Publiczne pieniądze i prywatne relacje spotkały się w toruńskim Teatrze Horzycy. Dyrektor naczelna tej sceny, a jednocześnie szefowa festiwalu teatralnego Kontakt, Renata Derejczyk, od kilku lat podpisuje umowy z własnym mężem – krytykiem teatralnym Łukaszem Drewniakiem.
fot. mat. własny
On pełnił funkcję konsultanta programowego Międzynarodowego Festiwalu Kontakt oraz dramaturga spektakli w teatrze, ona zaś – jako szefowa festiwalu i dyrektor naczelna sceny – akceptowała umowy.
Łukasz Drewniak był trzykrotnie zatrudniany (na edycje Kontaktu w latach 2023, 2024 i 2025) na podstawie umów o dzieło jako konsultant programowy wydarzenia. Na mocy oddzielnych umów-zleceń prowadził również spotkania z twórcami po spektaklach prezentowanych podczas trzech ostatnich odsłon festiwalu. Wszystkie umowy były zawierane z Renatą Derejczyk – dyrektor naczelną Teatru Horzycy i szefową festiwalu Kontakt.
Co więcej, w latach 2023–2025 Łukasz Drewniak na podstawie umów o dzieło pełnił funkcję dramaturga w ramach kolejnych cykli „Lata w Horzycy” – prowadzonego przez toruńską scenę programu dramaturgicznego, aktorskiego i choreograficznego, skierowanego do młodzieży. Współpracował wówczas z teatrem przy realizacji trzech przedstawień: „Jeszcze dziwniejsze czasy, czyli PRL: Stranger Things 1985” (premiera: 26 08 2023): „Lake District 1816–1848” (1 09 2024), „Dziewczyny z Alcatraz” (28 08 2025). Umowy te podpisywał także z Renatą Derejczyk.
Powyższe informacje zostały potwierdzone przez rzeczniczkę prasową sceny.
Wszystkie te działania były realizowane ze środków publicznych. Teatr Horzycy jest instytucją kultury prowadzoną przez samorząd województwa kujawsko-pomorskiego, podległą marszałkowi Piotrowi Całbeckiemu. Festiwal Kontakt współfinansują m.in. Urząd Marszałkowski województwa, Gmina Miasta Toruń oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Program „Lato w Horzycy” co roku wspiera również województwo kujawsko-pomorskie.
Łukasz Drewniak od lat funkcjonuje w polskim życiu teatralnym jako krytyk. W swoich tekstach chętnie analizuje konflikty interesów i przejrzystość praktyk m.in. innych dziennikarzy. Zatrudnienie w instytucjach prowadzonych przez żonę budzi więc co najmniej pytania o spójność głoszonych tez z własnym postępowaniem.
Czy to przykład partnerskiej współpracy artystycznej, która opiera się na zaufaniu i wspólnej wizji i której efektem jest oryginalne dzieło twórcze? A może mamy do czynienia z sytuacją rodzącą ryzyko nepotyzmu?
Ani ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej z 1991 r., ani statut Teatru Horzycy (2022), na których podstawie działa ta scena, nie zabraniają wprost dyrektor naczelnej zawierania umów z członkami własnej rodziny. Nie zabraniają, bo tego rodzaju zapisy nie muszą być zawarte koniecznie w takich aktach prawnych.
Dyrekcję przy podpisywaniu umów niezmiennie obowiązuje Kodeks prawa pracy, który mówi (art. 94) o zakazie dyskryminacji i o równym traktowaniu w zatrudnieniu. Podobną treść przedstawia art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego, który zwraca uwagę na obowiązek wyłączenia się ze sprawy, jeśli dotyczy ona osoby najbliższej. Ponadto ustawa z 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (dyrektor naczelny teatru jako kierownik samorządowej instytucji kultury jest traktowany jako osoba pełniąca funkcję publiczną) zawiera zapisy dotyczące m.in. zakazu podejmowania decyzji, które mogłyby przynieść korzyść osobom najbliższym.
W debacie o życiu teatralnym coraz częściej pojawiają się głosy domagające się jasnych zasad funkcjonowania dziennikarzy oraz unikania przez nich konfliktów interesów.
Być może w Toruniu mamy do czynienia z mechanizmem, w którym życie rodzinne i zawodowe przenikają się w sposób podważający zaufanie do instytucji publicznej?
Na razie pewne jest jedno: powstała sytuacja, która wymaga dyskusji o granicach dopuszczalnych praktyk w publicznych instytucjach kultury.
Renata Derejczyk – menedżer kultury, konsultantka dramaturgiczna i kuratorka. Była współzałożycielką i współpracowniczką Gazety Teatralnej „Didaskalia”. Pracowała w krakowskim Teatrze Bagatela na stanowisku zastępcy dyrektora ds. organizacyjnych i literackich. Od 2021 r. jest dyrektor naczelną Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu, stanowisko objęła w wyniku wygranego konkursu.
Łukasz Drewniak to krytyk teatralny, wykładowca Akademii Teatralnej w Warszawie. Był założycielem i pierwszym redaktorem naczelnym Gazety Teatralnej „Didaskalia”. Sprawował funkcję dyrektora artystycznego Krakowskich Reminiscencji Teatralnych. Pisał m.in. dla „Tygodnika Powszechnego”, „Przekroju”, „Dziennika Gazety Prawnej”. Jest selekcjonerem konkursu o Złotego Yoricka w ramach gdańskiego Festiwalu Szekspirowskiego. Jest autorem internetowego bloga „Kołonotatnik. Codziennik o teatrze”. Prowadzi wiele spotkań i debat teatralnych.
