Ziemia naszych przodków
Dolnośląski teatr w podróży do głębi podświadomości.
Tradycja tworzy wspólnotę, daje fundament grupie i cementuje. Wierni duchom przodków wyruszamy do nich po radę. Żeby pójść naprzód bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, potrzebujemy duchowego fundamentu. Teatr wywodzi się w prostej linii z obrzędowości. Gdy spotykamy się w Stajni Metamorficznej ‒ budujemy w tym miejscu pole gry, określamy je dzięki naszej głębokiej koncentracji jako sferę sacrum, pozbywamy się profanum, pozostawiając je poza okręgiem magicznego pola. Scena jest czysta i uświęcona tym, co za chwile się wydarzy. Spektakl stwarza się tu zawsze od nowa według scenariusza w ruchu, geście i słowie. Nie ma miejsca na sprawy błahe czy tematy polityczne. Na scenie panuje duch. Prawdziwy teatr nie ulega nastrojom ideologicznym, prawdziwy teatr schodzi do głębi człowieczeństwa. W czasach pomieszania umysłu staramy się łapać inną perspektywę. Teatr wyznacza rytm naszych działań, naszego życia, jeździmy i gramy w całej Polsce. Dziś nie bardzo wiadomo, w jakim kierunku podążać ma sztuka i kto lub co powinno wyznaczać ten kierunek, powstrzymam się od krytyki niezliczonych zjawisk, są one dalekie od prawdy. Dawniej, gdy społeczność zadawała pytanie, stając przed trudnym dylematem, a każda decyzja wydawała się nietrafna oraz wtedy, gdy wszelkie próby rozwiązania problemu przynosiły efekt coraz gorszy ‒ tak właśnie jest w chwili obecnej, a więc wtedy decydowała starszyzna ‒ teraz brak nam takiego wsparcia. W innym przypadku wspólnota udawała się w podróż do świata przodków za pośrednictwem szamana. Ten przeprowadzał odpowiednie zabiegi, obrzędy, recytację, tańce itp. Wprowadzał zgromadzonych w świat duchów, przez wiele godzin a czasem dni trwały obrzędy; celem było wewnętrzne oczyszczenie i duchowa przemiana, rozprężenie panujących napięć w obrębie wspólnoty. Tego nam teraz brakuje ‒ roli, jaką pełnił teatr i sztuka. Sztuka stała się wasalem, a szaman marnuje swoje duchowe zdolności, zamieniony w pajaca na sznurkach, podskakuje groteskowo, kłania się i przychyla czapeczkę, aby mu grosik dać. Ale ten grosik ma cenę, którą płacimy wszyscy ‒ przestaliśmy zdawać sobie sprawę z prawdziwej wartości sztuki, bo przestaliśmy w niej uczestniczyć. Nie ma jej, prawie wcale. Prawie. Rozmyślania o źródłach teatru i roli sztuki towarzyszą nam od początku powstania Teatru Stajnia Metamorficzna. Założyliśmy go w niewielkiej wsi Nowina na Dolnym Śląsku.
Po wielu sukcesach przychodzi czas na refleksję. Cztery lata przyniosły ogrom działań: kilkanaście premier, kilka spektakli na stałe wpisanych do repertuaru, wiele przeprowadzonych prób i warsztatów, wielu widzów, masa ludzi przeszła przez nasze ręce. A przecież jesteśmy jedynie dwójką zapaleńców, tworzących u podstaw. Wybraliśmy na mapie miejsce, wykupiliśmy budynek, własnym trudem przeprowadziliśmy remonty i dostosowaliśmy go do teatralnych działań. Wyposażyliśmy w sprzęt, kostiumy, rekwizyty i scenografię, wypracowaliśmy kierunek działań, weszliśmy również we współpracę z lokalnymi strukturami.
Tegoroczne projekty realizowane przez Teatr Stajnia Metamorficzna i Fundację Studio 27 mają wspólny mianownik ‒ każdy spektakl i wydarzenie jest próbą powrotu do źródeł. Sezon w naszej siedzibie trwa, za nami II Teatralna Majówka, a w nadchodzącym czasie 20 czerwca o godzinie 19:00 Noc Kupały zachęcamy do wzięcia udziału!
W Noc Kupały przeniesiemy widzów w czasy ludowych wierzeń, demonów i duchów za sprawą spektaklu „To, co starszy”. Po przedstawieniu w rytmie ludowej muzyki porwiemy Was do tańca i zabawy razem z Kapelą Towarzyską Witolda Roya Zalewskiego i Dominiki Oczepy.
Wydarzenie jest częścią większego projektu „Ziemia naszych przodków”, który zakłada pokazy spektaklu „To, co straszy” na terenie Dolnego Śląska. Projekt dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego. Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Gminy Ziębice.
Aktualnie również trwa gorączka zgłoszeń na V Wieczór Metamorficzny – Ogólnopolskie Spotkania Teatralne, który odbędzie się 23 sierpnia 2025. To wydarzenie w stajni wzbudza duże zainteresowanie widzów i uczestników. Wiele teatrów z całej Polski pragnie zaprezentować się na naszej scenie, każdy spektakl nabiera tu szczególnego znaczenia, dzięki dramaturgii całego festiwalu, prowadzimy do przemiany starego w nowe. W tym roku podczas wieczoru obejrzymy 8 spektakli, premierowo zagramy „Personę”.
Natomiast kolejną przewidzianą premierą Teatru Stajnia Metamorficzna będzie spektakl tworzony w technice teatru lalek skierowany do młodego widza. W tym roku reżyser Jacek Wilantewicz został wyróżniony Stypendium Marszałka Województwa Dolnośląskiego. „Złoty Most” – to oparta na motywach ludowych baśń.
Baśnie ludowe są z nami od samego początku – każdy z naszych spektakli zawiera baśniowe wątki. Mamy w repertuarze baśnie wyłącznie dla dorosłych „Mięso”, „To, co straszy”, są jednak też takie dla dzieci. Obecnie często gramy spektakl „Słoneczny Koń”. Przedstawienie stworzyliśmy w technice teatru cieni wayang kulit – okazało się, że wielu widzów ogląda teatr cieni po raz pierwszy w życiu. Dlatego postanowiliśmy przybliżyć tę formę, realizując projekt „Tajemnice światła i cieni”, w którym prezentujemy młodym widzom techniki lalek cieniowych i tajniki naszego warsztatu. Cieszymy się, że nasz projekt został doceniony przez Samorząd Województwa Dolnośląskiego w ramach programu Kultura Edukuje Młodych. Dzięki dotacji dzieci będą miały szanse zapoznać się z teatrem cieni.
Kolejnym tegorocznym projektem edukacyjnym jest praca z młodzieżą Zespołu Szkół Ponadpodstawowych w Ziębicach nad spektaklem „Chłopi” na podstawie powieści Władysława Reymonta. Efekty naszej pracy można było zobaczyć na scenie Ziębickiego Centrum Kultury 11 i 12 czerwca. Młodzież świetnie się spisała, warto wspomnieć, że to już trzecia produkcja, którą zrealizowaliśmy z ZSP.
Wszystkie te projekty tworzą dużą pulę wydarzeń, ale pozostawiają też miejsce dla naszych występów w całej Polsce. W tym roku odwiedziliśmy już wiele ośrodków kultury i teatrów m.in.: Wrocław, Kłodzko, Bardo, Kamienną Górę, Skoczów, Przeworno. Przed nami także występy w Gminie Ziębice. Niesiemy dalej naszą ideę w świat, budujemy złoty most pomiędzy chwilą obecną a źródłem, odkrywając oceany możliwości.
Zachęcamy do śledzenia działań Teatru Stajnia Metamorficzna na stronie: facebook.com/metamorficznastajnia
fot. Krystian Matysiak
absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku oraz Studia Wokalno-Aktorskiego Danuty Baduszkowej przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Współpracował z wieloma teatrami w Polsce, m.in. Teatrem Polskim w Bydgoszczy. Ma na swoim koncie ponad 60 ról teatralnych. Od roku 2001 zajmuje się krytyką teatralną.
