Wrocławska premiera Strasznego dworu Stanisława Moniuszki w reżyserii Bruna Berger-Gorskiego oraz pod kierownictwem muzycznym Miriana Khukhunaishvili jest wyjątkowa pod wieloma względami. Będzie to nie tylko otwarcie nowego sezonu artystycznego 2025/2026, ale również uświetnienie obchodów jubileuszu 80 lat polskiej sceny operowej we Wrocławiu. 8 września 1945 r. odbyła się w stolicy Dolnego Śląska premiera Halki Stanisława Moniuszki, co zapoczątkowało powojenny rozwój stałej sceny operowej w mieście. Obecna inscenizacja Strasznego dworu będzie nawiązywała właśnie do tych wydarzeń, kiedy to Polacy – nowi mieszkańcy Wrocławia – na gruzach niedawnej Festung Breslau zaczęli budować polską kulturę.
Historia dzieła
Straszny dwór Stanisława Moniuszki uchodzi za jedno z najdoskonalszych dzieł operowych kompozytora. Libretto autorstwa Jana Chęcińskiego zostało oparte na jednym opowiadaniu ze zbioru anegdot Kazimierza Stanisława Wójcickiego Stare gawędy i obrazy z 1840 roku. Chęciński jednak do szlacheckiej historii dodał wątki z Pana Tadeusza Adama Mickiewicza oraz Zemsty i Ślubów panieńskich Aleksandra Fredry. Wszystko to zostało splecione doskonałą muzyką Moniuszki. Historia Stefana i Zbigniewa, powracających z wojny do swych rodzinnych stron, jest pełna polskiej patriotycznej myśli, a jednocześnie skrzy się szlacheckim humorem i optymizmem. Straszny dwór jest z jednej strony romantyczną, a z drugiej – polityczną opowieścią o dwóch młodych szlachcicach, którzy przysięgają sobie, że zawsze będą „żyć w bezżennym stanie”.
W 1863 roku wybuchło Powstanie Styczniowe, w wyniku którego okupant rosyjski zamknął Teatr Wielki w Warszawie na ponad dwa lata. Ponowne otwarcie sceny narodowej postanowiono uczcić prapremierą Strasznego dworu, która to okazała się okazją do wielkich manifestacji patriotycznych, z resztą szybko stłumionych.
W Strasznym dworze zawarta jest mnogość rytuałów szlacheckich, które są ukazane w wielu szczegółach dzieła: polonezowy kurant, powitanie powracających paniczów chlebem i solą, przędzenie w wielkiej izbie przy śpiewie pieśni, zapustne tradycje wróżenia z wosku, czy myśliwskie spory. Rodzimość, domowość i szlacheckość – to miało przyświecać całości dzieła. Po przegranym powstaniu, siła narodu polskiego miała wyrastać z przeszłości, a co za tym idzie – z moralności, honoru, szacunku do Tradycji. Stało to w opozycji do rodzącej się nowej kultury mieszczańskiej, która na pierwszy plan wysuwała względy ekonomiczne. Sam spektakl został zdjęty z afisza po trzecim przedstawieniu. Kompozytor za swego życia opery tej nie zdążył więcej zobaczyć. Pierwsze wznowienie Strasznego dworu po carskiej cenzurze odbyło się w zaborze austriackim, we Lwowie i Krakowie w 1877 roku.
12 września 2025 19:00 PREMIERA
Kierownictwo muzyczne
Mirian Khukhunaishivili
Reżyser
Bruno Berger-Gorski
Scenografia
Daniel Dvorak
Choreografia
Bożena Klimczak
Kostiumy
Magdalena Dąbrowska
Reżyseria świateł
Bogumił Palewicz
Multimedia, mapping
Karolina Jacewicz
Asystent reżysera
Adam Pacyno
Obsada
Miecznik –
Mateusz Ługowski*
Hanna –
Hanna Sosnowska-Bill
Jadwiga –
Aleksandra Opała
Stefan –
Piotr Buszewski*
Zbigniew –
Paweł Horodyski*
Cześnikowa –
Barbara Bagińska
Skołuba –
TBA
Damazy –
Paweł Żak
Maciej –
Jacek Jaskuła
Marta –
Canan Kalkir
Grześ –
Daniel Babuśka
Stara Niewiasta –
Dorota Dutkowska
* – gościnnie
fot. Opera Wrocławska
absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku oraz Studia Wokalno-Aktorskiego Danuty Baduszkowej przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Współpracował z wieloma teatrami w Polsce, m.in. Teatrem Polskim w Bydgoszczy. Ma na swoim koncie ponad 60 ról teatralnych. Od roku 2001 zajmuje się krytyką teatralną.
