PRZEBUDZONE – Otwock Amatorski Teatr Miejski im. S.Jaracza, 30 marca
https://moktis.pl/teatr-im-s-jaracza/1009-spektakl-przebudzone/2025-03-30-17-00
„Przebudzone” to jeden z pierwszych w Polsce spektakli z użyciem instrumentu wokalnego wygenerowanego dzięki technologii AI. Widowisko przemierza tajniki życia i śmierci, odnajduje do nich nawiązania kulturowe, operuje językiem nauki i słowem poetyckim. A wszystko jest tylko krótką chwilą przebudzenia trzech, a może czterech bohaterek…
Premiera spektaklu odbyła się 9 marca 2024, wpisując się w obchody Międzynarodowego Dnia Kobiet. W tym roku odświeżamy swoje widowisko również w marcu, trzy dni po Międzynarodowym Dniu Teatru. Jak odczytać wiosenne “Przebudzone”?
Przede wszystkim jako napięcie pomiędzy wolnością a zniewoleniem, ciałem i duszą, życiem i śmiercią, jawą i snem… Dzieje się to na różnych poziomach poszukiwania tej właściwej dla każdej z nich prawdy. Kobiety na scenie szukają jej w swoich ciałach, wzajemnych interakcjach, wreszcie w obszarze duchowym. W odmienny sposób interpretują sytuację, w której się znalazły. Ich dialogi przepełniają emocje, wobec których trudno pozostać obojętnym. Odwołują się przy tym do pojęć znanych z fizyki, psychologii i judaizmu. Integralną częścią dialogów jest muzyka i poezja, które budują aurę tajemniczości… Ich obecność staje się istotnym środkiem wyrazu emocji.
Skąd powstał pomysł na taki charakter spektaklu? Joanna Maria Janisz, literacko zakorzeniona w poezji i krótkich formach prozatorskich, kilkakrotnie brała udział we wprowadzaniu tego typu tekstów do przestrzeni teatralnej („Zaduszki poetyckie” 2010-2019, „Przemijając” 2013…). Tym razem fragmenty liryczne tylko wypełniają przestrzeń pomiędzy dialogami, których charakter jest… naukowo-mistyczny. Kobiety stają się badaczkami, które muszą na nowo zdefiniować świat, swoje życie, a wreszcie śmierć. Wnoszą w poważną i nieco surową atmosferę spektaklu iskry drapieżnych kokietek, ale też rozbrajającą szczerość – odwagę mówienia prawdy o samych sobie. Artystki są ucieleśnieniem kobiecości i mądrości. Pokazują swoje dojrzewanie do uniwersalnej prawdy dotyczącej ludzkiej egzystencji. Dają również nadzieję, co odróżnia fabułę tego spektaklu od klasycznego dramatu egzystencjalnego, typu “Czekając na Godota”.
Jednak całość nie miałaby aż tak intrygującego charakteru bez osoby Michała Malińskiego, który ożywia spektakl muzycznie, czerpiąc z tradycyjnej muzyki korzeni przez hip-hop, po elektroniczne, współczesne aranżacje ambientowe. Obok kompozycji instrumentalnej kreuje także wokal (!) – z wykorzystaniem technologii AI. Jest to jakby dodatkowy instrument, a wykonawczyni wokalna staje się symboliczną i tajemniczą czwartą osobą w sztuce… „Zrozumiałem jak bardzo twórczy i nowatorski potencjał drzemie we współpracy ze sztuczną inteligencją w momencie, kiedy jeden z nepalskich kolegów puścił mi utwór Freddiego Mercury’ego, wykonującego „My heart will go on…”. Zdarzenie, które nie miałoby szansy zaistnieć w rzeczywistości, dostało życie…
Kompozytor ścieżki dźwiękowej „Przebudzonych”, to również autor wkomponowanych w sztukę kilku tekstów poetyckich. Wykorzystane w przedstawieniu wiersze Joanny Janisz i Michała Malińskiego pochodzą ze wspólnego zbioru „W odcieniu Twego srebra” (2024).
Spektakl jest zapowiedzią niewątpliwego przełomu kulturowego. Już od dawna ludzkość obawia się konieczności współdziałania z wygenerowaną przez nią możliwością… Możliwości nieskończonych. Tutaj subtelnie zostajemy wprowadzeni w świat, który może stopniowo zastąpić ten zastały dotychczas porządek rzeczy. Choć tak bardzo z niego czerpie, bo formalnie osadzony jest w nurcie teatru obrzędowego oraz widowisk słowno-muzycznych.
fot. mat. org.
absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku oraz Studia Wokalno-Aktorskiego Danuty Baduszkowej przy Teatrze Muzycznym w Gdyni. Współpracował z wieloma teatrami w Polsce, m.in. Teatrem Polskim w Bydgoszczy. Ma na swoim koncie ponad 60 ról teatralnych. Od roku 2001 zajmuje się krytyką teatralną.
