Pokaz przedpremierowy odbędzie się 12 listopada o godz. 19.00, a oficjalna premiera 13 listopada o godz. 19.00. Kolejne prezentacje zaplanowano na 14 listopada o godz. 19.00 oraz 15 listopada o godz. 17.00.
fot. Natalia Kabanow
Teatr Polski w Podziemiu przygotowuje pierwszą premierę sezonu 2026/2027. Paweł Świątek sięga po „Ryszarda III” Williama Shakespeare’a, koncentrując się na mechanizmach zdobywania władzy i przemianie człowieka przekonanego o własnej wyjątkowości w bezwzględnego tyrana.
Premiera odbędzie się 13 listopada w Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego we Wrocławiu. Wrocławski zespół rozpoczął sezon od prezentacji przedstawień Marcina Libera i Katarzyny Kalwat, a pod koniec października pokaże na festiwalu Interpretacje w Katowicach słynną „Wycinkę Holzfällen” Krystiana Lupy.
Teatr Polski w Podziemiu rozpoczął sezon 2026/2027 od powrotu do przedstawień, które w ostatnich latach określały jego artystyczną działalność. We wrześniu publiczność mogła obejrzeć „Planetę małp” Marcina Libera, w październiku na afiszu znalazło się „Słońce. Powietrze. Popiół” Katarzyny Kalwat, a pod koniec miesiąca zespół wystąpi w Katowicach z „Wycinką Holzfällen” Krystiana Lupy. Pierwszą nową realizacją sezonu będzie „Ryszard III” w reżyserii Pawła Świątka. Premiera zaplanowana na 13 listopada zapowiada powrót do jednego z najważniejszych tematów obecnych w repertuarze Podziemia: relacji między jednostką, społeczeństwem i władzą.
Historia księcia Gloucester, który dzięki politycznym intrygom, manipulacji i bezwzględności zdobywa angielski tron, od ponad czterech stuleci pozostaje jednym z najbardziej przenikliwych teatralnych portretów tyranii. Shakespeare stworzył bohatera obdarzonego niezwykłą inteligencją, umiejętnością uwodzenia otoczenia i niemal całkowitym brakiem skrupułów. Ryszard doskonale rozumie ludzkie słabości, potrafi wykorzystywać cudze ambicje i lęki, a swoje działania konsekwentnie podporządkowuje zdobyciu władzy.
Paweł Świątek zamierza przyjrzeć się tej postaci z perspektywy człowieka rozczarowanego światem, który zaczyna postrzegać siebie jako jedyną osobę zdolną przywrócić porządek. W zapowiedzi przedstawienia Ryszard jest zgorzkniałym intelektualistą, doświadczonym odrzuceniem i niespełnioną miłością. Oszpecony garbem, pozostający na marginesie dworskiego życia, obserwuje polityczny chaos oraz decyzje rządzących, które jego zdaniem prowadzą państwo do upadku. Poczucie krzywdy i przekonanie o konieczności zmiany rzeczywistości stopniowo przeradzają się w obsesję.
„Samotność niespokojnych umysłów staje się źródłem mrocznych wizji przyszłości” – zapowiadają realizatorzy.
Twórców interesuje proces przemiany wrażliwego intelektualisty w człowieka, który kolejne akty przemocy usprawiedliwia dobrem swoich poddanych. Ryszard zaczyna wierzyć, że jego wizja przyszłości daje mu prawo do przekraczania wszelkich granic. Osobiste ambicje przybierają postać politycznej misji, a eliminowanie przeciwników staje się koniecznym etapem realizacji planu.
W zapowiedzi przedstawienia pojawia się również sugestia przewrotnego spojrzenia na tytułowego bohatera. Współczesny widz może bowiem dostrzec w Ryszardzie człowieka gotowego poświęcić własne szczęście dla urzeczywistnienia śmiałej wizji przyszłości. Taka interpretacja pozwala przyjrzeć się mechanizmom społecznej fascynacji silnymi przywódcami, którzy przekonują otoczenie, że jedynie radykalne działania mogą doprowadzić do pożądanej zmiany.
Polityczna aktualność dramatu Shakespeare’a jest oczywista. Historia Ryszarda pokazuje, jak skutecznie można wykorzystywać społeczne rozczarowanie, poczucie zagrożenia i pragnienie stabilizacji. Obietnica przywrócenia porządku staje się narzędziem zdobywania poparcia, a przemoc otrzymuje uzasadnienie w konieczności ratowania państwa.
Shakespeare umieścił akcję dramatu w realiach wojny dwóch róż, XV-wiecznego konfliktu dynastycznego między rodami Lancasterów i Yorków. Walka o sukcesję, rodzinne zależności i polityczne sojusze tworzą skomplikowaną sieć relacji, w której każdy kolejny wybór może oznaczać czyjąś śmierć. Wrocławscy twórcy zamierzają wykorzystać dramaturgiczny potencjał tej historii, jej gwałtowne zwroty akcji oraz elementy metafizyczne. Szczególne miejsce w przedstawieniu zajmą konflikty rodzinne i decyzje podejmowane przez bohaterów uwikłanych w walkę o władzę.
Przedstawienie powstaje w przekładzie Stanisława Barańczaka. Muzykę przygotowuje Olga Mysłowska, scenografię Marcin Chlanda, a kostiumy Grzegorz Więckowski. Asystentami reżysera są Franciszek Słoniowski i Maciej Ćwieluch.
Listopadowa premiera będzie kolejnym wydarzeniem sezonu, który Teatr Polski w Podziemiu rozpoczął od przypomnienia ważnych przedstawień ze swojego repertuaru. We wrześniu publiczność mogła obejrzeć „Planetę małp” Marcina Libera, jedną z najdłużej utrzymujących się na afiszu produkcji zespołu.
Spektakl inspirowany powieścią Pierre’a Boulle’a wykorzystuje fantastycznonaukową opowieść do przyjrzenia się społecznym hierarchiom, przemocy i mechanizmom podporządkowywania jednych grup drugim. Historia świata, w którym dotychczasowy porządek został odwrócony, pozwala mówić o stosunku człowieka do odmienności, lęku przed utratą dominującej pozycji i sposobach uzasadniania własnej przewagi.
Październik przynosi z kolei powrót przedstawienia „Słońce. Powietrze. Popiół” w reżyserii Katarzyny Kalwat, którego prapremiera odbyła się w maju 2026 roku. Spektakl inspirowany tekstem austriackiej noblistki Elfriede Jelinek łączy teatr z muzyką wykonywaną na żywo. Kompozycję przygotował Wojciech Błażejczyk.
Twórcy wykorzystują rytmiczną strukturę tekstu i muzyki, budując przedstawienie oparte na intensywności scenicznej wypowiedzi. Charakterystyczny dla Jelinek język, pełen powtórzeń, skojarzeń i gwałtownych zmian perspektywy, staje się materiałem dla działań aktorskich i muzycznych.
Obecność tych dwóch realizacji na początku sezonu przypomina o artystycznych zainteresowaniach zespołu, który od lat współpracuje z reżyserami podejmującymi aktualne problemy społeczne i polityczne. Zarówno Marcin Liber, jak i Katarzyna Kalwat należą do twórców poszukujących nowych sposobów opowiadania o współczesności, korzystających z różnych form teatralnych i eksperymentujących z językiem sceny.
Jednym z najważniejszych wydarzeń października będzie udział Teatru Polskiego w Podziemiu w 23. Ogólnopolskim Festiwalu Sztuki Reżyserskiej Interpretacje w Katowicach. 25 i 26 października zespół zaprezentuje tam „Wycinkę Holzfällen” Krystiana Lupy, przedstawienie zajmujące szczególne miejsce w historii współczesnego polskiego teatru.
Spektakl na podstawie powieści Thomasa Bernharda powstał w 2014 roku w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Szybko zdobył uznanie krytyków i publiczności, a jego zagraniczne prezentacje przyniosły zespołowi międzynarodową rozpoznawalność. Przedstawienie było prezentowane na najważniejszych europejskich festiwalach teatralnych, stając się jednym z najbardziej znanych osiągnięć artystycznych wrocławskiej sceny.
W lutym 2026 roku Teatr Polski w Podziemiu wznowił „Wycinkę”, przywracając publiczności spektakl, którego historia jest ściśle związana z losami zespołu dawnego Teatru Polskiego. Powrót przedstawienia miał szczególne znaczenie dla artystów, którzy po konflikcie wokół wrocławskiej instytucji kontynuowali działalność poza jej strukturami.
Historia Podziemia rozpoczęła się w 2016 roku, kiedy spór dotyczący obsady stanowiska dyrektora Teatru Polskiego we Wrocławiu doprowadził do głębokiego kryzysu w instytucji. Część zespołu, sprzeciwiająca się zmianom, zdecydowała się kontynuować pracę artystyczną niezależnie od macierzystej sceny. W kolejnych latach powstawały przedstawienia realizowane we współpracy z innymi instytucjami i organizacjami, a Teatr Polski w Podziemiu stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów niezależnej działalności artystycznej w Polsce.
Wznowienie „Wycinki” przypomniało o dorobku tego środowiska i jego znaczeniu dla polskiego teatru ostatnich kilkunastu lat. Festiwalowe pokazy w Katowicach będą kolejną okazją do spotkania publiczności z przedstawieniem, które przez lata pozostawało jednym z najważniejszych tytułów w repertuarze dawnego zespołu Teatru Polskiego.
W sezonie 2026/2027 Teatr Polski w Podziemiu zapowiedział dwie nowe realizacje. Pierwszą będzie listopadowy „Ryszard III” Pawła Świątka, kolejną przygotuje Marcin Liber.
Wybór szekspirowskiego dramatu dobrze koresponduje z dotychczasowym repertuarem zespołu, w którym wielokrotnie powracały zagadnienia przemocy, społecznych podziałów, politycznych mechanizmów i odpowiedzialności jednostki. Tym razem uwaga twórców koncentruje się na postaci człowieka, który w przekonaniu o słuszności własnej misji stopniowo traci zdolność rozpoznawania granic swoich działań.
Szekspirowski Ryszard pozostaje jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii dramaturgii również dlatego, że potrafi zdobywać sympatię publiczności, choć widzowie doskonale wiedzą, do czego jest zdolny. Jego inteligencja, ironia i umiejętność manipulowania otoczeniem sprawiają, że obserwowanie kolejnych etapów zdobywania władzy staje się doświadczeniem równie pociągającym, co niepokojącym.
Zapowiadana przez Pawła Świątka interpretacja może dodatkowo skomplikować ten portret. Reżyser zamierza pokazać Ryszarda jako człowieka przekonanego, że jego działania służą przyszłości państwa. W takiej perspektywie szczególnego znaczenia nabiera pytanie o granice społecznego przyzwolenia na przemoc i o odpowiedzialność tych, którzy decydują się zaufać przywódcy obiecującemu radykalną zmianę.
Ostateczny kształt przedstawienia poznamy w listopadzie. Premiera będzie pierwszą okazją do sprawdzenia, w jaki sposób Paweł Świątek odczyta dramat Shakespeare’a i jaką odpowiedź zaproponuje na pytanie o źródła współczesnej fascynacji autorytarną władzą.
„Ryszard III” powstaje jako koprodukcja Teatru Polskiego w Podziemiu, Instytutu im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu oraz Fundacji Teatr Polski – TP dla Sztuki.
Pokaz przedpremierowy odbędzie się 12 listopada o godz. 19.00, a oficjalna premiera 13 listopada o godz. 19.00. Kolejne prezentacje zaplanowano na 14 listopada o godz. 19.00 oraz 15 listopada o godz. 17.00. Wszystkie przedstawienia zostaną zaprezentowane w Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego (Piekarnia Żywa Kultura) przy ul. Księcia Witolda 62 we Wrocławiu.
Przekład: Stanisław Barańczak
Twórcy:
Reżyseria: Paweł Świątek
Muzyka: Olga Mysłowska
Scenografia: Marcin Chlanda
Kostiumy: Grzegorz Więckowski
Asystenci reżysera: Franciszek Słoniowski, Maciej Ćwieluch
Obsada:
Janka Woźnicka
Agnieszka Kwietniewska
Michał Mrozek
Dariusz Maj
Igor Kujawski
Michał Opaliński
Anastazja Kowalska (gościnnie)
Katarzyna Wuczko (gościnnie)
Bartosz Śledź (gościnnie)
Eryk Walkowiak (gościnnie)
Terminy przedstawień:
12 listopada 2026, godz. 19.00 – pokaz przedpremierowy
13 listopada 2026, godz. 19.00 – premiera
14 listopada 2026, godz. 19.00 – pokaz premierowy
15 listopada 2026, godz. 17.00 – pokaz premierowy
Miejsce: Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego (Piekarnia Żywa Kultura), ul. Księcia Witolda 62, Wrocław.
Koprodukcja: Teatr Polski w Podziemiu, Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu oraz Fundacja Teatr Polski – TP dla Sztuki.
