Warszawa jako mapa pamięci, Hanna Krall jako głos epoki, teatr jako wspólne doświadczenie. Nowy rozdział właśnie się zaczyna.
fot. Magda Hueckel
25 października 2025 roku na Dużej Scenie Teatru Powszechnego w Warszawie odbędzie się pierwsza premiera pod nową dyrekcją artystyczną Mai Kleczewskiej – spektakl „Sublokatorka”, oparty na reportażach Hanny Krall. To wydarzenie otwiera nowy rozdział w historii teatru, który od lat budował reputację „teatru, który się wtrąca”, a teraz – pod kierunkiem jednej z najważniejszych polskich reżyserek teatralnych – definiuje swoją tożsamość na nowo.
Maja Kleczewska obejmuje funkcję dyrektorki artystycznej Teatru Powszechnego 1 września 2025 roku. To jedna z najbardziej rozpoznawalnych i nagradzanych reżyserek w Polsce i Europie. Studiowała psychologię na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie reżyserię w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Współpracowała z Krzysztofem Warlikowskim i Krystianem Lupą, debiutowała w 2001 roku w krakowskim Teatrze im. Słowackiego.
Na swoim koncie ma dziesiątki głośnych inscenizacji, m.in. „Dziady” i „Wesele” w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie, „Hamleta” w Teatrze Polskim w Poznaniu, „Łaskawe” w Teatrze Śląskim w Katowicach czy „Twarzą w twarz” w Powszechnym. Jej spektakle były prezentowane na festiwalach w Wenecji, Paryżu, Londynie, Berlinie, Madrycie, Tbilisi czy Seulu.
W swoim programie dla Teatru Powszechnego Kleczewska jasno wskazała, że Warszawa – miejsce działania Powszechnego – staje się fundamentem wizji artystycznej:
„Warszawa, czyli pamięć. Warszawa jako miejsce pamięci pozwala współczesnemu teatrowi eksplorować uniwersalne tematy, łącząc historię z aktualnymi wyzwaniami społecznymi i kulturowymi. Warszawa jest dla mnie mapą pamięci, która ma swój aspekt mitotwórczy i traumatyczny. Na styku tych dwóch – heroicznej i traumatycznej pamięci – powstaje teatr.”
25 października – premiera spektaklu „Sublokatorka. Instrukcja przeżycia” na podstawie reportaży Hanny Krall, w adaptacji Grzegorza Niziołka i reżyserii Mai Kleczewskiej. Poza tym kolejna premiera duetu Jolanty Janiczak i Wiktora Rubina oraz spektakle młodych obiecujących reżyserów – Aleksandry Bielewicz (“Trojanki”) i Kamila Białaszka (“Hamlet”). Do Teatru Powszechnego wraca Krzysztof Garbaczewski. W nowym sezonie będzie też można zobaczyć nagradzany spektakl Anny Smolar (“Kobieta samotna”) i “Opowieść zimową” Pameli Leończyk. Już jesienią wrócą również do Powszechnego spektakle – „Capri” Krystiana Lupy i „Klątwa” Olivera Friljica.
Nieprzypadkowo pierwszym wyborem Kleczewskiej stała się właśnie Hanna Krall – pisarka, która od lat zapisuje doświadczenia wojny, Zagłady i ich śladów w życiu jednostek. W programie Powszechnego czytamy:
„Hanna Krall – ikona literatury i pamięci historycznej, jedna z najwybitniejszych polskich pisarek XX i XXI wieku, jest kluczową postacią dla polskiej kultury i pamięci historycznej. Jej twórczość łączy unikalny styl literacki z głęboką analizą tragicznych wydarzeń XX wieku. Stworzenie spektaklu inspirowanego jej dziełami to nie tylko hołd dla autorki, ale także możliwość ożywienia jej uniwersalnych przesłań w nowoczesnym kontekście teatralnym.”
Dla Kleczewskiej wybór Krall to również podkreślenie siły kobiecego głosu w historii i literaturze:
„Hanna Krall jako autorka i świadek epoki jest symbolem niezłomności i siły kobiecego głosu w literaturze. Jej twórczość udowadnia, że historie pisane przez kobiety mają ogromną wartość w kształtowaniu naszej tożsamości kulturowej i narodowej.”
Premiera spektaklu ma zatem wymiar nie tylko artystyczny, lecz także symboliczny – stanowi hołd z okazji 90. urodzin pisarki.
Za dramaturgię i adaptację spektaklu „Sublokatorka” odpowiada Grzegorz Niziołek, scenografię przygotowuje Fabien Lédé, kostiumy – Konrad Parol, muzykę – Cezary Duchnowski, światła i projekcje – Kacper Fertacz, choreografię – Kaya Kołodziejczyk.
Na scenie pojawią się: Karolina Adamczyk, Aleksandra Bożek, Michał Czachor, Michał Jarmicki, Andrzej Kłak, Mateusz Łasowski, Karina Seweryn, Kazimierz Wysota. Gościnnie zagrają: Agnieszka Przepiórska, Jerzy Walczak, Emilia Cholewicka (w duecie z Kayą Kołodziejczyk), Agnieszka Rajda (w duecie z Wiktorią Kruszczyńską).
To obsada, która łączy silne indywidualności z energią nowych głosów – zgodnie z ideą Powszechnego jako teatru inkluzywnego i otwartego na młode pokolenie.
Kleczewska konsekwentnie podkreślała, że chce, by Powszechny był przestrzenią wspólnotową:
„Teatr Powszechny wyobrażam sobie jako Teatr dla wszystkich, Teatr wspólny dla mieszkańców Warszawy, Teatr rozpoznawalny jako miejsce przyjazne i inspirujące. Niewykluczające. (…) Teatr komunikatywny, który zabiera głos w debacie publicznej, który nie jest obojętny. Ale pozostaje Teatrem Powszechnym – popularnym i dostępnym dla szerokiej publiczności.”
Premiera „Sublokatorki” pod jej dyrekcją staje się więc realizacją tej deklaracji – połączeniem literatury, pamięci i współczesnego teatru krytycznego.
