnie zaakcentowane przez marszałka Władysława Ortyla, oraz gotowość teatru do podejmowania kolejnych wyzwań wskazują, że klasyka – odczytana i osadzona we współczesnym kontekście – pozostaje wciąż elementem debaty o kulturze.
