„Rejs. Historia” z Grand Prix. XVII Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski zakończony. Czas na nową formułę

W sobotę, 17 października, zakończył się XVII Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski w Radomiu. Tegoroczna edycja zamknęła ważny rozdział w historii wydarzenia. Organizatorzy zapowiadają zmiany w jego formule, a kolejny festiwal ma odbyć się w 2028 roku.

Przez osiem dni, od 10 do 17 października, Radom był miejscem spotkań artystów i publiczności zainteresowanej twórczością Witolda Gombrowicza. W programie XVII Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego znalazło się dziesięć spektakli konkursowych, przygotowanych przez zespoły teatralne z Polski i zagranicy. Gospodarzem wydarzenia był Teatr Powszechny im. Jana Kochanowskiego w Radomiu.

Tegoroczną edycję otworzyła premiera spektaklu „Przeciw…” w reżyserii Mikołaja Grabowskiego, przygotowanego przez radomski teatr. W kolejnych dniach publiczność oglądała różnorodne interpretacje twórczości Gombrowicza, od inscenizacji jego najbardziej znanych dramatów i powieści po przedstawienia podejmujące dialog z pisarzem i jego sposobem opisywania rzeczywistości.

O przyznaniu nagród zdecydowało jury w składzie: Grażyna Szapołowska, Jan Bończa-Szabłowski (przewodniczący), Andro Enukidze (honorowy członek jury), Tomasz Tyczyński i Waldemar Zawodziński.

Grand Prix dla „Rejsu. Historii” Teatru Nowego w Poznaniu

Najważniejszą nagrodę XVII Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego, Grand Prix, otrzymał spektakl „Rejs. Historia” Teatru Nowego im. Izabelli Cywińskiej w Poznaniu w reżyserii Radosława Stępnia.

Przedstawienie, zaprezentowane podczas ostatniego dnia festiwalu, zostało najwyżej ocenione przez jury konkursowe. Poznański teatr dołączył tym samym do grona laureatów najważniejszego wyróżnienia radomskiego festiwalu, który od ponad trzydziestu lat stanowi jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych teatralnym interpretacjom twórczości Witolda Gombrowicza.

Anita Jancia najlepszą aktorką festiwalu

Nagrodę dla najlepszej aktorki otrzymała Anita Jancia za tytułową rolę w spektaklu „Iwona, księżniczka Burgunda” w reżyserii Leny Frankiewicz z Teatru Polskiego w Bielsku-Białej.

Wyróżnienie dla Anity Janci jest jednym z najważniejszych rozstrzygnięć tegorocznego konkursu. Aktorka została doceniona za kreację Iwony, jednej z najbardziej zagadkowych postaci w dramaturgii Gombrowicza. Bohaterka, której obecność wywołuje narastający niepokój na królewskim dworze, od lat stanowi szczególne wyzwanie interpretacyjne dla kolejnych pokoleń aktorek i reżyserów.

Spektakl Leny Frankiewicz przyniósł bielskiemu teatrowi również drugą nagrodę aktorską. Jury wyróżniło Grzegorza Sikorę za rolę Króla.

Cztery nagrody dla najlepszych aktorów

Jury przyznało cztery nagrody dla najlepszych aktorów. Otrzymali je:

Sławomir Pacek za role Wuja Konstantego i Profesora Bladaczki w spektaklu „Ferdydurke” w reżyserii Mariusza Malca z Och-Teatru w Warszawie.

Grzegorz Sikora za rolę Króla w spektaklu „Iwona, księżniczka Burgunda” w reżyserii Leny Frankiewicz z Teatru Polskiego w Bielsku-Białej.

Krzysztof Szczepaniak za rolę Józia w spektaklu „Ferdydurke” w reżyserii Mariusza Malca z Och-Teatru w Warszawie.

Michał Węgrzyński za rolę Gombrowicza w spektaklu „Przeciw…” w reżyserii Mikołaja Grabowskiego z Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu.

Tegoroczny werdykt przyniósł zatem po dwa wyróżnienia aktorskie dla przedstawień przygotowanych przez Teatr Polski w Bielsku-Białej i warszawski Och-Teatr. Nagrodzona została również kreacja Michała Węgrzyńskiego w premierowym spektaklu gospodarzy festiwalu.

Trzy nagrody dla „Ferdydurke” z Gorzowa Wielkopolskiego

Jednym z największych sukcesów tegorocznej edycji okazał się udział Teatru im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim. Przygotowana przez Dariusza Lewandowskiego inscenizacja „Ferdydurke” zdobyła trzy wyróżnienia.

Jury główne przyznało gorzowskiemu teatrowi nagrodę zespołową, doceniając przedstawienie jako całość.

Spektakl został również nagrodzony przez Jury Młodych, w którym zasiadały Jagoda Błaszczyk, Hanna Frączek i Milena Gąsiorek. Młode jurorki obejrzały wszystkie dziesięć przedstawień konkursowych i zdecydowały się wyróżnić właśnie „Ferdydurke” Dariusza Lewandowskiego.

Trzecim wyróżnieniem była Nagroda Publiczności, która również trafiła do Teatru im. Juliusza Osterwy.

Trzy nagrody przyznane przez niezależne od siebie gremia sprawiły, że gorzowska „Ferdydurke” stała się jednym z najczęściej nagradzanych przedstawień XVII Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego.

Nagroda specjalna dla Mikołaja Grabowskiego

Osobne wyróżnienie jury przyznało Mikołajowi Grabowskiemu, reżyserowi od dziesięcioleci związanemu z teatralną interpretacją twórczości Witolda Gombrowicza.

W uzasadnieniu werdyktu podkreślono, że nagroda została przyznana:

„Za mądre i twórcze powroty do Gombrowicza, za celne, aktualne czytanie świata poprzez teksty autora «Kosmosu»”.

Twórczość Gombrowicza zajmuje szczególne miejsce w dorobku Grabowskiego. Jego przedstawienia, w tym słynne realizacje „Trans-Atlantyku”, należą do ważnych dokonań polskiego teatru ostatnich dekad. Reżyser wielokrotnie powracał do pisarza, odnajdując w jego utworach materiał do rozmowy o polskiej mentalności, społecznych konwenansach i mechanizmach sprawowania władzy.

Podczas tegorocznego festiwalu Grabowski zaprezentował najnowszy spektakl „Przeciw…”, przygotowany z zespołem Teatru Powszechnego w Radomiu. Przedstawienie otworzyło XVII edycję wydarzenia, a występujący w nim Michał Węgrzyński został nagrodzony za rolę Gombrowicza.

Ostatnia edycja w dotychczasowej formule

Zakończony festiwal miał szczególne znaczenie dla jego organizatorów. XVII edycja była ostatnią przygotowaną według zasad, które przez lata określały charakter radomskiego wydarzenia.

Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski, organizowany od 1993 roku, przez ponad trzy dekady pozostawał miejscem prezentacji przedstawień inspirowanych twórczością autora „Ferdydurke”, „Ślubu” i „Iwony, księżniczki Burgunda”. Na radomskich scenach spotykały się zespoły z Polski i zagranicy, prezentując odmienne sposoby interpretacji jego literatury.

Jednocześnie zmieniająca się sytuacja teatralna oraz coraz rzadsza obecność Gombrowicza w repertuarach skłoniły organizatorów do podjęcia dyskusji o przyszłości wydarzenia.

Jak informowaliśmy już przy okazji prezentacji programu tegorocznej edycji, dyrektor Teatru Powszechnego w Radomiu Jarosław Rabenda zapowiedział przygotowanie nowej koncepcji festiwalu. O planowanych zmianach pisaliśmy szerzej w materiale „Znamy program XVII Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego w Radomiu”.

Planowane jest powołanie Rady Artystycznej, która zajmie się opracowaniem jego przyszłej formuły. Jednym z rozważanych rozwiązań jest poszerzenie programu o przedstawienia inspirowane problematyką obecną w twórczości Gombrowicza, także te, które powstały na podstawie tekstów innych autorów.

Zmiany mają umożliwić organizowanie kolejnych edycji wokół wybranych tematów i zagadnień związanych z myślą pisarza. Organizatorzy zapowiadają zachowanie konkursowego charakteru festiwalu.

Nowa koncepcja ma zostać zaprezentowana przed kolejną edycją, planowaną na 2028 rok.

Festiwal Gombrowiczowski przed nowym otwarciem

Decyzja o zmianie formuły oznacza istotny moment w historii wydarzenia, które przez lata wypracowało własną pozycję na teatralnej mapie Polski.

Przyszłość festiwalu będzie zależała od tego, w jaki sposób organizatorzy połączą jego dotychczasowy dorobek z potrzebą poszerzenia programu i zainteresowania publiczności. Twórczość Gombrowicza pozostaje przecież ważnym obszarem odniesienia dla współczesnego teatru, a podejmowane przez niego problemy tożsamości, formy, społecznych zależności i konwenansów zachowują swoją aktualność.

Radomski festiwal ma szansę wykorzystać ten potencjał, otwierając się na nowe interpretacje i szerszy repertuar przedstawień. Wiele będzie zależało od decyzji przyszłej Rady Artystycznej oraz od tego, jaką rolę w nowej formule odegra sam Gombrowicz.

Portal Teatr dla Wszystkich był patronem medialnym XVII Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego. Gratulujemy wszystkim laureatom tegorocznej edycji, a organizatorom dziękujemy za kolejne spotkanie z twórczością jednego z najważniejszych polskich pisarzy XX wieku.

Z zainteresowaniem będziemy obserwować przygotowania do kolejnej edycji. Czekamy na nowe rozdanie, nową formułę i program, który pozwoli radomskiemu festiwalowi rozwijać jego wieloletnią tradycję.

XVII Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz Gminy Miasta Radom. Wydarzenie otrzymało również dofinansowanie z budżetu Województwa Mazowieckiego w ramach zadania „Współpraca przy organizacji XVII Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego poprzez prezentację twórczości Witolda Gombrowicza”.

Teatr Powszechny w Radomiu