O spektaklu „Mariacka 5” Lecha Majewskiego w reż. autora z Teatru Rozrywki w Chorzowie w Teatrze Studio w Warszawie pisze Wiesław Kowalski.
fot. Artur Wacławek / Teatr Rozrywki w Chorzowie
W monodramie „Mariacka 5”, wystawionym w ramach Przystanku Śląsk w Teatrze Studio, Elżbieta Okupska nie gra – ona egzorcyzmuje postać. Hela, kobieta „ostatniego sortu”, jak sama o sobie mówi, nie prosi o współczucie. Ona je odgryza – jakby wiedziała, że litość to luksus, na który ją już nie stać. Lech Majewski, autor tekstu i reżyser, powierza jej monolog, który łatwo mógłby osunąć się w karykaturę lub patos — lecz Okupska prowadzi go z niezwykłą pewnością i wyczuciem, jakby szła po cienkiej linie między brudem a błogosławieństwem.
To teatr, który nie szuka łatwej sympatii. Od pierwszych minut – od zderzenia jasnego światła z ciałem poobijanej, wyzywająco ubranej bohaterki – widz zostaje postawiony przed koniecznością konfrontacji z własnymi uprzedzeniami. Przez ponad godzinę jesteśmy zamknięci z kobietą, która nie zna wstydu, bo nie ma już co stracić. Jej wspomnienia to nie tyle opowieść o życiu, co archiwum porażek i resztek miłości, posklejanych z fragmentów modlitw, tanich wróżb i dziecięcych złudzeń.
Tekst Majewskiego nie jest łatwy. Momentami celowo ociera się o trywialność, by za chwilę wejść w tony niemal mistyczne. Gwara śląska brzmi w ustach aktorki organicznie, jakby od zawsze była jej językiem obrony i ataku. Monolog jest gęsto utkany z emocji i znaczeń, a dramaturgia prowadzi widza pewnie, z wyczuciem tempa i rytmu, który ani przez moment nie słabnie. Okupska nie tylko „trzyma uwagę” – ona ją miażdży. Potrafi jednym spojrzeniem zburzyć ścianę między sceną a widownią, hipnotyzując intensywnością i prawdą swojej obecności.
Scenografia Majewskiego jest prosta, niemal ascetyczna – półmrok, światło jarzeniówki, kilka sprzętów i przedmiotów, które bardziej sugerują niż ilustrują przestrzeń. Dzięki temu całość ma aurę osobistej spowiedzi rozgrywanej we wnętrzu głowy bohaterki, a nie realistycznego mieszkanka. Wspomnienia, sny, majaki i traumy płyną swobodnie, niekiedy chaotycznie – jakby sama Hela nie zawsze wiedziała, czy to jeszcze opowieść, czy już modlitwa.
Największą siłą tego spektaklu jest jednak ambiwalencja. Hela nie jest ani ofiarą, ani heroiną – jest kobietą, która kochała za bardzo, piła za dużo i wierzyła zbyt naiwnie. To nie bohaterka tragiczna, ale banalnie ludzka, i właśnie przez tę banalność – głęboko poruszająca.
Trudno nie odczuć dyskomfortu – zwłaszcza w sekwencjach eksplorujących erotyzm – ale to przede wszystkim zderzenie z prawdą ciała, które już dawno przestało być „święte”, a mimo to wciąż tęskni za dotykiem, okazuje się najbardziej poruszające. Z czułością Okupska pokazuje kobietę, która przez całe życie była towarem, a teraz chce być tylko człowiekiem.
„Mariacka 5” to monodram dla tych, którzy potrafią słuchać nie tylko słów, ale i ciszy między nimi. To spektakl mocny nie dlatego, że szokuje, ale dlatego, że boli. Boli, bo Hela – choć tak daleka – jest przerażająco bliska.
https://teatr-rozrywki.pl/na-afiszu/257.html?view=event
