23 października na Dużej Scenie Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie odbędzie się premiera spektaklu „Kraków narodowej sztuce, czyli tryumf miernoty” w reżyserii Agaty Dudy-Gracz.
Fot. Joanna Siwiec
Jedna z najbardziej rozpoznawalnych polskich reżyserek ponownie sięga po biografię Stanisława Wyspiańskiego, tym razem przyglądając się jego młodości i okolicznościom powstania „Wesela”. Będzie to druga premiera krakowskiego teatru w sezonie artystycznym 2026/2027, zainaugurowanym 9 października przedstawieniem „Układ scalony” w reżyserii Pawła Chomczyka.
Do premiery pozostało zaledwie osiem dni. Agata Duda-Gracz przygotowuje przedstawienie, które zapowiada się jako jedno z najciekawszych wydarzeń teatralnych tej jesieni. Artystka odpowiada za tekst, reżyserię, scenografię, kostiumy oraz ruch sceniczny. Jej nowa realizacja będzie kolejnym spotkaniem z twórczością Stanisława Wyspiańskiego, postacią od lat zajmującą szczególne miejsce w jej teatrze.
Wcześniej Duda-Gracz przygotowała „Na kolana, panie Wyspiański!”, wystawione w przestrzeni wawelskiej, oraz „Proszę Państwa, Wyspiański umiera”, spektakl zrealizowany w Teatrze im. Juliusza Słowackiego. Teraz zamierza przyjrzeć się młodemu artyście, jego marzeniom, ambicjom i relacjom z ludźmi, którzy mieli wpływ na kształtowanie się jego osobowości oraz twórczości.
Akcja „Krakowa narodowej sztuce, czyli tryumfu miernoty” rozgrywa się podczas trzeciej próby generalnej do „Wesela”. Konstrukcja przedstawienia została zainspirowana dramatem Wyspiańskiego. Reżyserka zaprasza widzów do świata młodego Stasia, jego wyobraźni i artystycznych poszukiwań.
Szczególnie interesująco zapowiada się forma spektaklu. Pierwsza część będzie miała charakter immersyjny. Publiczność zostanie podzielona na cztery grupy, które kolejno przemierzą różne przestrzenie zabytkowego gmachu teatru: westybul, foyer, scenę i widownię. W każdej z nich widzowie zetkną się z historiami spotkań Wyspiańskiego z autentycznymi postaciami jego epoki.
W drugiej części przedstawienia publiczność zajmie miejsca na widowni Dużej Sceny. Wówczas realistyczne historie ustąpią miejsca teatralnym widmom i postaciom przywołanym przez wyobraźnię artysty.
W zapowiedzi spektaklu teatr podkreśla, że będzie to opowieść o młodzieńczych nadziejach Wyspiańskiego, jego miłości do sztuki, teatru i Polski. Ważną rolę odegra również historia krakowskiego środowiska artystycznego przełomu XIX i XX wieku, którego przedstawiciele współtworzyli atmosferę narodzin „Wesela”.
Na uwagę zasługuje także warstwa plastyczna widowiska. Jak informuje teatr, inspiracją dla kostiumów stały się projekty i dzieła najwybitniejszych polskich malarzy, między innymi Jana Matejki, Józefa Mehoffera, Stanisława Wyspiańskiego, Wojciecha Weissa, Teodora Axentowicza i Tadeusza Ajdukiewicza.
Muzykę do spektaklu skomponowali Maja Kleszcz i Wojciech Krzak, którzy będą wykonywać ją na żywo. Za reżyserię światła odpowiada Katarzyna Łuszczyk, a choreografię tańca przygotował Wojciech Dolatowski.
W przedstawieniu wystąpi liczny zespół aktorski. W postać Stanisława Wyspiańskiego wcieli się Vitalik Havryla. Na scenie pojawią się również między innymi Lidia Bogaczówna, Oliwia Durczak, Dorota Godzic, Agnieszka Kościelniak, Dominika Kozłowska, Martyna Krzysztofik, Natalia Strzelecka, Anna Tomaszewska, Rafał Dziwisz, Grzegorz Łukawski, Tomasz Międzik i Marcin Sianko. W spektaklu wystąpi także dyrektor Teatru im. Juliusza Słowackiego, Krzysztof Głuchowski, który zagra Tadeusza Pawlikowskiego.
Przedstawienie potrwa około trzech godzin i trzydziestu pięciu minut, łącznie z przerwą.
Agata Duda-Gracz należy do grona najważniejszych i najbardziej wyrazistych twórczyń współczesnego polskiego teatru. Jest reżyserką, scenografką, autorką scenariuszy i kostiumów. Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Wydział Reżyserii krakowskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej.
Jej droga artystyczna związana jest z wieloma wybitnymi osobowościami polskiego teatru. Współpracowała między innymi z Jerzym Jarockim, Tadeuszem Bradeckim i Józefem Opalskim. Szczególne znaczenie miała współpraca z Jerzym Jarockim, jednym z najwybitniejszych polskich reżyserów drugiej połowy XX wieku. Przygotowując w 2002 roku „Trzeci akt” według „Szewców” Stanisława Ignacego Witkiewicza w krakowskiej PWST, Jarocki powierzył jej funkcję asystentki reżysera oraz przygotowanie kostiumów.
Duda-Gracz od początku kariery rozwijała własny, łatwo rozpoznawalny język teatralny. Jej przedstawienia charakteryzują się niezwykłą intensywnością obrazów, rozbudowaną warstwą plastyczną, wyrazistymi postaciami oraz szczególną dbałością o każdy element scenicznej kompozycji. Ważne miejsce zajmują w nich inspiracje malarstwem, historią sztuki, ikonografią religijną i literaturą.
Reżyserka często samodzielnie przygotowuje teksty swoich spektakli, projektuje scenografię i kostiumy, a także opracowuje ruch sceniczny. Dzięki temu jej przedstawienia mają bardzo osobisty, autorski charakter. W jej teatrze szczególną rolę odgrywa aktor, którego obecność, gest i fizyczność współtworzą rozbudowane kompozycje sceniczne.
W dorobku artystki znajdują się między innymi „Według Agafii”, „Apokalipsa. Skrócona historia maszerowania”, „Ustawienia ze Świętymi, czyli rozmowy obrazów” oraz liczne realizacje przygotowywane na scenach polskich i zagranicznych.
Duda-Gracz od lat konsekwentnie rozwija teatr silnie związany z malarstwem, literaturą i historią. Jej spektakle podejmują zagadnienia ludzkiej kondycji, wiary, przemijania, miłości i śmierci. Charakterystyczne dla jej twórczości są również groteska, przewrotny humor oraz bezkompromisowe spojrzenie na ludzkie słabości.
Powrót do Wyspiańskiego w Teatrze im. Juliusza Słowackiego ma szczególne znaczenie także ze względu na historię samej sceny, na której 16 marca 1901 roku odbyła się prapremiera „Wesela”. Ponad 125 lat później Agata Duda-Gracz ponownie przywoła postać jego autora w przestrzeni teatru tak mocno związanego z jego twórczością.
„Kraków narodowej sztuce, czyli tryumf miernoty” będzie drugą premierą sezonu 2026/2027 w Teatrze im. Juliusza Słowackiego. Pierwszą był „Układ scalony” w reżyserii Pawła Chomczyka, zaprezentowany 9 października w Małopolskim Centrum Nauki Cogiteon.
Premiera nowego spektaklu Agaty Dudy-Gracz odbędzie się 23 października o godzinie 19.00 na Dużej Scenie. Kolejne przedstawienia zaplanowano między innymi na 24, 25, 27, 28, 29 i 30 października.
Szczegółowe informacje o spektaklu oraz sprzedaży biletów dostępne są na oficjalnej stronie Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.
Portal Teatr dla Wszystkich jest patronem medialnym sezonu artystycznego 2026/2027 Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Z zainteresowaniem śledzimy przygotowania do najnowszego przedstawienia Agaty Dudy-Gracz i odliczamy dni do tej zapowiadającej się głośnej premiery.
