Występ Alessandro Bosettiego, który zaprezentował rozwijany od lat projekt „Plane/Talea”, był ostatnim akcentem tegorocznego Festiwalu Słuchowisk w Poznaniu. Wydarzenie organizowane przez Fundację Fonorama odbywało się od 7 do 11 października, a jego artystyczny epilog zaplanowano na 13 października. Przez kilka dni Poznań gościł artystów, reżyserów, autorów i realizatorów dźwięku, którzy zajmują się współczesnymi formami twórczości audialnej. Patronem medialnym tegorocznej edycji był portal Teatr dla Wszystkich.
Ostatnim wydarzeniem festiwalowym był performance dźwiękowy Alessandro Bosettiego, zaprezentowany 13 października w Kołorkingu Muzycznym + Domu Słuchowisk. Artysta przedstawił projekt „Plane/Talea”, nad którym pracuje od wielu lat. Jego występ zamknął program tegorocznej edycji, obejmujący prezentacje słuchowisk, premiery, spotkania z twórcami, warsztaty i wydarzenia poświęcone eksperymentalnym formom pracy z dźwiękiem.
Festiwal Słuchowisk odgrywa ważną rolę w rozwijaniu i popularyzowaniu sztuki audialnej. Przypomina o tradycji teatru radiowego, a jednocześnie pokazuje, jak wiele możliwości daje współczesnym artystom wykorzystanie głosu, muzyki, nagrań terenowych i nowych technologii. Słuchowisko coraz częściej funkcjonuje poza anteną radiową, trafiając do przestrzeni teatralnych, galerii, miejsc publicznych i internetu.
W tegorocznym programie znalazły się między innymi warsztaty reżyserii słuchowisk prowadzone przez Jessicę Dromgoole, zajęcia z sound designu z Agnieszką Szczepańczyk oraz masterclass Andreasa Jungwirtha. Publiczność mogła uczestniczyć w prezentacjach artystycznych, premierach nowych realizacji oraz odsłuchach utworów zakwalifikowanych do konkursu na najlepsze słuchowisko 2025 roku.
Istotną częścią festiwalu pozostaje działalność konkursowa, która umożliwia prezentację dorobku twórców i zwraca uwagę na nowe zjawiska w sztuce dźwięku. Organizatorzy tworzą również warunki do spotkań przedstawicieli różnych środowisk artystycznych. Dla młodych realizatorów, autorów i reżyserów możliwość skonfrontowania własnych pomysłów z doświadczeniem uznanych twórców ma szczególne znaczenie.
Fundacja Fonorama – przestrzeń dla twórczości audialnej
Organizatorem festiwalu jest Fundacja Fonorama, powołana w 2023 roku przez grupę artystów związanych z poznańskim środowiskiem muzycznym, literackim i dźwiękowym. Jej założycielami są Maria Marcinkiewicz-Górna, Anna Szamotuła, Kuba Kapral, Rafał Zapała, Patryk Lichota, Hubert Wińczyk i mooryc.
Fundacja zajmuje się tworzeniem i promowaniem słuchowisk, zarówno tych nawiązujących do klasycznych form teatru radiowego, jak i realizacji eksperymentalnych, wykorzystujących nowe media oraz przestrzeń miejską. Wśród jej przedsięwzięć znajdują się aplikacja do spacerów słuchowiskowych ŁAPP, cykl premier i odsłuchów Dom Słuchowisk oraz konkursy wspierające powstawanie nowych produkcji.
Fonorama kontynuuje także tradycję wydarzenia organizowanego w Poznaniu w latach 2016–2021. W ramach rozwijanej przez to środowisko inicjatywy powstało ponad 30 słuchowisk i projektów audiowizualnych. Fundacja prowadzi również Kołorking Muzyczny + Dom Słuchowisk przy ulicy Święty Marcin 75 w Poznaniu, będący miejscem spotkań, prezentacji i współpracy artystycznej.
Dlaczego takie inicjatywy są potrzebne?
W czasach dominacji obrazu słuchowisko pozostaje szczególną formą kontaktu odbiorcy ze sztuką. Wymaga skupienia, uruchamia wyobraźnię i pozwala budować opowieść za pomocą środków, których znaczenie w tradycyjnym teatrze bywa niedoceniane. Głos aktora, cisza, rytm, przestrzeń akustyczna czy pojedynczy dźwięk mogą pełnić funkcję równie istotną jak scenografia i obraz sceniczny.
Festiwal Słuchowisk przypomina również o znaczeniu reżyserii radiowej i dramaturgii dźwiękowej, dziedzin od lat obecnych w polskiej kulturze, które zasługują na większą uwagę krytyki teatralnej i mediów zajmujących się sztukami performatywnymi.
Szczególnie cenne jest konsekwentne tworzenie przestrzeni dla nowych realizacji. Konkursy, warsztaty i spotkania branżowe sprzyjają rozwojowi środowiska, pozwalają młodym artystom zdobywać doświadczenie i zachęcają do podejmowania własnych poszukiwań formalnych. Dzięki takim przedsięwzięciom słuchowisko ma szansę docierać do kolejnych pokoleń odbiorców i zajmować coraz wyraźniejsze miejsce we współczesnym życiu teatralnym.
Tegoroczna edycja Festiwalu Słuchowisk dobiegła końca, pozostawiając ważne pytania o przyszłość twórczości audialnej, jej obecność w instytucjach kultury oraz możliwości wspierania niezależnych producentów i artystów. Działalność Fundacji Fonorama pokazuje, jak istotne dla rozwoju tej dziedziny są konsekwencja organizacyjna, współpraca środowiskowa i zapewnienie twórcom warunków do realizacji nowych pomysłów.
Portal Teatr dla Wszystkich z przyjemnością objął patronatem medialnym tegoroczną edycję Festiwalu Słuchowisk. Doceniamy inicjatywy, które poszerzają dostęp do kultury, wspierają niezależną twórczość i przypominają o znaczeniu teatru radiowego oraz współczesnych form sztuki dźwięku. Poznański festiwal zasługuje na uwagę i dalszy rozwój, również dlatego, że stwarza możliwości prezentacji twórczości, która w ogólnopolskiej debacie o teatrze wciąż zajmuje stosunkowo niewiele miejsca.
Więcej informacji o działalności organizatorów można znaleźć na stronie fonorama.org.
