14 października w Teatrze BARAKAH odbędzie się czytanie performatywne dramatu Zuzanny Pajowskiej „When I lost myself the only scent I could smell was you”.
fot. archiwum własne / Teatr Barakah
Tekst znalazł się w półfinale III edycji Konkursu o Nagrodę Dramaturgiczną im. Tadeusza Różewicza. Młoda dramatopisarka i reżyserka opowiada o rozpadającej się relacji miłosnej, wykorzystując język doświadczenia zmysłowego.
Zuzanna Pajowska należy do najmłodszego pokolenia twórczyń wchodzących obecnie do polskiego teatru jako dramatopisarki, dramaturżki i reżyserki. Jej sztuka „When I lost myself the only scent I could smell was you” znalazła się wśród tekstów półfinałowych III edycji Konkursu o Nagrodę Dramaturgiczną im. Tadeusza Różewicza. 14 października o godz. 19.00 będzie można usłyszeć ją w Teatrze BARAKAH w Krakowie w ramach cyklu „Światło na tekst”.
Pajowska sięga w dramacie po doświadczenie bardzo osobiste. Impulsem do pracy stała się utrata węchu przez jej matkę i próba znalezienia języka, który pozwoliłby opowiedzieć zapach bez możliwości bezpośredniego odwołania się do samego zmysłu.
„Tekst powstał z inspiracji próbą opisania płaszczyzn olfaktorycznych, ponieważ moja mama w pewnym momencie życia permanentnie utraciła zmysł węchu. Przez co próbowałam znaleźć odpowiednie taktyki oraz narzędzia do opisania zapachów za pomocą słów, atmosfery i imersji” – tłumaczy autorka.
Z tego doświadczenia powstał dramat wykorzystujący zapach jako sposób zapisywania pamięci, emocji i bliskości między ludźmi. Pajowską interesuje również moment rozpadu związku i sposób, w jaki można opowiedzieć o nim poza dobrze znanymi schematami melodramatu.
Jak podkreśla, „When I lost myself…” skupia się „na grze z perspektywą osoby mówiącej, na uchwyceniu dramaturgii rozpadu relacji miłosnej z wykorzystaniem aspektów opisu płaszczyzn zapachowych zamiast tradycyjnych narracji stosowanych w tego typu gatunkach melodramatycznych”. Ważną częścią tekstu jest również poszukiwanie języka dla queerowego doświadczenia i opowieści o miłości lesbijskiej.
Tytuł dramatu – When I lost myself the only scent I could smell was you – już sam łączy utratę własnej tożsamości z pamięcią drugiego człowieka zapisaną poprzez zapach. Węch staje się tutaj szczególnym archiwum intymności. Zapach może przetrwać dłużej niż sytuacja, z którą był związany, przywołać człowieka, miejsce albo moment życia, którego fizycznie już nie ma. Pajowska wykorzystuje tę właściwość pamięci zmysłowej do opowiedzenia relacji znajdującej się w stanie rozpadu.
Autorka studiuje obecnie na III roku reżyserii teatralnej w Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie i jest członkinią działającej tam Pracowni Dramaturgicznej. Wcześniej studiowała wiedzę o teatrze oraz historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zdobywała doświadczenie także jako asystentka Jakuba Skrzywanka i Agnieszki Glińskiej.
Pajowska pracowała jako dramaturżka przy spektaklu „Sprawiedliwie” w reżyserii Ewy Platt w Teatrze Nowym w Łodzi. Została również zwyciężczynią programu odNOWA tego teatru. Brała udział w rezydencji dramaturgicznej Młod(sz)a Polska 2 w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie. Powstały wówczas tekst „Na mój pogrzeb nago przyjdź” znalazł się w antologii tekstów dla teatru NST. Była także rezydentką i finalistką programu Katowicka Runda Teatralna, podczas którego napisała dramat „ORFEUSZ Z PERONU NO.5”, oraz rezydentką Sceny Nowej Dramaturgii w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie.
Fragment „When I lost myself the only scent I could smell was you” został opublikowany latem 2026 roku na łamach „Czasu Literatury”. Obecność tekstu w półfinale konkursu noszącego imię Tadeusza Różewicza jest kolejnym etapem jego teatralnego życia.
Krakowskie czytanie przygotowuje Olga Pabisek, również studentka III roku reżyserii Akademii Sztuk Teatralnych. Pabisek sama zajmuje się dramatopisarstwem. Jej tekst „Życie i myśli Michała Kichała” ukazał się w „Dialogu” i wygrał zamówienie na tekst dla Teatru Telewizji. W tegorocznym Forum Młodej Reżyserii prezentowany będzie jej spektakl „Dziewczyna o imieniu Dziewczyna”. W 2025 roku podczas Festiwalu Otwarcia w Teatrze Ludowym wyreżyserowała przedstawienie „Jak zostać księżniczką”.
W czytaniu wystąpią Paulina Józefowska, Filip Maryniak, Aleksandra Stasik i Krzysztof Wawiorko.
Po prezentacji odbędzie się rozmowa z twórcami. Poprowadzi ją Joanna Oparek, przedstawicielka Rady Programowej Nagrody Dramaturgicznej im. Tadeusza Różewicza.
„When I lost myself the only scent I could smell was you” – Zuzanna Pajowska
czytanie performatywne
14 października 2026, godz. 19.00
Teatr BARAKAH w Krakowie
Reżyseria: Olga Pabisek
Obsada: Paulina Józefowska, Filip Maryniak, Aleksandra Stasik, Krzysztof Wawiorko
Po czytaniu: spotkanie z twórcami prowadzone przez Joannę Oparek.
Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa.
