Wrocławski Teatr Współczesny zakończył sezon 2024/2025 dwudniowym VII Festiwalem Dramatu STREFY KONTAKTU.
W formie czytań performatywnych zaprezentowane zostały cztery współczesne sztuki teatralne, napisane na VI Konkurs Dramaturgiczny STREFY KONTAKTU:
- „Czy śmierć przychodzi sama, czy też ma pomocników?” Anouk Herman w reżyserii Wery Makowskx (koprodukcja z Teatrem im. J. Kochanowskiego w Opolu),
- „millenial mumblecore” Natalki Suszczyńskiej w reżyserii Aleksandry Jakubczak,
- „Dziś na białym oceanie spokój, dziś na białym oceanie zamęt” Urszuli Honek w reżyserii Mateusza Atmana i Agnieszki Jakimiak (koprodukcja z Akademią Teatralną w Warszawie),
- „Kapitan” Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk w reżyserii Marcina Libera.
W programie tegorocznej edycji festiwalu znalazły się także dwa spektakle nagrodzone na 14. Forum Młodej Reżyserii w Krakowie:
- „Wszyscy skończymy jak frajerzy, czyli hymn wczesnego kapitalizmu” na podstawie utworu Serhija Żadana w adaptacji i reżyserii Julii Nowak (Akademia Sztuk Teatralnych w Krakowie),
- „Helena” autorstwa i w reżyserii Magdaleny Dąbrowskiej (Akademia Teatralna w Warszawie – Filia w Białymstoku).
Festiwalowi towarzyszyły dwudniowe warsztaty dramaturgiczne, które poprowadziła Magdalena Drab, uznana polska dramatopisarka, laureatka wielu nagród.
W wydarzeniach festiwalowych wzięło udział blisko tysiąc osób.
Z Festiwalem nierozerwalnie związany jest Konkurs Dramaturgiczny STREFY KONTAKTU,organizowany co dwa lata wspólnie z Miastem Wrocław. W tym roku, 27 marca, wręczyliśmy nagrody laureatkom szóstej edycjiKonkursu. Jury przyznało trzy równorzędne nagrody: Magdalenie Drab za sztukę „Strefa 0”, Urszuli Honek za „Dziś na białym oceanie spokój, dziś na białym oceanie zamęt” i Natalce Suszczyńskiej za „millenial mumblecore”. Komisja Artystyczna WTW zdecydowała zaś o przyznaniu nagród w postaci scenicznej realizacji dwom sztukom: „Strefa 0” Magdaleny Drab i „Atlas ptaków” Aleksandry Zielińskiej.
Mamy nadzieję, że w przyszłym roku będziemy mogli zaprosić widzów na Festiwal Dramatu w bardziej rozbudowanej formie. W załączniku prezentujemy skrócony opis projektu, który jest naszym celem i zwieńczeniem prowadzonych od 10 lat działań na rzecz nowego, polskiego dramatu.
Wszystko zaczęło się w styczniu 2016 roku, gdy ówczesny prezydent Rafał Dutkiewicz podjął decyzję o wprowadzeniu na stałe do kalendarza wrocławskich wydarzeń kulturalnych Konkursu Dramaturgicznego STREFY KONTAKTU. Od razu uznaliśmy, że trzeba uczynić następny krok i doprowadzić do reaktywacji Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych. W grudniu tego samego roku, po sukcesie artystycznym i frekwencyjnym przeprowadzonego w ramach Europejskiej Stolicy Kultury Festiwalu Dramatu, nabraliśmy pewności, że ten festiwal jest miastu potrzebny. Niestety, potem nastąpił splot niekorzystnych okoliczności, które sprawiły, że składane do miasta projekty musiały zostać odłożone na lepsze czasy: najpierw remont teatru, potem pandemia i lockdown, wreszcie kryzys energetyczny i ekonomiczny. Dopiero z początkiem obecnego sezonu pojawiła się szansa na reaktywację festiwalu – obecnie gotowy, zmodyfikowany projekt organizacji tego wydarzenia czeka na decyzję władz miasta.
Poniżej nasze pozostałe wydarzenia:
1 prapremiera i 3 premiery:
14 czerwca 2025 r.
prapremiera
„Un-packing”Mikty Iłynczyka w reżyserii Katarzyny Kalwat.
Koprodukcja z Teatrem Dramatycznym im. G. Holoubka w Warszawie.
Warszawska premiera: 27 września 2025 r.
22 lutego 2025 r.
„Wspólnota mieszkaniowa”Jiříego Havelki w reżyserii Leny Frankiewicz.
14 grudnia 2024 r.
„Czekając na barbarzyńców”na podstawie powieściJohna Maxwella Coetzeego w reżyserii Marka Fiedora.
14 września 2024 r.
„Przemiana” na podstawie opowiadania Franza Kafki w reżyserii Michała Kmiecika.
Udział trzech festiwalach:
- „Młody mężczyzna” w reżyserii Katarzyny Kalwat na Festiwalu Prapremier w Bydgoszczy,
- „Chamstwo” kolektywu Agnieszka Jakimiak/Mateusz Atman na Festiwalu Teatru Niezbędnego w Łodzi,
- „Przemiana” w reżyserii Michała Kmiecika na 65. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych – Festiwalu Sztuki Aktorskiej.
Nagrody:
Miłosz Pietruski, aktor, otrzymał nagrodę Warto 2024 w kategorii Teatr.
Nagrody Arlekin 2025:
- Mariusz Bąkowski za główną rolę męską (Gregora Samsy) w spektaklu „Przemiana”,
- Michał Kmiecik za reżyserię „Przemiany”,
- Michał Litwiniec za muzykę do spektaklu „Czekając na barbarzyńców” w reżyserii Marka Fiedora,
- Spektakl sezonu: „Przemiana”.
Ewelina Paszke-Lowitzsch, aktorka, otrzymała nagrodę Marszałka Dolnego Śląska za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kultury.
Na 65. Kaliskich Spotkań Teatralnych – Festiwalu Sztuki Aktorskiej nagrodzono aktorów i realizatorów spektaklu „Przemiana”:
- zbiorową nagrodę Grand Prix w wysokości 30 tysięcy złotych otrzymał zespół aktorski w składzie: Mariusz Bąkowski, Rafał Cieluch, Zina Kerste, Anna Kieca, Przemysław Kozłowski, Miłosz Pietruski, Dominika Probachta, Tadeusz Ratuszniak, Tomasz Taranta i Lina Wosik,
- Specjalną Nagrodę Aktorską w wysokości 4 tysięcy złotych dla aktora/aktorki na początku drogi artystycznej otrzymała Dominika Probachta za rolę Grety w „Przemianie”,
- Honorową Nagrodę im. Macieja Prusa dla Najlepszego Reżysera Kaliskich Spotkań Teatralnych otrzymał Michał Kmiecik, reżyser spektaklu.
1200 osób wzięło udział w działaniach edukacyjno-warsztatowych
W sezonie 2024/2025 zorganizowaliśmy 103 spotkania warsztatowe dla 1200 osób, w tym 30 do spektakli repertuarowych i 25 innych warsztatów. Osiem odbyło się w ramach projektów rocznych realizowanych ze szkołami (2 grupy: 20 i 25 osób).
Przez ponad trzy miesiące prowadziliśmy wspólnie z Biurem Parlamentu Europejskiego w Polsce warsztaty teatralne koncentrujące się wokół praw człowieka.
15 czerwca grupa teatralna Teatr na próbę, działająca we Wrocławskim Teatrze Współczesnym, wystawiła spektakl na podstawie sztukiMagdaleny Drab „Patoformy”, nagrodzonej w III Konkursie Dramaturgicznym STREFY KONTAKTU. Prace grupy koordynuje Katarzyna Migdałowska, a opiekę artystyczną zapewnia Anna Kieca.
Festiwal Dramatu STREFY KONTAKTU.
Projekt.
Tradycja.
Powołany w 1960 roku Festiwal Teatrów Śląskich i Opolszczyzny, przekształcony w 1963 przez Zygmunta Hübnera w Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych, przez prawie cztery dziesięciolecia czynił Wrocław opiniotwórczym centrum nowego dramatu. Tu konfrontowano ze sobą oryginalne, nowatorskie propozycje uznanych i debiutujących autorów, kreowano sceniczny język do opisania skomplikowanej rzeczywistości, formułowano repertuarowe trendy. Powołanie nowego wydarzenia teatralnego nawiązującego do tradycji tamtego Festiwalu, w odmienionej i wzbogaconej formule Festiwalu Dramatu STREFY KONTAKTU, stworzy szansę na odzyskanie pozycji Wrocławia jako ważnego ośrodka polskiej, współczesnej dramaturgii.
Koncepcja.
Głównym założeniem Festiwalu Dramatu STREFY KONTAKTU jest połączenie trzech elementów:
– Przeglądu spektakli najważniejszych wystawień polskich sztuk współczesnych,
– Konkursu Dramaturgicznego,
– Przeglądu czytań performatywnych najlepszych sztuk konkursowych.
W programie Festiwalu brane pod uwagę będą wystawienia tekstów dramatycznych powstałych
w XXI wieku, aby nie ograniczać przeglądu do samych tylko prapremier i dać szansę kolejnym realizacjom. Co dwa lata zaprosimy pięć teatrów, które pokażą najważniejsze i najgłośniejsze przedstawienia ostatnich sezonów. Jednocześnie cztery z nich przygotują czytania performatywne sztuk napisanych na nasz Konkurs Dramaturgiczny i zaprezentują je we Wrocławiu.
Taka koncepcja wyróżni Festiwal Dramatu STREFY KONTAKTU spośród innych festiwali: pozwoli
na pełniejszą prezentację zapraszanych teatrów oraz zapewni promocję dramatów konkursowych w innych miastach (drugie czytanie odbywać się będzie na scenie macierzystej każdego teatru). Przede wszystkim jednak da wrocławskiej publiczności możliwość obejrzenia na żywo najgłośniejszych i najbardziej dyskutowanych w Polsce przedstawień. Dodatkowo niewątpliwą atrakcją będzie możliwość oglądania tych samych zespołów aktorskich w innych rolach i stylistykach scenicznych.
Bardzo istotną zmianą w stosunku do dotychczasowej praktyki konkursowej będzie otwarcie Konkursu dla wszystkich chętnych dramaturgów. Oprócz zapraszania wybranych 25 autorów w trybie podpisywanej umowy i wypłacenia wadium, otworzymy możliwość zgłoszenia do Konkursu utworu dramatycznego przez każdego twórcę i wzięcia udziału w kwalifikacjach mających wyłonić maksymalnie pięć sztuk, które dołączą do tekstów napisanych przez osoby zaproszone. Jury będzie zatem oceniać w sumie 30 dramatów i spośród tej puli wybierze laureatów.
Doświadczenie.
Od 2015 roku organizujemy we WTW Konkurs Dramaturgiczny STREFY KONTAKTU. W ubiegłym sezonie nasze wieloletnie starania znalazły uznanie w oczach Komisji Artystycznej Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej, organizowanego od 30 lat przez MKiDN. Otrzymaliśmy Nagrodę Główną w wysokości 80 tys. zł. „za konsekwentne inwestowanie w polską dramaturgię, w tym organizowany od ośmiu lat konkurs dramaturgiczny STREFY KONTAKTU, a także staranne wprowadzanie nagrodzonych tekstów do repertuaru”. Uznanie to jest podsumowaniem działań, efektem których było m.in. wprowadzenie na polskie sceny wielu nowych sztuk. Z dramatów napisanych na pięć pierwszych edycji Konkursu powstało 27 spektakli repertuarowych: 13 w WTW oraz 14 w innych teatrach i Teatrotece WFDiF. Nie ma w Polsce drugiego konkursu dramaturgicznego, który może poszczycić się taką liczbą realizacji. Wyróżnia nas również to, iż zapraszamy do udziału nie tylko dramatopisarzy, ale też twórców działających w innych dziedzinach sztuki. Dzięki Konkursowi teatr zyskuje nowych, oryginalnych autorów, którzy odświeżają i wzbogacają sceniczny język. To bardzo konkretne, wymierne rezultaty naszej działalności.
Posiadamy również bogate doświadczenie w przeprowadzaniu tego typu przedsięwzięć jak przeglądy i festiwale. Już sześciokrotnie organizowaliśmy kilkudniowe prezentacje czytań performatywnych sztuk konkursowych – wiele z nich powstało w koprodukcji z innymi teatrami.
W 2016 roku w ramach programu Europejskiej Stolicy Kultury zrealizowaliśmy tygodniowy Festiwal Dramatu, na którym zaprezentowaliśmy 9 spektakli, m.in. z Nowego Teatru z Warszawy, Narodowego Starego Teatru z Krakowa czy Teatru Narodowego z Bukaresztu. Był to przegląd najważniejszych wystawień polskiego dramatu współczesnego z ostatnich sezonów. Festiwal cieszył się wielkim zainteresowaniem wśród widzów i pomimo iż odbywał się w grudniu, kiedy można było już odczuć wśród publiczności pewne znużenie dużą liczbą atrakcyjnych imprez w ciągu całego roku, wszystkie bilety zostały sprzedane. To pokazało, że mieszkańcy Wrocławia chcą uczestniczyć
w takich wydarzeniach. Festiwal Dramatu w 2016 roku zrealizowaliśmy własnymi siłami, bez organizacyjnych wpadek i zaniedbań, dlatego wiem, że we Wrocławskim Teatrze Współczesnym są odpowiedni ludzie, profesjonaliści, którzy mogą w przyszłości podjąć się takiego zadania.
A jednak pomimo niewątpliwych osiągnięć na polu promowania i wspierania polskiej twórczości dramaturgicznej, jakościowy potencjał sztuk konkursowych nie jest do końca wykorzystany. Konkurs nie uruchamia mechanizmu promocji twórczości Laureatek i Laureatów w takim stopniu, w jakim mógłby i powinien. O wiele więcej utworów zasługuje na poznanie i wystawienie. Połączenie Konkursu z przeglądem Festiwalowym wzmocni jego rangę opiniotwórczą, pozwoli na konfrontację naszych sztuk konkursowych z innymi, uznanymi za znaczące utworami dramatycznymi oraz przez możliwość prezentacji w innych miastach będzie skuteczniej promować je w Polsce.
Kalendarz Festiwalu.
1 września 2025 – wysłanie zaproszeń do udziału w Konkursie zamkniętym; początek selekcji spektakli do Przeglądu – brane pod uwagę będą przedstawienia z sezonów: 2024/25 i 2025/26
1 października 2025 – ogłoszenie naboru do Konkursu otwartego
do 31 grudnia 2025 – podpisanie umów na udział w Konkursie zamkniętym i wypłacenie wadiów
31 marca 2026 – termin nadsyłania dramatów w Konkursie otwartym; w ciągu dwóch miesięcy Komisja Artystyczna wybiera maksymalnie 5 utworów, które dołączają do puli sztuk konkursowych
30 maja 2026 – termin nadsyłania dramatów w Konkursie otwartym; zakończenie selekcji spektakli do Przeglądu, wybór pięciu teatrów do zaproszenia na Festiwal szóstym uczestnikiem będzie WTW)
do 31 sierpnia 2026 – posiedzenia Jury oraz Komisji Artystycznej, wybór pięciu finalistów Konkursu; Jury wskazuje trzy sztuki, Komisja – dwie i kolejne dwie, gdyby wskazania pokrywały się z wyborem Jury; podanie do publicznej wiadomości autorów i tytułów sztuk, bez ujawniania ich treści;
cztery z zaproszonych na Festiwal teatrów otrzymują zakwalifikowaną do finału Konkursu sztukę,
do przygotowania w postaci czytania performatywnego i zaprezentowania jej w czasie Festiwalu; piątą sztukę finalistkę realizuje WTW; podpisanie umów z teatrami na realizację czytania
19 do 24 października 2026 – Festiwal; pokazy spektakli nie będą konkursowe; codziennie odbędzie się prezentacja jednego czytania performatywnego, jednego spektaklu oraz spotkanie z widzami; pierwsze czytanie przygotuje Wrocławski Teatr Współczesny, który także zamknie Festiwal pokazem własnego przestawienia; ostatniego dnia nie będzie już prezentacji czytania – po spektaklu nastąpi ogłoszenie wyników Konkursu Dramaturgicznego i wręczanie nagród; zasadą będzie, iż zaproszone teatry jednego dnia będą pokazywały swój spektakl a następnego – czytanie; organizacja Festiwalu w takiej formule pozwoli na sprawne jego przeprowadzenie i zracjonalizowanie kosztów; sprawi także, iż widzowie będą mogli obejrzeć wszystkie zakwalifikowane do finału sztuki i sami wyrobią sobie zdanie na temat ich wartości; będą też mogli dać wyraz swoim preferencjom głosując na „najlepszą sztukę” a wybrany dramat otrzyma Nagrodę Publiczności.
30 listopada 2026 – rozliczenie finansowe Festiwalu
Finansowanie Festiwalu
Dla sprawności i transparentności organizacji wydarzenia, najwłaściwszym rozwiązaniem byłoby rozdzielenie dotacji teatru i Festiwalu. Dotacja celowa na pokrycie kosztów pierwszego Festiwalu w 2026 roku, w okresie dwuletnim to łącznie kwota 1 250 000,00 zł, z czego w roku przygotowań (2025) – 120 000,00 zł a roku festiwalowym (2026) – 1 130 000,00 zł.
W roku 2024 Wrocławski Teatr Współczesny organizował V Festiwal Dramatu w formule prezentacji czytań performatywnych przygotowywanych własnymi siłami, przy współdziałaniu z AST we Wrocławiu. Otrzymaliśmy wtedy wsparcie finansowe w postaci grantu MKiDN w wysokości 50 tys. zł. W roku obecnym – wysokość tej dotacji wzrosła do kwoty 110 tys. zł. To wsparcie jest z pewnością związane z przyznaną nam nagrodą za wieloletnie działania na rzecz współczesnej dramaturgii. Doceniono konsekwencję i cykliczność wydarzeń. Mamy więc prawo liczyć na to, iż w kolejnym roku nasz wniosek o wsparcie dla znacząco rozszerzonego Festiwalu Dramatu, również znajdzie wraz w przyznanym grancie, o co będziemy się starać.
fot. Maziarz Picture / WTW
absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku oraz Studia Wokalno-Aktorskiego Danuty Baduszkowej przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Współpracował z wieloma teatrami w Polsce, m.in. Teatrem Polskim w Bydgoszczy. Ma na swoim koncie ponad 60 ról teatralnych. Od roku 2001 zajmuje się krytyką teatralną.
